روز جهانی دیابت ۲۰۲۶: موضوع، تاریخ و آمارهای کلیدی
نوشته را باز کنید و با خواندن آن ۳۰ امتیاز بگیرید
وارد شو و با خواندن این مطلب +۳۰ امتیاز بگیر
تا آخر بخوان، چند ثانیه صبر کن، بعد دکمهٔ دریافت پایین صفحه را بزن.
خلاصه
روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ شنبه ۱۴ نوامبر است و موضوع آن برای ۲۰۲۶-۲۷ «اقدام زودهنگام درباره دیابت» است که بر تشخیص زودهنگام و کاهش خطر تمرکز دارد [1][2]. فدراسیون بینالمللی دیابت (IDF) برآورد میکند در سال ۲۰۲۴، ۵۸۹ میلیون بزرگسال ۲۰ تا ۷۹ ساله دیابت داشتند و ۴۲٫۸٪ از آن بیخبر بودند [3][4].
نکتههای کلیدی
- روز جهانی دیابت هر سال در ۱۴ نوامبر، زادروز سر فردریک بنتینگ (Frederick Banting)، از کاشفان همزمان انسولین، برگزار میشود؛ در ۲۰۲۶ این روز شنبه است [1][2].
- موضوع ۲۰۲۶-۲۷ «اقدام زودهنگام درباره دیابت» است و هشتگ کارزار #ActEarlyOnDiabetes است [1].
- اطلس دیابت IDF، ویرایش ۱۱: ۵۸۹ میلیون بزرگسال ۲۰ تا ۷۹ ساله در ۲۰۲۴ دیابت داشتند (۱۱٫۱٪) و پیشبینی میشود تا ۲۰۵۰ به ۸۵۳ میلیون برسد [3].
- در ۲۰۲۴ حدود ۲۵۱٫۷ میلیون بزرگسال مبتلا به دیابت، یعنی ۴۲٫۸٪، تشخیص داده نشده بودند؛ این سهم از ۱۶٫۲٪ در کلمبیا تا ۹۰٫۴٪ در بورکینافاسو متغیر بود [4].
- WHO معیار دیگری به کار میبرد: حدود ۸۳۰ میلیون نفر مبتلا به دیابت در ۲۰۲۲، با شمارش بزرگسالان ۱۸ ساله و بالاتر [5].
- WHO نشانههای اصلی را تشنگی شدید، تکرر ادرار، تاری دید، خستگی و کاهش وزن ناخواسته میداند؛ نشانههای دیابت نوع ۲ ممکن است سالها خفیف باشند [5].
- این توصیه پزشکی نیست: تصمیم درباره آزمایش و درمان با متخصص سلامت است.
در این صفحه ۱۲ بخش
- روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ چه زمانی است؟
- موضوع روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ چیست؟
- در جهان چند نفر دیابت دارند؟
- چرا ارقام دیابت WHO و IDF با هم فرق دارند؟
- چند نفر از مبتلایان به دیابت تشخیص داده نشدهاند؟
- نشانههای هشدار دیابت چیست؟
- چند نفر بر اثر دیابت میمیرند؟
- چگونه در روز جهانی دیابت شرکت کنیم؟
- اشتباههای رایج
- پرسشهای پرتکرار
- واژهنامه
- منابع
روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ چه زمانی است؟
روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ شنبه ۱۴ نوامبر است، هر سال در همین تاریخ [2]. به گفته فدراسیون بینالمللی دیابت (IDF) که رهبری این کارزار را برعهده دارد، این تاریخ زادروز سر فردریک بنتینگ است که با چارلز بست (Charles Best) انسولین را کشف کرد [1][2].
این روز در سال ۱۹۹۱ به ابتکار IDF و سازمان جهانی بهداشت (WHO) پدید آمد و در سال ۲۰۰۶، هنگامی که مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه ۶۱/۲۲۵ را تصویب کرد، به روز رسمی سازمان ملل تبدیل شد [2]. IDF آن را بزرگترین کارزار آگاهیرسانی دیابت در جهان میداند که به بیش از ۱ میلیارد نفر در بیش از ۱۶۰ کشور میرسد [2].
