رفتن به محتوای اصلی
سلامت و پزشکی

فصل آنفلوانزا ۲۰۲۶: چرا زود شروع شد و کدام سویه؟

تاریخ انتشار ۱۲ دقیقه مطالعه
ذره ویروس آنفلوانزای سه‌بعدی (3D) با خارهای هماگلوتینین و نورآمینیداز، تصویرگر سویه‌های H1N1 و H3N2 در فصل آنفلوانزای ۲۰۲۶

خلاصه

تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، CDC فعالیت آنفلوانزا در آمریکا را بیش از حد معمول این زمان از سال گزارش می‌کند و UKHSA افزایش فعالیت در انگلستان را گزارش می‌دهد؛ ویروس آنفلوانزای A(H1N1)pdm09 شایع‌ترین ویروس است و A(H3N2) زیرشاخه K نیز در گردش است [1][2]. CDC می‌گوید شروع زودهنگام لزوماً به معنای اوج بزرگ‌تر نیست [1].

نکته‌های کلیدی

  1. گزارش FluView مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) برای هفته منتهی به ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ می‌گوید فعالیت آنفلوانزای فصلی در بسیاری از نقاط آمریکا رو به افزایش است و بیش از حد معمول این زمان از سال است [1].
  2. در آمریکا ۹۷٫۷٪ ویروس‌های آنفلوانزای A که آن هفته زیرنوع‌یابی شدند A(H1N1)pdm09 بودند؛ از اواخر مه، ۸۳٫۴٪ ویروس‌های آنفلوانزای A از نوع H1N1 بوده‌اند، بیشتر زیرشاخه D.3.1.1 [1].
  3. گزارش ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ آژانس امنیت بهداشت بریتانیا (UKHSA) می‌گوید فعالیت آنفلوانزا در انگلستان افزایش یافته و بالاتر از خط پایه است و پذیرش‌های بیمارستانی به ۳٫۶۵ به ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰ رسیده است [2].
  4. همه ویروس‌های A(H3N2) که UKHSA در این فصل توالی‌یابی کرده به زیرشاخه K تعلق دارند و ۹۵٫۳٪ از آنهایی که CDC شناسایی ویژگی کرده زیرشاخه K هستند [1][2].
  5. آزمایش‌های اولیه آزمایشگاهی نشان می‌دهد بیشتر ویروس‌های H1N1 در گردش و همه ویروس‌های H3N2 آزمایش‌شده توسط پادتن‌های ساخته‌شده علیه سویه‌های واکسن ۲۰۲۶-۲۷ به‌خوبی شناسایی می‌شوند، اما CDC می‌گوید برای قضاوت درباره اثربخشی واکسن هنوز زود است [1][2].
  6. CDC دست‌کم ۱٫۷ میلیون بیماری آنفلوانزا، ۲۵٬۰۰۰ بستری و ۱٬۴۰۰ مرگ را تا اینجای فصل آمریکا برآورد می‌کند [1].
در این صفحه ۱۰ بخش
  1. آیا فصل آنفلوانزا در ۲۰۲۶ زود شروع شد؟
  2. چرا فصل آنفلوانزا امسال زود شروع شد؟
  3. در ۲۰۲۶ کدام سویه آنفلوانزا در گردش است؟
  4. آیا واکسن آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ با سویه‌ها همخوان است؟
  5. علائم آنفلوانزا در ۲۰۲۶ چیست؟
  6. فصل آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ چقدر بد خواهد بود؟
  7. اشتباه‌های رایج
  8. پرسش‌های پرتکرار
  9. واژه‌نامه
  10. منابع

آیا فصل آنفلوانزا در ۲۰۲۶ زود شروع شد؟

در آمریکا بله: CDC فعالیت آنفلوانزا در ابتدای فصل را بیش از حد معمول این زمان از سال گزارش می‌کند، با شدت ارزیابی‌شده کم. در انگلستان UKHSA افزایش فعالیت را گزارش می‌دهد که اکنون بالاتر از خط پایه است، هرچند هنوز در سطح پایین [1][2].

