Lp(a) HORIZON: پلاکارسن Lp(a) را کم کرد، اما نه حوادث قلبی را
نوشته را باز کنید و با خواندن آن ۳۰ امتیاز بگیرید
وارد شو و با خواندن این مطلب +۳۰ امتیاز بگیر
تا آخر بخوان، چند ثانیه صبر کن، بعد دکمهٔ دریافت پایین صفحه را بزن.
خلاصه
کارآزمایی Lp(a) HORIZON که ۷ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد نشان داد پلاکارسن لیپوپروتئین (a) را حدود ۷۸ درصد کاهش داد اما حمله قلبی، سکته مغزی، اقدامهای فوری روی شریانها یا مرگهای قلبیعروقی را کم نکرد [1][2]. Novartis اعلام کرده برنامه بیماری قلبی این دارو را پایان میدهد، در حالی که کارشناسان میگویند اندازهگیری Lp(a) همچنان اهمیت دارد [2][5].
نکتههای کلیدی
- در مقاله NEJM، طی میانه ۴٫۷ سال پیگیری، رویداد اصلی در ۱۲٫۳ درصد بیماران گروه پلاکارسن و ۱۲٫۱ درصد گروه دارونما رخ داد (نسبت مخاطره ۱٫۰۲) [1][6].
- Lp(a) در ماه ۱۲ در گروه پلاکارسن ۶۴٫۴ نانومول بر لیتر و در گروه دارونما ۲۳۳٫۴ نانومول بر لیتر بود [1].
- این کارآزمایی ۸٬۳۲۳ بزرگسال مبتلا به بیماری قلبیعروقی تثبیتشده و Lp(a) دستکم ۷۰ mg/dL را در ۴۲ کشور وارد کرد [2][4].
- نتایج در بیماران با Lp(a) برابر ۹۰ mg/dL یا بیشتر و برای مرگ به هر علت نیز خنثی بود [1][2].
- به گزارش AHA، آنافیلاکسی در ۱۹ بیمار گروه پلاکارسن رخ داد و در گروه دارونما هیچ موردی نبود [2].
- Novartis، به گزارش TCTMD در ۷ نوامبر ۲۰۲۶، اعلام کرد تصمیم گرفته برنامه توسعه قلبیعروقی پلاکارسن را متوقف کند [5].
- این نتیجه فقط درباره پلاکارسن صدق میکند؛ داروهای دیگر Lp(a) هنوز در کارآزماییهای پیامد هستند [2][3].
در این صفحه ۱۳ بخش
- کارآزمایی Lp(a) HORIZON چه یافتهای داشت؟
- لیپوپروتئین (a) چیست و چرا اهمیت دارد؟
- کارآزمایی پلاکارسن چگونه طراحی شده بود؟
- پلاکارسن Lp(a) را چقدر کاهش داد؟
- آیا پلاکارسن در این کارآزمایی ایمن بود؟
- چرا کاهش Lp(a) از حوادث قلبی جلوگیری نکرد؟
- نتایج Lp(a) بر حسب mg/dL و nmol/L چگونه با هم مقایسه میشوند؟
- Lp(a) HORIZON برای داروهای دیگر Lp(a) چه معنایی دارد؟
- آیا همچنان باید آزمایش Lp(a) داد؟
- اشتباههای رایج
- پرسشهای پرتکرار
- واژهنامه
- منابع
کارآزمایی Lp(a) HORIZON چه یافتهای داشت؟
Lp(a) HORIZON نشان داد پلاکارسن، با وجود کاهش شدید Lp(a)، خطر رویدادهای قلبیعروقی عمده را در مقایسه با دارونما کم نکرد [1]. نتایج در ۷ نوامبر ۲۰۲۶ در نشستهای علمی انجمن قلب آمریکا (AHA) در شیکاگو ارائه شد و همان روز در The New England Journal of Medicine منتشر شد، با تحلیلهای تکمیلی در NEJM Evidence [1][2].