رویدادها را خدمات بهداشتی، انجمنهای دیابت، مدارس و محیطهای کار بهصورت محلی برگزار میکنند. مرکز کارزار IDF به برگزارکنندگان اجازه میدهد فعالیتها را ثبت کنند و پوسترها و تصاویر شبکههای اجتماعی را به زبانهای انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی دانلود کنند [1][2].
موضوع روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ چیست؟
موضوع روز جهانی دیابت ۲۰۲۶-۲۷ «اقدام زودهنگام درباره دیابت» است و تمرکز ۱۴ نوامبر بر تشخیص زودهنگام و کاهش خطر است [1]. هشتگ اصلی کارزار #ActEarlyOnDiabetes است که همراه با #WorldDiabetesDay به کار میرود [1].
جعبهابزار IDF میگوید اقدام زودهنگام سه معنا دارد [1]:
- آگاهی از نشانهها و علائم دیابت؛
- شناخت خطر دیابت نوع ۲؛
- دسترسی به غربالگری، مراقبت باکیفیت و حمایت برای کاهش خطر دیابت و عوارض آن.
کارزار از مردم میخواهد به سیاستگذاران نامه بنویسند. استدلالش این است که اقدام زودهنگام سرمایهگذاری درستی است که جانها را نجات میدهد و هزینههای بلندمدت نظامهای سلامت را کاهش میدهد [1]. پیام کلیدی جداگانه IDF، «حمایت از بیماران دیابت، نه انگزنی»، انگ را گسترده، زیانبار و پیشگیریپذیر مینامد [1].
در جهان چند نفر دیابت دارند؟
اطلس دیابت IDF، ویرایش ۱۱، برآورد میکند در ۲۰۲۴ حدود ۵۸۹ میلیون بزرگسال ۲۰ تا ۷۹ ساله، یعنی ۱۱٫۱٪ این گروه سنی، دیابت داشتند و این رقم تا ۲۰۵۰ به ۸۵۳ میلیون پیشبینی میشود [3]. این ارقام هم دیابت تشخیصدادهشده و هم تشخیصدادهنشده را در بر میگیرند و از ۲۴۶ مطالعه انجامشده بین ۲۰۰۵ و ۲۰۲۴ در ۲۱۵ کشور و قلمرو به دست آمدهاند [3].
مقاله داوریشده اطلس در The Lancet Diabetes & Endocrinology جزئیات بیشتری میافزاید [3]:
- شیوع در افراد ۷۵ تا ۷۹ ساله به اوج ۲۴٫۷۹٪ رسید.
- در مردان بیش از زنان بود (۱۱٫۵۵٪ در برابر ۱۰٫۶۸٪) و در شهرها بیش از مناطق روستایی (۱۲٫۲۶٪ در برابر ۹٫۲۳٪).
- کشورهای با درآمد متوسط بالاترین شیوع را داشتند (۱۱٫۴۶٪)، سپس کشورهای با درآمد بالا (۱۰٫۲۱٪) و با درآمد پایین (۷٫۴۷٪).
مواد کارزار IDF میافزایند که از هر چهار بیمار مبتلا به دیابت سه نفر در کشورهای با درآمد پایین و متوسط زندگی میکنند و ۶۳۵ میلیون بزرگسال در معرض خطر بالای دیابت نوع ۲ هستند [1]. مقاله اطلس حامیان مالی خود را Sanofi، Novo Nordisk و MSD معرفی میکند [3].
چرا ارقام دیابت WHO و IDF با هم فرق دارند؟
آنها گروههای متفاوتی را در سالهای متفاوت میسنجند: IDF بزرگسالان ۲۰ تا ۷۹ ساله را در ۲۰۲۴ میشمارد، در حالی که رقم ۸۳۰ میلیون WHO بزرگسالان ۱۸ ساله و بالاتر را در ۲۰۲۲ میشمارد [3][5]. بازههای سنی، سالها و روشهای متفاوت مجموعهای متفاوتی میدهند.
WHO میگوید شمار افراد مبتلا به دیابت از ۲۰۰ میلیون در ۱۹۹۰ به ۸۳۰ میلیون در ۲۰۲۲ رسید و ۱۴٪ از بزرگسالان ۱۸ ساله و بالاتر در ۲۰۲۲ دیابت داشتند، در برابر ۷٪ در ۱۹۹۰ [5]. اطلس IDF برآورد خود را از بهترین مطالعات ملی موجود میسازد و برای کشورهای بدون داده برونیابی میکند [3].
