تزریق لناکاپاویر برای پیشگیری از HIV: وضعیت عرضه در ۲۰۲۶
نوشته را باز کنید و با خواندن آن ۳۰ امتیاز بگیرید
وارد شو و با خواندن این مطلب +۳۰ امتیاز بگیر
تا آخر بخوان، چند ثانیه صبر کن، بعد دکمهٔ دریافت پایین صفحه را بزن.
خلاصه
تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، لناکاپاویر (lenacapavir)، تزریق پیشگیری از HIV که دوبار در سال زده میشود، در آفریقا و فراتر از آن در حال عرضه است: UNAIDS میگوید انتظار میرود ۲۴ کشور تا پایان ۲۰۲۶ ارائه برنامهای را آغاز کرده باشند [1]. نخستین ژنریک آن، با هزینه ۴۰ دلار آمریکا در سال در ۱۲۰ کشور، در ۲ نوامبر با تأیید موقت FDA اعلام شد [3][4].
نکتههای کلیدی
- لناکاپاویر (LEN) برای PrEP تزریقی دوبار در سال است که با یک دوز بارگیری خوراکی اجباری همراه است و WHO از ژوئیه ۲۰۲۵ آن را توصیه کرده است [1][6].
- FDA آمریکا برند Yeztugo شرکت Gilead را در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۵ برای بزرگسالان و نوجوانان با وزن دستکم ۳۵ کیلوگرم تأیید کرد [5].
- UNAIDS در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ یک راهنمای اجرا منتشر کرد؛ اسواتینی و زامبیا در دسامبر ۲۰۲۵ ارائه برنامهای را آغاز کردند [1].
- Unitaid در ۲ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد بیش از ۱۲۵٬۰۰۰ نفر در ۱۰ کشور آفریقایی پیشگام استفاده از لناکاپاویر را آغاز کردهاند [3].
- در ۲ نوامبر ۲۰۲۶ شرکت Dr. Reddy's تأیید موقت FDA را برای ژنریک خود اعلام کرد که قرار است با قیمت ۴۰ دلار آمریکا برای هر نفر در سال در ۱۲۰ کشور فروخته شود [3][4].
- AVAC، گروه مدافع پیشگیری از HIV، گزارش میکند تقاضا از عرضه پیشی گرفته و برخی کشورها تا رسیدن دوزهای بیشتر تبلیغ را کند کردهاند [2].
- تصمیم درباره PrEP با کارمند بهداشت است و پیش از هر تزریق آزمایش HIV لازم است [5].
در این صفحه ۱۱ بخش
تزریق لناکاپاویر برای HIV چیست؟
لناکاپاویر داروی طولانیاثر HIV است که بهصورت تزریق دوبار در سال به عنوان پروفیلاکسی پیش از مواجهه (PrEP) به کار میرود، یعنی دارویی که افراد HIV منفی برای پیشگیری از عفونت مصرف میکنند [1][5]. UNAIDS آن را گزینه PrEP تزریقی دوبار در سال، ایمن، پذیرفتنی و بسیار کارآمد توصیف میکند که در آغاز با دوز بارگیری خوراکی اجباری همراه است [1].
این دارو با داروهای قدیمیتر HIV متفاوت کار میکند. Gilead، سازنده آن، آن را مهارکننده کپسید مینامد: پوسته پروتئینی (کپسید) HIV را هدف میگیرد و برای مسدود کردن ویروس در چند مرحله چرخه زندگیاش طراحی شده است [5]. Gilead آن را در ایالات متحده با نام تجاری Yeztugo میفروشد [5].
WHO در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵ لناکاپاویر تزریقی را بهعنوان گزینه PrEP افزوده، در کنار PrEP خوراکی روزانه، کابوتگراویر تزریقی و حلقه واژنی داپیویرین، توصیه کرد [6]. تدروس آدهانوم قبریسوس، مدیرکل WHO، آن را «بهترین چیز بعدی» پس از واکسن HIV نامید [6].