CDC در گزارش FluView خود برای هفته منتهی به ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ (هفته ۴۳) که در ۶ نوامبر منتشر شد، گفت چند شاخص آنفلوانزا در بسیاری از نقاط کشور رو به افزایش است و این «فعالیت آنفلوانزا در ابتدای فصل اکنون بیش از حد معمول این زمان از سال است» [1]. در آزمایشگاه‌های بالینی، ۹٫۱٪ نمونه‌های تنفسی آن هفته برای آنفلوانزا مثبت بود [1].

در انگلستان گزارش ۱۲ نوامبر UKHSA، که ۲ تا ۸ نوامبر (هفته ۴۵) را پوشش می‌دهد، گفت فعالیت آنفلوانزا افزایش یافته و در سطح پایین در گردش است و مراجعه به بخش اورژانس به‌دلیل بیماری شبه‌آنفلوانزا بالاتر از سطح مورد انتظار فصلی است [2]. یادداشتی اطلاع‌رسانی برای آگاه کردن NHS صادر شد که فعالیت آنفلوانزا اکنون بالاتر از خط پایه است [2].

مجله Nature در ۶ اکتبر گزارش داد مثبت بودن آزمایش‌ها در بریتانیا و ساحل غربی آمریکا برای این زمان از سال غیرعادی بالا بوده و شیوع آنفلوانزا در ژاپن در اوت و اوایل سپتامبر برخی مدارس را به تعطیلی کشانده است [3].

  • آمریکا، هفته ۴۳: ۲٫۸٪ مراجعات سرپایی به‌دلیل بیماری شبه‌آنفلوانزا بود، اندکی زیر خط پایه ملی ۲٫۹٪ [1].
  • انگلستان، هفته ۴۵: مراجعات پزشک عمومی به‌دلیل بیماری شبه‌آنفلوانزا به ۷٫۳ به ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰ رسید، از ۶٫۲ در هفته پیش [2].
سالن انتظار خالی یک درمانگاه با صندلی‌های آبی، پایه ضدعفونی‌کننده دست و جعبه ماسک، تصویری عمومی از مراقبت‌های بهداشتی در فصل آنفلوانزا
UKHSA مراجعات اورژانس به‌دلیل بیماری شبه‌آنفلوانزا در انگلستان را بالاتر از سطح مورد انتظار فصلی گزارش می‌کند.

چرا فصل آنفلوانزا امسال زود شروع شد؟

نه CDC و نه UKHSA علت واحدی برای شروع زودهنگام ذکر نکرده‌اند؛ گزارش‌هایشان آنچه را در گردش است توصیف می‌کند، نه اینکه چرا زودتر رسید [1][2]. آنچه می‌گویند درباره ویروس‌های درگیر و معنای شروع زودهنگام است.

  • ویروس‌های H1N1 در حال تغییر: CDC می‌گوید ویروس‌های اخیر H1N1، در گروهی به نام زیرشاخه D.3.1.1، به گروه‌های متمایز با تغییرات ژنتیکی متفاوت شاخه شده‌اند و «تنوع ژنتیکی بیشتری از قبل میان ویروس‌های A(H1N1)pdm09 که همزمان در گردش‌اند می‌بینیم» [1].
  • جهشی که دانشمندان زیر نظر دارند: گزارش Nature گفت موارد اولیه نیمکره شمالی را ویروسی با «جهش نگران‌کننده» تحت سلطه داشت [3]. متن کامل مقاله پشت دیوار پرداخت است، پس جزئیات در اینجا بازنویسی نمی‌شود.
  • پیش‌بینی نشدن فصل بزرگ‌تر: CDC تصریح می‌کند که «افزایش زودتر فعالیت لزوماً به اوج فصلی بالاتر یا شدت کلی بیشتر نمی‌انجامد» [1].