هیچیک از این دو عدد نادرست نیست. هنگام نقل یک رقم، منبع، سال و گروه سنی را بنویسید. این در مورد دیابت نوع ۱ هم صدق میکند: WHO میگوید در ۲۰۲۵ حدود ۹٫۵ میلیون نفر دیابت نوع ۱ داشتند و سالانه بیش از ۵۰۰٬۰۰۰ مورد جدید رخ میدهد [5].
ارقام سلامت از طریق چتباتهای هوش مصنوعی هم دستبهدست میشوند که گاهی منابع را درهم میآمیزند یا رقم میسازند. راهنمای پویام توهم هوش مصنوعی: چرا چتباتها مطلب میسازند و چگونه پاسخ دقیق بگیریم توضیح میدهد چگونه چنین پاسخهایی را با منبع اصلی بسنجیم.
چند نفر از مبتلایان به دیابت تشخیص داده نشدهاند؟
به گفته تحلیلی در Diabetes Care بر اطلس ۲۰۲۵ IDF، در ۲۰۲۴ حدود ۲۵۱٫۷ میلیون بزرگسال، یعنی ۴۲٫۸٪ از همه بزرگسالان مبتلا به دیابت، تشخیص داده نشده بودند [4]. این مطالعه از ۱۹۳ منبع داده در ۱۰۹ کشور استفاده کرد و برای بقیه برونیابی کرد [4].
- بر حسب کشور: از ۱۶٫۲٪ تشخیصدادهنشده در کلمبیا تا ۹۰٫۴٪ در بورکینافاسو [4].
- بر حسب منطقه: ۷۲٫۶٪ در آفریقا، ۲۹٫۱٪ در آمریکای شمالی و کارائیب [4].
- بر حسب درآمد: ۵۸٫۷٪ در کشورهای کمدرآمد در برابر ۲۸٫۹٪ در کشورهای پردرآمد [4].
- تمرکز: چین، هند و اندونزی روی هم ۱۲۷٫۱ میلیون بزرگسال تشخیصدادهنشده داشتند، یعنی ۵۰٫۵٪ مجموع جهان [4].
- هدف: کمتر از ۵٪ کشورها به هدف WHO، یعنی تشخیص دستکم ۸۰٪ مبتلایان به دیابت، رسیدند [4].
تشخیص تنها نخستین شکاف است. WHO گزارش میکند در ۲۰۲۲، ۵۹٪ از بزرگسالان ۳۰ ساله و بالاتر مبتلا به دیابت دارویی برای آن مصرف نمیکردند [5]. IDF میگوید تا ۵۰٪ از مبتلایان به دیابت نوع ۲ هنگام تشخیص از پیش عارضه دارند [1].
نشانههای هشدار دیابت چیست؟
WHO نشانههای اصلی را تشنگی بسیار، دفع ادرار بیش از معمول، تاری دید، خستگی و کاهش وزن ناخواسته میداند [5]. WHO میگوید نشانههای دیابت ممکن است ناگهانی پدید آیند، اما در دیابت نوع ۲ میتوانند خفیف باشند و سالها طول بکشد تا به چشم بیایند [5]. IDF میگوید برای بسیاری از افراد دارای دیابت تشخیصدادهنشده، نخستین نشانه عارضهای در کلیه، قلب، چشم یا اعصاب است [1].
برای دیابت نوع ۱، کارزار IDF از «۴ T» استفاده میکند: Toilet، Thirsty، Tired و Thinner (توالت، تشنگی، خستگی و لاغری) [1]. هشدار میدهد نوع ۱ در بزرگسالان اغلب نادیده گرفته یا اشتباه تشخیص داده میشود و تا ۵۰٪ از همه مبتلایان به دیابت نوع ۱ در بزرگسالی تشخیص داده میشوند [1].
WHO میگوید بهترین راه تشخیص زودهنگام دیابت، معاینههای منظم و آزمایش خون نزد ارائهدهنده مراقبت سلامت است [5]. با گذشت زمان، دیابت میتواند رگهای خونی قلب، چشمها، کلیهها و اعصاب را آسیب بزند و خطر حمله قلبی، سکته مغزی و نارسایی کلیه را بالا ببرد [5]. IDF همچنین در سایت کارزار پرسشنامه آنلاین خطر دیابت نوع ۲ را ارائه میدهد [2].