لناکاپاویر برای پیشگیری از HIV چقدر مؤثر است؟
در دو کارآزمایی فاز ۳ شرکت Gilead، دستکم ۹۹٫۹٪ شرکتکنندگانی که لناکاپاویر دریافت کردند HIV منفی ماندند [5].
- PURPOSE 1، در زنان سیسجندر در جنوب صحرای آفریقا: صفر عفونت HIV در میان ۲٬۱۳۴ شرکتکننده گروه لناکاپاویر در تحلیل اصلی، برتر از Truvada خوراکی روزانه [5].
- PURPOSE 2، در میان مردان سیسجندر و افراد دارای تنوع جنسیتی در محیطهای جغرافیایی گوناگون: دو عفونت در میان ۲٬۱۷۹ شرکتکننده گروه لناکاپاویر [5].
ارقام کارآزمایی از شرکت میآید؛ بیانیه WHO میگوید کارآزماییها نشان دادند تقریباً همه عفونتهای HIV را در افراد در معرض خطر پیشگیری میکند [6]. نتایج دنیای واقعی میتواند متفاوت باشد. AVAC گزارش میکند در کشورهایی که بیش از شش ماه از استفاده میگذرد، بیشتر افراد برای تزریق دوم بهموقع برمیگردند، اما نه لزوماً با نرخ بیش از ۹۰٪ دیدهشده در کارآزماییها [2].
یک قاعده ایمنی جدی وجود دارد. برچسب آمریکایی هشدار جعبهای درباره خطر مقاومت دارویی دارد، اگر تزریق را کسی با HIV تشخیصدادهنشده مصرف کند: افراد باید پیش از شروع و پیش از هر تزریق آزمایش HIV منفی بدهند [5]. WHO رویکرد سادهشده بهداشت عمومی با استفاده از آزمایشهای سریع HIV را برای پشتیبانی از ارائه توصیه کرده است [6].
کدام کشورها لناکاپاویر را برای PrEP دارند؟
اسواتینی و زامبیا در دسامبر ۲۰۲۵ ارائه برنامهای را آغاز کردند و UNAIDS میگوید انتظار میرود تا پایان ۲۰۲۶ با پشتیبانی صندوق جهانی و/یا PEPFAR ۲۴ کشور آغاز کرده باشند [1]. فهرست UNAIDS چنین است: بنین، بوتسوانا، جمهوری دومینیکن، اسواتینی، فیجی، گرجستان، هائیتی، هندوراس، اندونزی، کنیا، لسوتو، مالاوی، مراکش، موزامبیک، نیجریه، پاپوآ گینه نو، فیلیپین، رواندا، تایلند، آفریقای جنوبی، اوگاندا، اوکراین، زامبیا و زیمبابوه [1].
بهروزرسانی نوامبر ۲۰۲۶ AVAC جزئیات بیشتری میدهد، آن هم ردگیری یک گروه مدافع و نه شمارش رسمی [2]:
- سفارشهای اولیه ۲۰۲۶ ۱۲ کشور پیشگام را پوشش میداد: اسواتینی، کنیا، لسوتو، مالاوی، موزامبیک، نیجریه، فیلیپین، آفریقای جنوبی، اوگاندا، اوکراین، زامبیا و زیمبابوه.
- ده کشور آفریقایی تأمین دریافت کرده بودند و بیش از ۱۲۰٬۰۰۰ نفر بین دسامبر ۲۰۲۵ و اوت ۲۰۲۶ LEN را آغاز کردند، تقریباً نیمی در آفریقای جنوبی که تنها در ژوئن راهاندازی شد.
- صندوق جهانی و PEPFAR از اواخر ۲۰۲۶ تا نیمه نخست ۲۰۲۷ به ۱۷ کشور دیگر گسترش مییابند.
Unitaid، آژانس سلامت جهانی، شمار آغازکنندگان را در بیانیه ۲ نوامبر ۲۰۲۶ خود بیش از ۱۲۵٬۰۰۰ نفر در ۱۰ کشور آفریقایی اعلام کرد [3].