نقطه پایانی اصلی ترکیبی از مرگ قلبیعروقی، حمله قلبی غیرکشنده، سکته مغزی غیرکشنده یا رگگشایی فوری عروق کرونر (اقدامی اورژانسی برای بازکردن دوباره شریانهای قلب) بود [1]. طی میانه پیگیری ۴٫۷ سال، رویداد در ۵۱۱ بیمار (۱۲٫۳ درصد) گروه پلاکارسن و ۵۰۳ بیمار (۱۲٫۱ درصد) گروه دارونما رخ داد؛ نسبت مخاطره ۱٫۰۲ (فاصله اطمینان ۹۵ درصد ۰٫۹۰ تا ۱٫۱۵؛ P = ۰٫۷۶) [1][6]. نسبت مخاطره حدود ۱ یعنی تفاوتی در خطر نیست.
Steven Nissen از Cleveland Clinic، نویسنده ارشد، گفت: «نمیتوانم از این نتیجه ناامیدکننده بگریزم: جواب نداد» و یافته خنثی را «غیرمنتظره و شگفتانگیز برای جامعه پزشکی» خواند [2].
لیپوپروتئین (a) چیست و چرا اهمیت دارد؟
لیپوپروتئین (a) یا Lp(a) ذرهای حامل کلسترول است که ویژگیهایی با کلسترول LDL («بد») دارد، از جمله کمک به انباشت پلاک در شریانها [2]. AHA میگوید سطح Lp(a) بیشتر ژنتیکی تعیین میشود و در طول زندگی نسبتاً ثابت میماند [2].
- Lp(a) بالا، ۱۲۵ نانومول بر لیتر یا بیشتر (۵۵ mg/dL یا بیشتر)، با خطر بلندمدت حمله قلبی یا سکته مغزی حدود ۱٫۴ برابر بیشتر همراه است [2].
- سطح ۲۵۰ نانومول بر لیتر (۱۱۵ mg/dL) با دستکم دو برابر شدن خطر بلندمدت همراه است [2].
- تصور میشود حدود ۱ نفر از هر ۵ نفر در جهان، یعنی تقریباً ۱٫۴ میلیارد نفر، Lp(a) بالا دارند [2]. Novartis همین برآورد یکپنجمی را میدهد [4].
به گفته AHA، رژیم غذایی، ورزش و استاتینها اثر اندکی بر Lp(a) دارند و در حال حاضر دارویی مصوب FDA برای کاهش آن وجود ندارد [2]. به همین دلیل، دارویی که Lp(a) را پایین بیاورد و از حوادث قلبی جلوگیری کند با اشتیاق بسیار انتظار میرفت.
کارآزمایی پلاکارسن چگونه طراحی شده بود؟
Lp(a) HORIZON یک کارآزمایی فاز ۳ دوسوکور، تصادفیشده و کنترلشده با دارونما در ۷۹۷ مرکز در ۴۲ کشور بود که از ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ اجرا شد [2].
- چه کسانی: ۱۴٬۲۴۹ بزرگسال غربالگری و ۸٬۳۲۳ نفر وارد کارآزمایی شدند، با میانگین سنی ۶۰ سال، ۲۷ درصد زن و ۲۶ درصد دیابتی؛ همه بیماری قلبیعروقی تثبیتشده داشتند [2]. مقاله NEJM ۸٬۳۵۰ نفر تصادفیسازیشده و ۸٬۳۲۲ نفر در تحلیل اثربخشی گزارش میکند [1][6].
- سطح Lp(a): همه دستکم ۷۰ mg/dL (حدود ۱۴۸ نانومول بر لیتر) داشتند؛ میانه در آغاز ۲۳۶ نانومول بر لیتر بود [1][2].
- مراقبت زمینهای: تقریباً همه داروهای ضدپلاکت مصرف میکردند و ۷۷ تا ۷۸ درصد استاتینهای پرشدت [2].
- درمان: پلاکارسن یا دارونما بهصورت تزریق ماهانه زیر پوست [1][2].