توضیح‌هایی که در اینترنت می‌چرخند و یک عامل واحد را مقصر می‌دانند با گزارش‌های رسمی نقل‌شده در اینجا پشتیبانی نمی‌شوند. چت‌بات‌ها نیز هنگام پرسش درباره آنفلوانزا ممکن است فصل‌ها و سویه‌ها را با هم قاطی کنند؛ چرایی آن در توهم هوش مصنوعی: چرا چت‌بات‌ها مطلب می‌سازند و چگونه پاسخ‌های دقیق بگیریم بررسی شده است.

در ۲۰۲۶ کدام سویه آنفلوانزا در گردش است؟

آنفلوانزای A(H1N1)pdm09 تاکنون ویروس غالب هم در آمریکا و هم در انگلستان است و A(H3N2) زیرشاخه K و مقدار اندکی آنفلوانزای B نیز در گردش‌اند [1][2].

ایالات متحده

  • از ۳۸۸ ویروس آنفلوانزای A که آزمایشگاه‌های بهداشت عمومی در هفته ۴۳ زیرنوع‌یابی کردند، ۳۷۹ مورد (۹۷٫۷٪) H1N1، ۷ مورد (۱٫۸٪) H3N2 و ۲ مورد (۰٫۵٪) H5 یا آنفلوانزای پرندگان بود [1].
  • از ۴۸۶ ویروس H1N1 که از ۲۴ مه ۲۰۲۶ از نظر ژنتیکی شناسایی ویژگی شد، ۹۹٫۸٪ زیرشاخه D.3.1.1 بودند [1].
  • از ۱۰۶ ویروس H3N2 شناسایی‌شده، ۱۰۱ مورد (۹۵٫۳٪) زیرشاخه K و ۵ مورد J.2.4.2 بودند [1].
  • آنفلوانزای B در هفته ۴۳ تشکیل‌دهنده ۱٫۴٪ آزمایش‌های مثبت آزمایشگاه‌های بالینی بود [1].

انگلستان

  • میان اواخر اوت و ۸ نوامبر، UKHSA از نظر ژنتیکی ۳۹۷ ویروس آنفلوانزا را شناسایی ویژگی کرد: ۲۶۷ مورد H1N1، ۹۶ مورد H3N2 و ۳۴ مورد آنفلوانزای B [2].
  • همه ویروس‌های H1N1 به شاخه D.3.1.1 و همه ویروس‌های H3N2 توالی‌یابی‌شده به زیرشاخه K تعلق دارند [2].
  • مثبت بودن آنفلوانزای A در کودکان ۵ تا ۱۱ سال با ۱۲٫۸٪ بیشترین بود [2].

موارد شناسایی H5 در آمریکا به آنفلوانزای پرندگان در کارگران گاوداری مربوط است: CDC در هفته ۴۳ دو مورد تازه انسانی H5 را در ایالت واشنگتن گزارش کرد که یکی از آنها درگذشت، و گفت انتقال انسان به انسان در آمریکا شناسایی نشده است [1].

دست‌های دستکش‌پوش یک تکنسین آزمایشگاه و یک رک لوله‌های سوآب کنار دستگاهی رومیزی با سینی درخشان، تصویرگر نحوه شناسایی سویه‌های آنفلوانزا مانند H1N1 و زیرشاخه K
آزمایشگاه‌ها ویروس‌های آنفلوانزا را توالی‌یابی می‌کنند تا زیرشاخه‌هایی مانند D.3.1.1 و K را شناسایی کنند.

آیا واکسن آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ با سویه‌ها همخوان است؟

آزمایش‌های اولیه آزمایشگاهی شناسایی خوب بیشتر ویروس‌های در گردش را توسط پادتن‌های ساخته‌شده علیه سویه‌های واکسن ۲۰۲۶-۲۷ نشان می‌دهد، اما هر دو نهاد می‌گویند برای دانستن اینکه واکسن در این فصل تا چه حد در برابر بیماری محافظت می‌کند هنوز زود است [1][2].