لناکاپاویر چقدر هزینه دارد؟
ژنریک شرکت Dr. Reddy's قرار است در ۱۲۰ کشور کمدرآمد و با درآمد متوسط تحت پوشش مجوز داوطلبانه Gilead برای هر نفر ۴۰ دلار آمریکا در سال هزینه داشته باشد [3][4]. UNAIDS میافزاید برای جزء خوراکی بارگیری در آغاز حدود ۱۵ تا ۱۷ دلار آمریکا لازم است و عرضه ژنریک از ۲۰۲۷ انتظار میرود [1].
قیمت ۴۰ دلار آمریکا از توافقی در سپتامبر ۲۰۲۵ میان Unitaid، مؤسسه سلامت باروری و HIV ویتس (Wits RHI)، ابتکار دسترسی بهداشتی کلینتون (CHAI) و Dr. Reddy's میآید [3][4]. Unitaid میگوید این توافق تزریق را در قیمتی همتراز با PrEP خوراکی قرار میدهد، شرطی کلیدی برای استفاده در کشورهای فقیرتر [3].
این قیمت همهجا اعمال نمیشود: ۱۲۰ کشور کمدرآمد و با درآمد متوسط مجوز Gilead را در بر میگیرد [3]. AVAC یادآور میشود مجوزها شماری از کشورهای پربار با درآمد متوسط، بهویژه در آسیا و آمریکای لاتین، را کنار میگذارند [2]. قیمت آمریکایی برند Gilead در اینجا پوشش داده نشده است، زیرا بیمه و برنامههای کمکی آنچه مردم میپردازند را تغییر میدهند.
آیا لناکاپاویر ژنریک تأیید شده است؟
بله، بهصورت موقت: در ۲ نوامبر ۲۰۲۶ شرکت Dr. Reddy's اعلام کرد FDA آمریکا برای لناکاپاویر تزریقی طولانیاثر آن برای PrEP، در چارچوب برنامه PEPFAR این سازمان، تأیید موقت صادر کرده است [4]. Unitaid توضیح میدهد تأیید موقت عنوان استاندارد FDA برای ژنریکهاست، تا زمانی که محصول اصلی هنوز زیر حق ثبت اختراع است، و خرید توسط دولت آمریکا را ممکن میکند [3]. Dr. Reddy's هدف را دسترسی در ۱۲۰ کشور خارج از ایالات متحده توصیف میکند [4].
این تأیید ۱۶ ماه پس از تأیید محصول اصلی Gilead توسط FDA در ژوئن ۲۰۲۵ رسید [3]. Unitaid میگوید Dr. Reddy's کاربردهای پیشگیری و درمان دارو را در یک درخواست ترکیب کرد که بررسی اولویتدار را ممکن ساخت [3].
گامهای بعدی پیشاحراز صلاحیت WHO و تأییدهای نهادهای نظارتی ملی است [3][4]. Dr. Reddy's میگوید نخستین محمولهها پیش از پایان ۲۰۲۶ به کشورها میرسد و دسترسی گستردهتر در ۲۰۲۷ است [4]. AVAC گزارش میکند تا نوامبر ۲۰۲۶، هیئت بررسی کارشناسی صندوق جهانی خرید ویالهای Hetero و Dr. Reddy's را در انتظار تأیید کامل مجاز کرده و لناکاپاویر ۱۹ تأیید نظارتی دارد [2]. AVAC تصمیم FDA را «پایان اکتبر» تاریخگذاری کرد، اما شرکت و Unitaid آن را در ۲ نوامبر اعلام کردند و تاریخ تصمیم FDA را ذکر نمیکنند [2][3][4].
مشکلات عرضه لناکاپاویر چیست؟
مشکل اصلی عرضه است: AVAC میگوید تقاضا از دوزهای موجود در کشورها پیشی میگیرد و برخی برنامهها تا تأیید تأمینهای بیشتر مراکز را محدود و تبلیغ را کند کردهاند [2]. UNAIDS هم یادآور میشود تقاضا در کشورهای پیشگام از عرضه جلو افتاده است [1].
