دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز پنج‌شنبه ۲۸ آبان، در دیدار سه‌جانبه با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، در شهر شنژن چین گفت سه رهبر با برگزاری این نشست «در حال رقم زدن تاریخ» هستند. ترامپ در آغاز مذاکرات اعلام کرد که جنگ اوکراین نیز از موضوعات مورد بحث در این دیدار خواهد بود. او گفت: «ما دربارهٔ جنگ میان روسیه و اوکراین گفت‌وگو خواهیم کرد.»

رئیس‌جمهوری آمریکا افزود سه رهبر دربارهٔ مسائل مهم جهانی نیز تبادل نظر خواهند کرد. این نشست نخستین گردهمایی رهبران آمریکا، چین و روسیه در قالب یک دیدار سه‌جانبه به‌شمار می‌رود.

شی جین‌پینگ نیز پیش‌تر این دیدار را دارای «اهمیتی تاریخی و تحول‌آفرین» توصیف کرده و گفته بود سه کشور باید برای مقابله با چالش‌های جهانی همکاری کنند و به‌طور مشترک در حفظ صلح و ثبات جهانی نقش داشته باشند.

نشست بی‌سابقه دونالد ترامپ، شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین در شهر شنژن چین، در شرایطی که تنش‌های بین‌المللی افزایش یافته، رویدادی مهم در عرصه دیپلماسی جهانی به شمار می‌رود. با این حال، بیانیه مشترک سه رهبر با عنوان «بیانیه صلح» نشان می‌دهد که این نشست بیش از آن که به توافق‌هایی مشخص برای حل بحران‌های بین‌المللی منجر شده باشد، بر اصول کلی و زمینه‌های مشترک همکاری تأکید داشته است. در این بیانیه، سه کشور بار دیگر تأکید کردند که در جنگ هسته‌ای هیچ پیروزی وجود ندارد و چنین جنگی هرگز نباید رخ دهد. آن‌ها همچنین متعهد شدند که درباره کاهش خطرات هسته‌ای و جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای گفت‌وگو کنند. اصلاح ساختار سازمان ملل متحد، تأمین انرژی و مصونیت حقوقی مقام‌های دولتی نیز از دیگر موضوعات این بیانیه بود. اما نکته قابل توجه این است که بیانیه نه تعهد مشخصی برای کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای ارائه می‌کند، نه جدول زمانی برای مذاکرات تعیین کرده و نه اشاره مستقیمی به جنگ‌های ایران و اوکراین دارد. سخنان رهبران سه کشور در آغاز نشست نیز تا اندازه‌ای اولویت‌های متفاوت آن‌ها را نشان می‌داد. ترامپ این گردهمایی را فرصتی برای کاهش تسلیحات هسته‌ای و رسیدگی به مناقشات بین‌المللی معرفی کرد. شی جین‌پینگ بر همکاری قدرت‌های بزرگ و یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیک تأکید داشت و پوتین نیز با اشاره به نقش تاریخی سه کشور در شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم، از مسئولیت مشترک آن‌ها در حفظ امنیت بین‌المللی سخن گفت.

ایران؛ غایب مهم بیانیه مشترک از منظر ایران، شاید مهم‌ترین نکته این نشست، موضوعاتی باشد که در بیانیه پایانی به آن‌ها اشاره نشده است. آقای ترامپ در سخنان خود صریحاً بر ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید کرد. او همچنین گفت آمریکا و چین در تضمین جریان انرژی از تنگه هرمز منافع مشترکی دارند. با این حال، هیچ‌یک از این موضوعات به توافقی مشخص درباره ایران در بیانیه مشترک منجر نشد. البته این لزوماً به معنای آن نیست که ایران در مذاکرات پشت درهای بسته جایگاهی نداشته است. اما دست‌کم بر اساس آنچه به‌طور علنی اعلام شده، به نظر نمی‌رسد واشنگتن، پکن و مسکو توانسته باشند بر سر راهبرد مشترکی برای پایان دادن به جنگ ایران یا حل اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی به تفاهمی قابل اعلام برسند.

📡