پلاکارسن یک الیگونوکلئوتید پادمعنا است، قطعه کوتاهی از مواد ژنتیکی ساختگی که وارد سلولهای کبد میشود و تولید Lp(a) را مسدود میکند [1][2]. این کارآزمایی را Novartis تأمین مالی کرد [1][2].
پلاکارسن Lp(a) را چقدر کاهش داد؟
در ماه ۱۲، Lp(a) در گروه پلاکارسن ۶۴٫۴ نانومول بر لیتر و در گروه دارونما ۲۳۳٫۴ نانومول بر لیتر بود [1]. AHA و ACC اثر ماه ۱۲ را حدود ۷۸ درصد کاهش نسبت به آغاز توصیف میکنند (ACC عدد ۷۸٫۴ درصد را میدهد) و ACC میافزاید تغییر میانگین زمانی طی حدود پنج سال ۷۳٫۹− درصد بود [2][3]. عدد ۷۸ درصد تغییر درصدی است و صرفاً اختلاف دو میانه بالا نیست [6].
نبود فایده در زیرگروه با بالاترین سطوح نیز دیده شد. در بیماران با Lp(a) دستکم ۹۰ mg/dL، یعنی تقریباً بالاترین ۱۵ درصد مردم جهان، رویدادها در ۴۰۲ نفر از ۳٬۲۶۶ نفر (۱۲٫۳ درصد) گروه پلاکارسن و ۴۰۳ نفر از ۳٬۲۷۴ نفر (۱۲٫۳ درصد) گروه دارونما رخ داد؛ نسبت مخاطره ۱٫۰۰ [1][2].
به گفته AHA، تحلیلهای تکمیلی پیامدهای ثانویه، از جمله مرگ به هر علت، میان گروهها «همسان و بدون تغییر» بود [2]. Nissen گفت: «در اصل هیچ اثری بر پیامدها نبود، حتی یک روند، حتی در زیرجمعیتها» [2].
آیا پلاکارسن در این کارآزمایی ایمن بود؟
رویدادهای ناخواسته جدی با پلاکارسن (۳۷٫۳ درصد) مشابه یا کمی کمتر از دارونما (۴۱٫۱ درصد) بود، اما برخی واکنشها با دارو شایعتر بودند [1][2].
- علائم شبهآنفلوآنزا، واکنشهای محل تزریق و واکنشهای آلرژیک حاد با پلاکارسن بیشتر دیده شد [2].
- آنافیلاکسی، واکنش آلرژیک شدید، در ۱۹ بیمار گروه پلاکارسن رخ داد و در گروه دارونما هیچ موردی نبود؛ مرگی ناشی از این واکنشها رخ نداد [2].
- حدود ۲۱ درصد بیماران گروه پلاکارسن و کمی بیش از ۷ درصد گروه دارونما بهدلیل واکنشهای ناخواسته دارو را قطع کردند [2].
خلاصه ACC همچنین از «رویدادهای ناخواسته محدودکننده درمان و واکنشهای حساسیتمفرط نادر» با پلاکارسن یاد میکند [3]. این اعداد از جمعیتی با بیماری قلبی موجود آمدهاند و نباید به داروهای دیگر Lp(a) تعمیم یابند [3].
چرا کاهش Lp(a) از حوادث قلبی جلوگیری نکرد؟
پژوهشگران میگویند هنوز نمیدانند و نیاز به پژوهش بیشتر درباره نحوه آسیبرسانی Lp(a) و برهمکنش آن با سایر عوامل خطر است [2]. Nissen گفت: «این به معنای بیاهمیت بودن Lp(a) نیست. یعنی برای درک کامل سازوکارهای زمینهای Lp(a) به پژوهش ژرفتر نیاز داریم» [2].