- حجمها: خرید ۲۰۲۶ روی هم ۱٫۲ میلیون دوز بود، به گفته AVAC کافی برای حدود ۶۰۰٬۰۰۰ نفر-سال محافظت، در برابر تعهد صندوق جهانی و PEPFAR برای سه میلیون نفر در سه سال [2].
- هدف مدافعان: AVAC خواستار دستکم سه میلیون نفر در دو سال (۲۰۲۶-۲۰۲۷) و سفارش برای دستکم ۲٫۴ میلیون نفر در ۲۰۲۷ است [2]. این موضع کارزار است، نه برنامه توافقشده.
- سامانهها: UNAIDS از کشورها میخواهد بر برنامههای PrEP موجود بنا کنند، از سامانههای موازی بپرهیزند، زود با نهادهای نظارتی تعامل کنند و عوارض جانبی، پیامدهای بارداری و مقاومت دارویی را پایش کنند [1].
- تأمین مالی: UNAIDS میگوید تأیید نظارتی و آمادگی خدمات دسترسی را تضمین نمیکنند؛ وضعیت حق ثبت اختراع، شرایط مجوز، صلاحیت خرید و اندازه بازار هم در طول زمان دسترسی را شکل میدهند [1].
در جنبه مثبت، AVAC گزارش میکند وقتی به کاربران انتخاب داده میشود LEN گزینه ترجیحی PrEP است [2].
پس از این چه بر سر لناکاپاویر میآید؟
انتظار میرود ۲۰۲۷ سال گذار باشد، با تأمین از Gilead و سازندگان ژنریک، و ژنریکها از ۲۰۲۸ جای آن را بگیرند، به گفته AVAC [2]. UNAIDS رولاوت مرحلهای را توصیه میکند که از شمار محدودی مرکز آغاز و گسترش مییابد و میگوید کشورها باید قیمت ژنریک را از ۲۰۲۷ در برنامهریزی مالی بگنجانند [1].
AVAC همچنین از آلیماتراویر (alimatravir) خوراکی ماهانه بهعنوان گزینه جدید احتمالی از ۲۰۲۸ نام میبرد، اما فقط «اگر ایمن و مؤثر بودنش هم نشان داده شود»؛ این دارو تأیید نشده است [2].
ادعاها درباره داروهای HIV در فضای مجازی سریع پخش میشوند، از جمله پیشنهادهای جعلی «فروش لناکاپاویر». PrEP اصیل از راه خدمات بهداشتی و برنامههای تأییدشده میرسد. راهنماهای پویام هوش مصنوعی در مراقبتهای بهداشتی: امروز چه میتواند، کجا ناکام است و چگونه مقرراتگذاری میشود و توهم هوش مصنوعی: چرا چتباتها مطلب میسازند و چگونه پاسخ دقیق بگیریم توضیح میدهند چگونه اطلاعات پزشکیای را که از نرمافزار یا چتبات میآید بسنجیم.
این توصیه پزشکی نیست. هر کس به PrEP علاقه دارد باید با کارمند بهداشت یا برنامه ملی HIV صحبت کند.
| تاریخ | نقطه عطف | نوع منبع |
|---|---|---|
| ۱۸ ژوئن ۲۰۲۵ | FDA آمریکا Yeztugo (لناکاپاویر) را برای PrEP، افراد ۳۵ کیلوگرم یا بیشتر، تأیید میکند | شرکت (Gilead) |
| ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵ | WHO لناکاپاویر تزریقی را بهعنوان گزینه PrEP توصیه میکند | WHO |
| سپتامبر ۲۰۲۵ | توافق قیمت ژنریک ۴۰ دلار آمریکا در سال (Unitaid، Wits RHI، CHAI، Dr. Reddy's) | Unitaid، شرکت |
| دسامبر ۲۰۲۵ | اسواتینی و زامبیا ارائه برنامهای را آغاز میکنند | UNAIDS |
| ۲ نوامبر ۲۰۲۶ | Dr. Reddy's و Unitaid تأیید موقت FDA برای نخستین ژنریک را اعلام میکنند | Unitaid، شرکت |
| ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ | راهنمای اجرای UNAIDS منتشر میشود | UNAIDS |
| پایان ۲۰۲۶ | انتظار میرود ۲۴ کشور ارائه را آغاز کرده باشند | UNAIDS |
| ۲۰۲۷ | دسترسی به محصول ژنریک انتظار میرود | UNAIDS، شرکت |
اشتباههای رایج
نامیدن لناکاپاویر بهعنوان واکسن HIV.
