Foundayo و آپنه خواب: یافتههای کارآزمایی ATTAIN-OSA
نوشته را باز کنید و با خواندن آن ۳۰ امتیاز بگیرید
وارد شو و با خواندن این مطلب +۳۰ امتیاز بگیر
تا آخر بخوان، چند ثانیه صبر کن، بعد دکمهٔ دریافت پایین صفحه را بزن.
خلاصه
بر پایه اطلاعات تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، دو کارآزمایی فاز 3 در JAMA نشان دادند قرص روزانه GLP-1 شرکت Lilly با نام Foundayo (orforglipron) در بزرگسالان مبتلا به آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید و دارای اضافهوزن، وقفههای تنفسی هنگام خواب را بیش از دارونما کاهش داد [1]. این دارو برای آپنه خواب تأیید نشده است؛ Lilly قصد دارد تا پایان ۲۰۲۶ درخواست خود را به FDA ارائه کند [2].
نکتههای کلیدی
- ATTAIN-OSA دو کارآزمایی ۵۲ هفتهای کنترلشده با دارونما را شامل بود: ۳۶۳ نفر که از فشار مثبت راه هوایی (PAP) استفاده نمیکردند و ۳۴۹ نفر که استفاده میکردند [1].
- در تحلیل رژیم درمانی منتشرشده در JAMA، شاخص آپنه-هیپوپنه در کارآزمایی ۱ با orforglipron بهاندازه ۱۷٫۸ رویداد در ساعت کاهش یافت، در برابر ۴٫۵ با دارونما، و در کارآزمایی ۲ بهاندازه ۱۷٫۳ در برابر ۵٫۳ [1].
- ارقام شاخص Lilly (کاهش ۴۳٫۸٪، یعنی ۲۱٫۱ رویداد در ساعت) از تحلیل دیگری به نام تخمینگر اثربخشی (efficacy estimand) میآیند که فرض میکند همه در درمان ماندند [2].
- عوارض گوارشی حدود ۶۸٪ تا ۷۱٪ از بیماران دریافتکننده orforglipron را درگیر کرد، در برابر حدود ۳۷٪ با دارونما [1].
- تأیید FDA برای Foundayo (۱ آوریل ۲۰۲۶) برای مدیریت وزن است نه آپنه خواب؛ tirzepatide (Zepbound) نخستین داروی تأییدشده FDA برای آپنه انسدادی خواب بود، در دسامبر ۲۰۲۴ [4][5].
در این صفحه ۱۱ بخش
کارآزماییهای ATTAIN-OSA چه نتیجهای داشتند؟
در هر دو کارآزمایی، orforglipron در هفته ۵۲ شاخص آپنه-هیپوپنه (AHI) را بهطور معناداری بیش از دارونما کاهش داد: ۱۳٫۲ رویداد بیشتر در ساعت در کارآزمایی ۱ و ۱۲٫۰ رویداد بیشتر در کارآزمایی ۲ (هر دو P < .001)، با تخمینگر رژیم درمانی که در JAMA گزارش شده است [1].
- کارآزمایی ۱ (بدون PAP): تغییر AHI برابر −۱۷٫۸ رویداد در ساعت با orforglipron در برابر −۴٫۵ با دارونما؛ تفاوت −۱۳٫۲ (فاصله اطمینان ۹۵٪ از −۱۷٫۷ تا −۸٫۷) [1].
- کارآزمایی ۲ (با PAP): −۱۷٫۳ در برابر −۵٫۳؛ تفاوت −۱۲٫۰ (فاصله اطمینان ۹۵٪ از −۱۷٫۱ تا −۶٫۹) [1].
- اهداف ثانویه: از هفت نقطه پایانی ثانویه کلیدی با کنترل چندگانگی، شش مورد از نظر آماری به نفع orforglipron معنادار بود؛ نمره اختلال مرتبط با خواب (PROMIS) در تحلیل تجمیعی معنادار نبود (تفاوت −۱٫۵، P = .07) [1].
- انتشار: JAMA، ۹ نوامبر ۲۰۲۶، همزمان با ارائه در نشستهای علمی انجمن قلب آمریکا [1][2].