برخی ویژگیهای کارآزمایی هنگام خواندن نتیجه مهماند. بیماران از پیش بهخوبی تحت درمان بودند: حدود ۷۵ درصد در آغاز به اهداف رهنمودی فشار خون و کلسترول رسیده بودند، تقریباً همه داروهای ضدپلاکت و بیشترشان استاتینهای پرشدت مصرف میکردند [2]. Novartis کارآزمایی را آزمونی برای این پرسش معرفی کرد که آیا کاهش Lp(a) «خطر قلبیعروقی باقیمانده فراتر از مراقبت بهینه و مطابق رهنمود» را کم میکند [4]. این کارآزمایی افراد بدون بیماری قلبیعروقی پیشین را آزمون نکرد [3].
خلاصه ACC یادآور میشود داروهای siRNA، ردهای متفاوت، ممکن است Lp(a) را بیشتر کاهش دهند و بهتر تحمل شوند، اما این فرضیهای است که باید در کارآزماییهای خودشان آزموده شود، نه یافته این کارآزمایی [3]. هر توضیحی که پیش از گزارش آن کارآزماییها در اینترنت مطرح شود باید حدس تلقی شود.
نتایج Lp(a) بر حسب mg/dL و nmol/L چگونه با هم مقایسه میشوند؟
نتایج Lp(a) یا بر حسب میلیگرم بر دسیلیتر (mg/dL) یا نانومول بر لیتر (nmol/L) گزارش میشود و AHA معادلهای تقریبی را ارائه میدهد [2].
- ۷۰ mg/dL حدود ۱۴۸ nmol/L است، یعنی آستانه ورود به کارآزمایی [2].
- ۹۰ mg/dL حدود ۱۹۲ nmol/L است، یعنی زیرگروه بالای کارآزمایی [2].
- ۱۲۵ nmol/L یا بیشتر (۵۵ mg/dL یا بیشتر) نشانگر Lp(a) بالا از نگاه AHA است [2].
هنگام مقایسه گزارش آزمایشگاه با پوشش خبری، پیش از هر نتیجهگیری بررسی کنید کدام واحد به کار رفته و اگر مطمئن نیستید از آزمایشگاه یا پزشک بپرسید.
Lp(a) HORIZON برای داروهای دیگر Lp(a) چه معنایی دارد؟
این یک عقبگرد است، اما پژوهشگران تأکید میکنند پرسش اینکه آیا کاهش Lp(a) میتواند مؤثر باشد را فیصله نمیدهد [2][3]. Nissen به ACC گفت: «یک کارآزمایی منفرد شواهد قطعی بر نبود فایده کاهش Lp(a) بهعنوان راهبردی برای کاستن خطر قلبیعروقی فراهم نمیکند» [3].
خلاصه ACC محدودیتها را برمیشمارد: کارآزمایی فقط افرادی را شامل میشد که پیشتر رویداد قلبیعروقی داشتند، بنابراین پیشگیری در افراد بدون بیماری قلبی آزموده نشد؛ و نتیجه فقط برای پلاکارسن صدق میکند، در حالی که داروهای siRNA ممکن است Lp(a) را بیشتر کاهش دهند و بهتر تحمل شوند [3]. AHA میافزاید برخی رویدادها در دوران COVID-19 رخ داد و قابل تفکیک نبود، و ۷۸ درصد شرکتکنندگان سفیدپوست و کمتر از ۴ درصد از تبار آفریقایی بودند، گروهی که میانگین سطح Lp(a) در آن حدود دو برابر است [2].
Nissen گفت سه کارآزمایی پیامد دیگر برای ترکیبات تحقیقاتی که Lp(a) را از راههای متفاوت هدف میگیرند در جریان است [2]. او از کسانی که هماکنون در کارآزماییهای Lp(a) هستند خواست بهخاطر این یافتهها از ادامه همکاری کنار نکشند [2].
Novartis نتایج اولیه را در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد [4]. در ۷ نوامبر ۲۰۲۶ TCTMD بیانیهای از Novartis را گزارش کرد که شرکت تصمیم گرفته برنامه توسعه قلبیعروقی پلاکارسن را، از جمله مطالعات قلبیعروقی در جریان و برنامه دسترسی مدیریتشده آن، متوقف کند [5].