راه درست: این داروی ضدرتروویروسی است که بهعنوان PrEP به کار میرود؛ WHO میگوید واکسن HIV همچنان دستنیافتنی است [6].
رد کردن آزمایش HIV پیش از تزریق.
راه درست: برچسب آمریکایی به دلیل خطر مقاومت دارویی آزمایش HIV منفی را پیش از شروع و پیش از هر تزریق الزامی میکند [5].
گفتن اینکه ژنریک برای فروش در آمریکا تأیید شده است.
راه درست: تأیید موقت گرفت، عنوانی که به گفته Unitaid خرید توسط دولت آمریکا را ممکن میکند؛ Dr. Reddy's هدف را دسترسی در ۱۲۰ کشور خارج از ایالات متحده توصیف میکند [3][4].
برداشت اهداف AVAC بهعنوان برنامههای رسمی.
راه درست: AVAC گروه مدافع است؛ هدف سه میلیون نفر در دو سال آن فراخوان عمل است [2].
پرسشهای پرتکرار
تزریق لناکاپاویر برای HIV چیست؟
داروی تزریقی دوبار در سال که بهعنوان PrEP برای پیشگیری از HIV به کار میرود و با دوز بارگیری خوراکی همراه است؛ WHO در ژوئیه ۲۰۲۵ آن را توصیه کرد [1][6].
لناکاپاویر برای پیشگیری از HIV چقدر مؤثر است؟
در کارآزماییهای فاز ۳ PURPOSE شرکت Gilead، دستکم ۹۹٫۹٪ افرادی که لناکاپاویر دریافت کردند HIV منفی ماندند [5].
کدام کشورها لناکاپاویر را برای PrEP دارند؟
اسواتینی و زامبیا در دسامبر ۲۰۲۵ آغاز کردند؛ UNAIDS انتظار دارد ۲۴ کشور تا پایان ۲۰۲۶ آغاز کرده باشند [1].
واژهنامه
- PrEP
- پروفیلاکسی پیش از مواجهه: داروی HIV که افراد فاقد HIV برای کاهش خطر ابتلا مصرف میکنند [5].
- مهارکننده کپسید
- داروی هدفگیرنده پوسته پروتئینی HIV؛ Dr. Reddy's لناکاپاویر را مهارکننده کپسید نخستین در رده توصیف میکند [4][5].
- دوز بارگیری خوراکی
- قرصهایی که در آغاز PrEP لناکاپاویر مصرف میشود، پیش از ادامه تزریقهای دوبار در سال [1][5].
- تأیید موقت
- عنوان FDA برای ژنریکها تا زمانی که محصول اصلی زیر حق ثبت اختراع است؛ خرید توسط دولت آمریکا را ممکن میکند [3].
منابع
- Introducing long-acting injectable lenacapavir as HIV pre-exposure prophylaxis: implementation considerations UNAIDS · 2026-11-11
- Now What with Injectable LEN for PrEP, version 2.0 (advocacy brief) AVAC
- U.S. FDA approves first generic injectable lenacapavir for HIV prevention Unitaid · 2026-11-02
- U.S. FDA grants tentative approval for Dr. Reddy's twice-yearly injectable lenacapavir Dr. Reddy's Laboratories · 2026-11-02
- Yeztugo (Lenacapavir) Is Now the First and Only FDA-Approved HIV Prevention Option Offering 6 Months of Protection Gilead Sciences · 2025-06-18
- WHO recommends injectable lenacapavir for HIV prevention World Health Organization · 2025-07-14
نظرات
نظرهای برتر