نویسندگان JAMA نتیجه گرفتند که یافتهها «شواهدی برای کاربرد بالقوه» orforglipron خوراکی در بهبود اختلال تنفسی هنگام خواب در این گروه فراهم میکنند [1]. جدول زیر ارقام دو تحلیل را مقایسه میکند.
چرا ارقام Lilly با ارقام JAMA فرق دارد؟
ارقام متفاوتاند چون از دو تحلیل آماری یک کارآزمایی میآیند: چکیده JAMA با تخمینگر رژیم درمانی آغاز میکند، در حالی که بیانیه مطبوعاتی Lilly تخمینگر اثربخشی را گزارش میکند [1][2].
- تخمینگر اثربخشی: Lilly آن را اثری تعریف میکند که اگر همه شرکتکنندگان تصادفیشده ۵۲ هفته در درمان مطالعه میماندند و PAP، جراحی آپنه خواب یا درمانهای وزنی دیگر را آغاز نمیکردند به دست میآمد [2].
- ارقام اثربخشی Lilly، کارآزمایی ۱: AHI از میانگین ۵۰٫۷ بهاندازه ۲۱٫۱ رویداد در ساعت (۴۳٫۸٪) کاهش یافت، در برابر ۴٫۳ رویداد در ساعت (۶٫۳٪) با دارونما [2].
- ارقام اثربخشی Lilly، کارآزمایی ۲: ۱۸٫۳ رویداد در ساعت (۲۷٫۵٪) از ۵۷٫۶، در برابر ۵٫۵ (۳٫۰٪) با دارونما [2].
- تخمینگر رژیم درمانی: تحلیلی که چکیده JAMA با آن آغاز میکند؛ کاهشهای کوچکتر ۱۷٫۸ و ۱۷٫۳ رویداد در ساعت را نشان میدهد [1].
هر دو تحلیل فایدهای از نظر آماری معنادار نسبت به دارونما نشان میدهند؛ تخمینگر اثربخشی ارقام بزرگتری میدهد که بیانیه Lilly با آنها آغاز میکند [1][2]. خلاصههایی که ذکر نمیکنند هر عدد از کدام تحلیل میآید منبع رایج خطا هستند، از جمله در پاسخهای تولیدشده با هوش مصنوعی، چنانکه در AI Hallucinations Explained: Why Chatbots Make Things Up and How to Get Accurate Answers توضیح داده شده است.
چه کسانی در کارآزماییها شرکت کردند؟
کارآزماییها بزرگسالان مبتلا به آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید (AHI دستکم ۱۵) و شاخص توده بدنی ۲۷ یا بالاتر را در ۶۶ مرکز در آمریکا، آرژانتین، برزیل، چین، جمهوری چک، آلمان، ژاپن، مکزیک و تایوان وارد کردند [1][3].
- کارآزمایی ۱: ۳۶۳ نفر که نمیتوانستند یا نمیخواستند از PAP استفاده کنند؛ میانگین سن ۴۸٫۴، میانگین BMI برابر ۳۷٫۴، میانگین AHI برابر ۵۰٫۷ و ۳۱٫۴٪ زن [1].
- کارآزمایی ۲: ۳۴۹ نفر که دستکم سه ماه از PAP استفاده کرده بودند و ادامه دادند؛ میانگین سن ۵۱٫۱، BMI برابر ۳۸٫۶، AHI برابر ۵۷٫۶ و ۲۶٫۹٪ زن [1][3].
- کنار گذاشتهشدگان: افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ یا نوع ۲، جراحی قبلی راه هوایی فوقانی برای آپنه خواب، آپنه عمدتاً مرکزی خواب، یا جراحی چاقی قبلی یا برنامهریزیشده [3].
- درمان: orforglipron یکبار در روز با بیشینه دوز قابل تحمل هر شرکتکننده، یا دارونما، با تخصیص تصادفی 1:1 [1].
- زمانبندی: ورود شرکتکنندگان از نوامبر ۲۰۲۴ تا ژوئیه ۲۰۲۵ ادامه داشت و پیگیری نهایی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ بود [1].
- حامی: Eli Lilly and Company [3].
چون افراد مبتلا به دیابت کنار گذاشته شدند، نتایج نشان نمیدهند orforglipron در آن گروه چه اثری بر آپنه خواب دارد [3].