آیا همچنان باید آزمایش Lp(a) داد؟
بله، به گفته پژوهشگران خود کارآزمایی و AHA: Lp(a) همچنان عامل خطری است که دانستن آن ارزش دارد و رهنمود توصیه میکند دستکم یک بار در بزرگسالی اندازهگیری شود [2]. Nissen گفت: «اندازهگیری Lp(a) همچنان کاملاً ارزشمند است» و یادآور شد سطح بالا معمولاً علامتی ایجاد نمیکند [2].
نتیجه آزمایش در کنار فشار خون، کلسترول و قند خون برای برآورد خطر کلی قلبیعروقی و هدایت پیشگیری به کار میرود [2]. اگر درباره عدد خود پرسشی دارید، فرد مناسب پزشکی است که نمای کامل خطر شما را میبیند. چتباتهای سلامت ممکن است مقادیر آزمایشگاهی را اشتباه بخوانند، چنانکه توهم هوش مصنوعی: چرا چتباتها مطلب میسازند و چگونه پاسخ دقیق بگیریم و هوش مصنوعی در سلامت: امروز چه کاری از آن برمیآید، کجا ناکام است و چگونه تنظیم میشود توضیح میدهند.
این مطلب توصیه پزشکی نیست. بهخاطر این کارآزمایی بدون مشورت با پزشک خود هیچ دارویی را شروع، قطع یا تغییر ندهید.
| شاخص | پلاکارسن | دارونما |
|---|---|---|
| بیماران در تحلیل اثربخشی | ۴٬۱۵۷ | ۴٬۱۶۵ |
| Lp(a) در ماه ۱۲ (nmol/L) | ۶۴٫۴ | ۲۳۳٫۴ |
| رویدادهای اصلی، همه بیماران | ۵۱۱ (۱۲٫۳ درصد) | ۵۰۳ (۱۲٫۱ درصد) |
| رویدادهای اصلی، Lp(a) برابر ۹۰ mg/dL یا بیشتر | ۴۰۲ از ۳٬۲۶۶ (۱۲٫۳ درصد) | ۴۰۳ از ۳٬۲۷۴ (۱۲٫۳ درصد) |
| رویدادهای ناخواسته جدی | ۳۷٫۳ درصد | ۴۱٫۱ درصد |
اشتباههای رایج
گفتن اینکه پس از این کارآزمایی Lp(a) اهمیتی ندارد.
راه درست: پژوهشگران میگویند Lp(a) همچنان عامل خطر مهمی است؛ فقط این دارو پیامدها را تغییر نداد [2].
فرض اینکه همه داروهای کاهنده Lp(a) شکست خوردهاند.
راه درست: نتیجه درباره پلاکارسن است؛ داروهای دیگر با رویکردهای متفاوت هنوز در کارآزماییهای پیامد هستند [2][3].
در نظر گرفتن عدد پایینتر آزمایش بهعنوان اثبات فایده.
راه درست: پلاکارسن Lp(a) را حدود ۷۸ درصد کاهش داد بیآنکه حوادث قلبی کم شود [2][3].
نقل وارونه تعداد رویدادها.
راه درست: مقاله NEJM ۵۱۱ رویداد را در گروه پلاکارسن و ۵۰۳ را در گروه دارونما گزارش میکند؛ خلاصه ACC این دو عدد را برعکس فهرست کرده است [1][3][6].
پرسشهای پرتکرار
کارآزمایی Lp(a) HORIZON چه یافتهای داشت؟
پلاکارسن رویدادهای قلبیعروقی عمده را نسبت به دارونما کم نکرد: ۱۲٫۳ درصد در برابر ۱۲٫۱ درصد، نسبت مخاطره ۱٫۰۲ [1].