این توصیه پزشکی نیست. هر کس این نشانهها را دارد باید با پزشک یا مرکز خدمات بهداشتی محلی صحبت کند.
چند نفر بر اثر دیابت میمیرند؟
WHO میگوید دیابت در ۲۰۲۳ مستقیماً ۲٫۰ میلیون مرگ را موجب شد و ۳۹۰٬۰۰۰ مرگ دیگر بر اثر بیماری کلیوی ناشی از دیابت بود [5]. WHO میافزاید ۴۴٪ مرگهای ناشی از دیابت پیش از ۷۰ سالگی رخ داد و قند خون بالا علت حدود ۱۰٪ مرگهای قلبیعروقی است [5].
رقم اصلی WHO این دو را ترکیب میکند: در ۲۰۲۳ دیابت و بیماری کلیوی ناشی از دیابت حدود ۲٫۴ میلیون مرگ را موجب شدند [5]. همچون شیوع، شیوه درست نقل هر عدد این است که منبع، سال و آنچه میشمارد ذکر شود.
WHO همچنین یادآور میشود رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، وزن بدن طبیعی و پرهیز از تنباکو میتواند دیابت نوع ۲ را پیشگیری یا به تأخیر بیندازد [5]. در مقابل، دیابت نوع ۱ به انسولین روزانه نیاز دارد [5].
چگونه در روز جهانی دیابت شرکت کنیم؟
IDF از مردم میخواهد کارزار را با #ActEarlyOnDiabetes همرسانی کنند، آزمون خطر نوع ۲ آن را انجام دهند یا به اشتراک بگذارند، در رویدادهای محلی شرکت کنند و به سیاستگذاران نامه بنویسند [1][2]. پوسترهای کارزار، اینفوگرافیکهای نشانههای نوع ۱ و عوامل خطر نوع ۲ و یک ویدیو در مرکز منابع کارزار در دسترس است و IDF فایلهای مبدأ را برای ترجمه به زبانهای دیگر به اشتراک میگذارد [1].
برای خدمات بهداشتی و کارفرمایان، کارزار بر دسترسی تأکید میکند: تشخیص زودهنگام فقط وقتی مفید است که نظامهای سلامت بتوانند پس از تشخیص مراقبت ارائه دهند [2]. جعبهابزار رویدادها و فعالیتهای محلی را پیشنهاد میکند که برگزارکنندگان خودشان آنها را اجرا میکنند [1].
راهنمای پویام هوش مصنوعی در مراقبتهای بهداشتی: امروز چه میتواند، کجا ناکام است و چگونه مقرراتگذاری میشود توضیح میدهد ابزارهای هوش مصنوعی در مراقبت سلامت چه کارهایی میتوانند و چه کارهایی نمیتوانند انجام دهند و چگونه مقرراتگذاری میشوند.
| معیار | رقم | منبع و دامنه |
|---|---|---|
| بزرگسالان مبتلا به دیابت | ۵۸۹ میلیون (۱۱٫۱٪) | IDF، بزرگسالان ۲۰-۷۹ ساله، ۲۰۲۴ |
| پیشبینی برای ۲۰۵۰ | ۸۵۳ میلیون (۱۲٫۹۶٪) | IDF، بزرگسالان ۲۰-۷۹ ساله |
| تشخیصدادهنشده | ۲۵۱٫۷ میلیون (۴۲٫۸٪) | تحلیل اطلس IDF، بزرگسالان ۲۰-۷۹ ساله، ۲۰۲۴ |
| مبتلایان به دیابت | ۸۳۰ میلیون | WHO، بزرگسالان ۱۸ ساله و بالاتر، ۲۰۲۲ |
| بزرگسالان ۳۰ ساله و بالاتر که داروی دیابت مصرف نمیکنند | ۵۹٪ | WHO، ۲۰۲۲ |
| مرگ مستقیم | ۲٫۰ میلیون، بهعلاوه ۳۹۰٬۰۰۰ مرگ کلیوی | WHO، ۲۰۲۳ |
| مبتلایان به دیابت نوع ۱ | حدود ۹٫۵ میلیون | WHO، ۲۰۲۵ |
اشتباههای رایج
نقل ۵۸۹ میلیون و ۸۳۰ میلیون چنانکه یکی دیگری را نقض کند.