کارآزماییها چه تغییرات دیگری را سنجیدند؟
بر پایه ارقام تخمینگر اثربخشی Lilly، orforglipron افت اکسیژن هنگام خواب، وزن بدن، یک نشانگر التهاب و فشار خون را نیز کاهش داد [2].
- بار هیپوکسی (اینکه اکسیژن هنگام توقفهای تنفسی چقدر عمیق و چه مدت افت میکند): ۵۵٫۹٪ کاهش بدون PAP و ۴۵٫۸٪ با PAP، در برابر ۱۸٫۳٪ و ۱۷٫۰٪ با دارونما [2].
- وزن بدن: ۱۱٫۵٪ (۱۲٫۷ کیلوگرم) و ۱۱٫۲٪ (۱۲٫۸ کیلوگرم) کاهش، در برابر ۱٫۸٪ و ۰٫۹٪ با دارونما [2].
- hsCRP (نشانگر التهاب): بهطور میانگین ۴۸٫۹٪ و ۳۸٫۶٪ کاهش [2].
- فشار خون سیستولیک: بهطور میانگین ۸٫۶ و ۷٫۳ mmHg کاهش؛ Lilly یادآوری میکند این معیار برای آزمونهای چندگانه کنترل نشده بود [2].
- بهبودی یا بیماری خفیف: ۳۱٫۵٪ بدون PAP و ۱۹٫۶٪ با PAP، با تعریف AHI کمتر از ۵، یا ۵ تا کمتر از ۱۵ بدون خوابآلودگی بیش از حد روزانه [2].
JAMA بار هیپوکسی، نمره اختلال مرتبط با خواب و hsCRP را در شمار هفت نقطه پایانی ثانویه کلیدی فهرست میکند؛ نمره اختلال مرتبط با خواب همان موردی بود که در تحلیل تجمیعی به معناداری آماری نرسید (تفاوت −۱٫۵، P = .07) [1].
Lilly میگوید برنامه فاز 3 جداگانهای به نام ATTAIN-Hypertension اثر orforglipron بر فشار خون بالا را میآزماید [2].
چه عوارض جانبیای گزارش شد؟
رویدادهای گوارشی شایعترین عوارض جانبی بودند: ۶۸٫۰٪ با orforglipron در برابر ۳۷٫۴٪ با دارونما در کارآزمایی ۱، و ۷۰٫۶٪ در برابر ۳۶٫۶٪ در کارآزمایی ۲ [1].
- انواع: به گفته Lilly، تهوع، اسهال، یبوست، سوءهاضمه و استفراغ، عمدتاً خفیف تا متوسط [2].
- قطع درمان بهدلیل عوارض جانبی: ۱۲٫۲٪ در برابر ۳٫۸٪ بدون PAP، و ۶٫۸٪ در برابر ۰٫۶٪ با PAP [2].
- سازگاری: Lilly میگوید ایمنی عموماً با کارآزماییهای پیشین ACHIEVE و ATTAIN سازگار بود [2].
برچسب تأییدشده آمریکا برای Foundayo در مدیریت وزن هشدارهایی دارد از جمله پانکراتیت حاد، واکنشهای گوارشی شدید، آسیب حاد کلیه ناشی از از دست رفتن مایعات، بیماری کیسه صفرا و عوارض رتینوپاتی دیابتی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ [4]. همچنین هشدار جعبهای برای تومورهای سلول C تیروئید دارد و نباید در افراد با سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید یا سندرم نئوپلازی غدد درونریز متعدد نوع ۲ مصرف شود [4].
این مطلب توصیه پزشکی نیست. تصمیم درباره درمان خودتان با پزشک واجد صلاحیتی است که سابقه شما را میداند.
آیا Foundayo برای آپنه خواب تأیید شده است؟
خیر. FDA در ۱ آوریل ۲۰۲۶ داروی Foundayo را برای کاهش وزن و حفظ بلندمدت وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی، یا اضافهوزن همراه دستکم یک بیماری مرتبط با وزن، در کنار رژیم غذایی و فعالیت بدنی تأیید کرد [4].
- درخواست برای آپنه خواب: Lilly قصد دارد تا پایان ۲۰۲۶ Foundayo را برای آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافهوزن به FDA ارائه کند و درخواستهای دیگر نیز در پی خواهد آمد [2].