لیپوپروتئین (a) چیست و چرا اهمیت دارد؟
ذرهای حامل کلسترول و عمدتاً ارثی که با پلاک و خطر بالاتر حمله قلبی و سکته مغزی مرتبط است [2].
کارآزمایی پلاکارسن چگونه طراحی شده بود؟
کارآزمایی فاز ۳ کنترلشده با دارونما روی ۸٬۳۲۳ بزرگسال مبتلا به بیماری قلبی و Lp(a) بالا در ۴۲ کشور [2].
پلاکارسن Lp(a) را چقدر کاهش داد؟
به گفته AHA و ACC حدود ۷۸ درصد نسبت به آغاز در ماه ۱۲؛ میانههای ماه ۱۲ برابر ۶۴٫۴ در برابر ۲۳۳٫۴ نانومول بر لیتر بود [1][2][3].
آیا پلاکارسن در این کارآزمایی ایمن بود؟
رویدادهای جدی مشابه بود، اما واکنشهای آلرژیک، از جمله ۱۹ مورد آنافیلاکسی، با دارو شایعتر بود [2].
چرا کاهش Lp(a) از حوادث قلبی جلوگیری نکرد؟
پژوهشگران میگویند دلیل آن هنوز دانسته نیست و به پژوهش بیشتر درباره سازوکارهای Lp(a) نیاز است [2].
نتایج Lp(a) بر حسب mg/dL و nmol/L چگونه با هم مقایسه میشوند؟
بهطور تقریبی، به گفته AHA، ۷۰ mg/dL برابر ۱۴۸ nmol/L و ۹۰ mg/dL برابر ۱۹۲ nmol/L است [2].
Lp(a) HORIZON برای داروهای دیگر Lp(a) چه معنایی دارد؟
پژوهشگران میگویند فقط درباره پلاکارسن صدق میکند؛ کارآزماییهای پیامد دیگر ادامه دارند [2][3].
آیا همچنان باید آزمایش Lp(a) داد؟
AHA میگوید بله: رهنمود توصیه میکند Lp(a) دستکم یک بار در بزرگسالی اندازهگیری شود [2].
واژهنامه
- Lp(a)
- لیپوپروتئین (a)، ذرهای حامل کلسترول و عمدتاً ارثی که با خطر قلبیعروقی مرتبط است [2].
- MACE
- رویدادهای قلبیعروقی عمده؛ در اینجا مرگ قلبیعروقی، حمله قلبی غیرکشنده، سکته مغزی غیرکشنده یا رگگشایی فوری [1].
- نسبت مخاطره
- مقایسه خطر رویداد در طول زمان میان گروهها؛ ۱٫۰ یعنی بدون تفاوت [1].
- الیگونوکلئوتید پادمعنا
- رشتهای کوتاه از مواد ژنتیکی ساختگی که تولید یک پروتئین را مسدود میکند؛ پلاکارسن یکی از آنهاست [1][2].
- پیشگیری ثانویه
- درمان برای کسانی که از پیش بیماری قلبیعروقی دارند، چنانکه در این کارآزمایی [3].
منابع
- Pelacarsen and Cardiovascular Outcomes in Patients with High Lipoprotein(a) (N Engl J Med, doi:10.1056/NEJMoa2610159) New England Journal of Medicine via PubMed · 2026-11-07
- Lp(a) HORIZON trial: Lp(a) fell by 78%, but cardiovascular outcomes unexpectedly neutral American Heart Association · 2026-11-07
- Lp(a) HORIZON: Pelacarsen vs. Placebo in Patients With High Lp(a) American College of Cardiology · 2026-11-07
- Novartis announces Lp(a)HORIZON Phase III topline results for pelacarsen Novartis · 2026-09-04
- Full Lp(a)HORIZON Results Affirm Lack of Pelacarsen Benefit in Secondary Prevention TCTMD · 2026-11-07
- Lp(a)HORIZON shows pelacarsen lowers Lp(a) 78% but not cardiovascular events HCPLive · 2026-11-07
نظرات
نظرهای برتر