راه درست: IDF بزرگسالان ۲۰-۷۹ ساله را در ۲۰۲۴ میشمارد؛ WHO بزرگسالان ۱۸ ساله و بالاتر را در ۲۰۲۲. منبع، سال و گروه سنی را بنویسید [3][5].
فرض اینکه بینشانه بودن یعنی دیابت نداشتن.
راه درست: نشانههای نوع ۲ میتوانند سالها خفیف باشند؛ WHO معاینههای منظم و آزمایش خون را توصیه میکند [5].
تصور اینکه دیابت نوع ۱ فقط در کودکی شروع میشود.
راه درست: IDF میگوید تا نیمی از مبتلایان به دیابت نوع ۱ در بزرگسالی تشخیص داده میشوند [1].
برداشت پیشبینی ۲۰۵۰ بهعنوان پیشبینی قطعی.
راه درست: این یک برآورد مدلسازیشده بر پایه روندهای جمعیتی در اطلس است، نه یقین [3].
پرسشهای پرتکرار
روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ چه زمانی است؟
شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶. هر سال در ۱۴ نوامبر، زادروز سر فردریک بنتینگ، برگزار میشود [2].
موضوع روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ چیست؟
«اقدام زودهنگام درباره دیابت» برای ۲۰۲۶-۲۷، با تمرکز بر تشخیص زودهنگام و کاهش خطر، و هشتگ #ActEarlyOnDiabetes [1].
در جهان چند نفر دیابت دارند؟
IDF در ۲۰۲۴ حدود ۵۸۹ میلیون بزرگسال ۲۰ تا ۷۹ ساله را برآورد میکند؛ WHO در ۲۰۲۲ حدود ۸۳۰ میلیون نفر ۱۸ ساله و بالاتر [3][5].
چند نفر از مبتلایان به دیابت تشخیص داده نشدهاند؟
در ۲۰۲۴ حدود ۲۵۱٫۷ میلیون بزرگسال، یعنی ۴۲٫۸٪ [4].
نشانههای هشدار دیابت چیست؟
WHO تشنگی شدید، تکرر ادرار، تاری دید، خستگی و کاهش وزن ناخواسته را فهرست میکند؛ IDF برای نوع ۱ از Toilet، Thirsty، Tired، Thinner استفاده میکند [1][5].
روز جهانی دیابت را چه کسی آغاز کرد؟
IDF و WHO آن را در ۱۹۹۱ پدید آوردند و در ۲۰۰۶ بر پایه قطعنامه ۶۱/۲۲۵ روز رسمی سازمان ملل شد [2].
واژهنامه
- دیابت نوع ۱
- شکلی از دیابت با تولید ناکافی انسولین که به انسولین روزانه نیاز دارد [5].
- دیابت نوع ۲
- شکلی که در آن بدن از انسولین بهدرستی استفاده نمیکند؛ اغلب پیشگیریپذیر یا قابلبهتأخیرانداختن است [5].
- اطلس دیابت IDF
- برآوردهای جهانی فدراسیون بینالمللی دیابت از دیابت که اکنون در ویرایش ۱۱ است [3].
- دیابت تشخیصدادهنشده
- دیابتی که در پیمایشها با اندازهگیری خون در افرادی یافت میشود که نمیدانستند مبتلا هستند [4].
- شیوع
- سهم جمعیتی که در زمانی معین با یک بیماری زندگی میکند.
منابع
- World Diabetes Day 2026 Campaign Toolkit International Diabetes Federation
- About World Diabetes Day International Diabetes Federation
- 11th edition of the IDF Diabetes Atlas: global, regional, and national diabetes prevalence estimates for 2024 and projections for 2050 (Lancet Diabetes & Endocrinology) The Lancet Diabetes & Endocrinology (PubMed record) · 2025-12-15
- Global, Regional, and National Estimates of Undiagnosed Diabetes in Adults: Findings From the 2025 IDF Diabetes Atlas Diabetes Care (PubMed record)
- Diabetes: fact sheet World Health Organization · 2026-11-11
نظرات
نظرهای برتر