- گزینه دارویی موجود: در دسامبر ۲۰۲۴ FDA داروی Zepbound (tirzepatide) را که هفتهای یکبار تجویز میشود بهعنوان نخستین گزینه دارویی برای OSA متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی تأیید کرد [5].
- طراحی مشابه: آن تأییدیه بر دو مطالعه ۵۲ هفتهای کنترلشده با دارونما روی ۴۶۹ بزرگسال بدون دیابت نوع ۲ استوار بود، یکی با کاربران PAP و دیگری با افرادی که نمیتوانستند یا نمیخواستند از PAP استفاده کنند [5].
- داروهای وزنی چگونه کمک میکنند: FDA گفت بهبود AHI با Zepbound «احتمالاً به کاهش وزن بدن مربوط است» [5].
- تأیید سریع: Foundayo نخستین مولکول جدیدی بود که در طرح آزمایشی کوپن اولویت ملی کمیسر FDA تأیید شد، ۵۰ روز پس از ثبت درخواست [4].
کارآزماییهای Zepbound و Foundayo طراحی و جمعیت متفاوتی داشتند و مستقیم با هم مقایسه نشدهاند، پس ارقام آنها را نمیتوان مستقیم ردهبندی کرد [1][5].
آپنه انسدادی خواب چیست؟
به گفته مؤسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا (NHLBI)، آپنه انسدادی خواب زمانی رخ میدهد که راه هوایی فوقانی هنگام خواب بارها مسدود میشود و جریان هوا کم یا قطع میشود؛ این شایعترین نوع آپنه خواب است [6].
- عوامل خطر: چاقی، لوزههای بزرگ و تغییرات هورمونی میتوانند راه هوایی را تنگ کنند [6].
- نشانههای هشدار: خروپف، نفسنفس زدن هنگام خواب و خوابآلودگی بیش از حد در روز [6].
- تشخیص: معمولاً با مطالعه خواب [6].
- درمانهای استاندارد: دستگاههای تنفسی مانند CPAP و تغییر شیوه زندگی؛ در صورت بیاثر بودن اینها، جراحی [6].
- در صورت درمان نشدن: خطر بیشتر سکته مغزی، حمله قلبی و مشکلات جدی دیگر، بهعلاوه دشواری در تمرکز و بهخاطر سپردن [6].
- میزان شیوع: Lilly با استناد به تحلیلی در Lancet Respiratory Medicine در سال ۲۰۱۹ شمار بزرگسالان مبتلا به OSA در جهان را حدود ۹۳۶ میلیون برآورد میکند که بیشترشان تشخیص داده نشدهاند [2]. NHLBI میگوید ۵۰ تا ۷۰ میلیون آمریکایی نوعی اختلال خواب دارند [6].
- مقیاس شدت: AHI برابر ۱۵ تا ۲۹ رویداد در ساعت متوسط و ۳۰ یا بیشتر شدید است [2].
FDA، PAP را درمان استاندارد برای OSA متوسط تا شدید توصیف میکند [5]. آنچه ابزارهای هوش مصنوعی در مراقبتهای سلامت میتوانند و نمیتوانند انجام دهند و چگونه نظارت میشوند در AI in Healthcare: What It Can Do Today, Where It Fails and How It Is Regulated بررسی شده است.
| معیار | کارآزمایی ۱ (بدون PAP) | کارآزمایی ۲ (با PAP) | منبع |
|---|---|---|---|
| شرکتکنندگان | ۳۶۳ | ۳۴۹ | [1] |
| AHI پایه (رویداد/ساعت) | ۵۰٫۷ | ۵۷٫۶ | [1] |
| Orforglipron در برابر دارونما، رژیم درمانی | −۱۷٫۸ در برابر −۴٫۵ | −۱۷٫۳ در برابر −۵٫۳ | [1] |
| تفاوت (فاصله اطمینان ۹۵٪) | −۱۳٫۲ (−۱۷٫۷ تا −۸٫۷) | −۱۲٫۰ (−۱۷٫۱ تا −۶٫۹) | [1] |
| Orforglipron در برابر دارونما، تخمینگر اثربخشی | −۲۱٫۱ در برابر −۴٫۳ | −۱۸٫۳ در برابر −۵٫۵ | [2] |
| تغییر درصدی، تخمینگر اثربخشی | −۴۳٫۸٪ در برابر −۶٫۳٪ | −۲۷٫۵٪ در برابر −۳٫۰٪ | [2] |
| عوارض جانبی گوارشی | ۶۸٫۰٪ در برابر ۳۷٫۴٪ | ۷۰٫۶٪ در برابر ۳۶٫۶٪ | [1] |
اشتباههای رایج
گفتن اینکه Foundayo برای آپنه خواب تأیید شده است
راه درست: برای مدیریت وزن تأیید شده است؛ درخواست برای OSA برنامهریزی شده است [2][4].
نقل ۴۳٫۸٪ بدون زمینه
راه درست: این رقم تخمینگر اثربخشی Lilly برای یک کارآزمایی است؛ JAMA با ارقام کوچکتر آغاز میکند [1][2].
تصور اینکه جایگزین CPAP میشود
راه درست: کارآزمایی ۲ آن را علاوه بر PAP آزمود؛ PAP همچنان درمان استاندارد است [1][5].
تعمیم نتایج به افراد مبتلا به دیابت
راه درست: افراد مبتلا به دیابت کنار گذاشته شدند [3].
ردهبندی Foundayo در برابر Zepbound
پرسشهای پرتکرار
کارآزماییهای ATTAIN-OSA چه نتیجهای داشتند؟
Orforglipron در هفته ۵۲ شاخص AHI را ۱۲ تا ۱۳ رویداد در ساعت بیش از دارونما کاهش داد [1].
چرا ارقام Lilly با ارقام JAMA فرق دارد؟
Lilly از تخمینگر اثربخشی استفاده میکند؛ چکیده JAMA با تخمینگر رژیم درمانی آغاز میکند [1][2].
چه کسانی در کارآزماییها شرکت کردند؟
۷۱۲ بزرگسال مبتلا به OSA متوسط تا شدید و BMI برابر ۲۷ یا بیشتر، بدون دیابت [1][3].
کارآزماییها چه تغییرات دیگری را سنجیدند؟
به گفته Lilly، بار هیپوکسی، وزن، hsCRP و فشار خون کمتر شد [2].
چه عوارض جانبیای گزارش شد؟
بیشتر گوارشی: حدود ۶۸٪ تا ۷۱٪ در برابر حدود ۳۷٪ با دارونما [1].
آیا Foundayo برای آپنه خواب تأیید شده است؟
خیر؛ برای مدیریت وزن تأیید شده و درخواست OSA تا پایان ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است [2][4].
آپنه انسدادی خواب چیست؟
انسداد مکرر راه هوایی فوقانی هنگام خواب [6].
واژهنامه
- شاخص آپنه-هیپوپنه (AHI)
- شمار توقفهای تنفسی یا دورههای تنفس سطحی در هر ساعت خواب.
- PAP / CPAP
- فشار مثبت راه هوایی: دستگاهی که با فشار هوا راه هوایی را باز نگه میدارد.
- بار هیپوکسی
- اینکه سطح اکسیژن هنگام توقفهای تنفسی چقدر عمیق و چه مدت افت میکند.
- تخمینگر (estimand)
- پرسش دقیقی که تحلیل کارآزمایی به آن پاسخ میدهد، مانند اثر در صورتی که همه در درمان میماندند.
- آگونیست گیرنده GLP-1
- دارویی که گیرنده هورمون GLP-1 را فعال میکند و برای دیابت و کنترل وزن به کار میرود.
- hsCRP
- پروتئین واکنشی C با حساسیت بالا، نشانگر خونی التهاب.
منابع
- Orforglipron for Obstructive Sleep Apnea: Results From 2 Randomized Clinical Trials (ATTAIN-OSA) JAMA · 2026-11-09
- Lilly's Foundayo (orforglipron) significantly reduced obstructive sleep apnea severity Eli Lilly and Company · 2026-11-09
- A Master Protocol for Orforglipron in Participants With Obstructive Sleep Apnea and Obesity or Overweight (ATTAIN-OSA) ClinicalTrials.gov · 2026-09-14
- FDA Approves First New Molecular Entity Under National Priority Voucher Program U.S. Food and Drug Administration · 2026-04-01
- FDA Approves First Medication for Obstructive Sleep Apnea U.S. Food and Drug Administration · 2024-12-20
- Sleep Apnea National Heart, Lung, and Blood Institute (NIH) · 2025-01-09
نظرات
نظرهای برتر