  • H1N1 (CDC): ۱۴۰ ویروس از ۱۴۷ ویروس H1N1 آزمایش‌شده (۹۵٫۲٪) توسط پادتن‌های ساخته‌شده علیه ویروس مرجع واکسن مشابه A/Missouri/11/2025 به‌خوبی شناسایی شدند [1].
  • H3N2 (CDC): هر ۳۵ ویروس H3N2 آزمایش‌شده توسط پادتن‌های ساخته‌شده علیه ویروس واکسن مشابه A/Darwin/1415/2025 به‌خوبی شناسایی شدند [1].
  • آنفلوانزای B (CDC): هر ۳۳ ویروس B/Victoria آزمایش‌شده به‌خوبی شناسایی شدند [1].
  • انگلستان (UKHSA): ۱۱ ویروس از ۱۳ ویروس H1N1 و هر ۶ ویروس H3N2 آزمایش‌شده با سویه‌های مرجع واکسن مشابه بودند [2].

UKHSA یک احتیاط می‌افزاید: مشاهدات نشست ترکیب واکسن WHO در سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد برخی ویروس‌های H1N1 زیرشاخه D.3.1.1 با پادتن‌های ساخته‌شده علیه جزء H1N1 واکسن واکنش ضعیفی دارند [2]. این نهاد می‌گوید هنوز روشن نیست این موضوع چه تأثیری بر اثربخشی واکسن دارد، و واکسن‌ها معمولاً وقتی سویه‌های دچار رانش ظاهر می‌شوند باز هم در برابر بیماری شدید محافظت می‌کنند و اثربخشی فقط اندکی کاهش می‌یابد [2].

CDC می‌گوید واکسیناسیون سالانه آنفلوانزا توصیه می‌شود و واکسن برای افراد ۶ ماه به بالا در دسترس است [1]. در انگلستان، پوشش واکسیناسیون در افراد ۶۵ سال به بالا تا هفته ۴۵ برابر ۶۳٫۱٪ بود که اندکی کمتر از ۶۵٫۱٪ در همان نقطه فصل گذشته است [2].

یک ویال واکسن آنفلوانزا و یک سرنگ در سینی یخچال داروخانه، نماینده واکسن آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ و همخوانی سویه
آزمایش‌های اولیه آزمایشگاهی ویروس‌های در گردش را با سویه‌های واکسن ۲۰۲۶-۲۷ مقایسه می‌کنند.

علائم آنفلوانزا در ۲۰۲۶ چیست؟

علائم آنفلوانزا در این فصل همان علائم معمول است: تب یا لرز ناگهانی، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، بدن‌درد، سردرد و خستگی، بر پایه CDC و WHO [4][5]. هیچ منبع رسمی نقل‌شده در اینجا علائم ویژه سویه‌های ۲۰۲۶ را توصیف نمی‌کند.

  • تب همیشه وجود ندارد: CDC یادآور می‌شود همه مبتلایان به آنفلوانزا تب ندارند [4].
  • علائم معده‌ای: استفراغ و اسهال ممکن است رخ دهد، در کودکان بیش از بزرگسالان [4].
  • زمان‌بندی: WHO می‌گوید علائم ۱ تا ۴ روز پس از آلودگی شروع می‌شوند و معمولاً حدود یک هفته طول می‌کشند، هرچند سرفه می‌تواند دو هفته یا بیشتر ادامه یابد [5].
  • آنفلوانزا در برابر سرماخوردگی: CDC می‌گوید علائم آنفلوانزا معمولاً ناگهانی شروع می‌شوند، در حالی که علائم سرماخوردگی تدریجی آغاز می‌شود [4].

چه کسانی در معرض خطر بیشتری هستند

CDC افراد ۶۵ سال به بالا، افراد دارای بیماری‌های مزمن مانند آسم، دیابت یا بیماری قلبی، زنان باردار و کودکان زیر ۵ سال، به‌ویژه زیر ۲ سال، را در معرض خطر بیشتر عوارض جدی فهرست می‌کند [4]. در پایش بیمارستانی آمریکا تاکنون بیشترین نرخ بستری به‌دلیل آنفلوانزا میان بزرگسالان ۶۵ سال به بالاست [1].

CDC نشانه‌های هشدار اورژانسی را که مراقبت پزشکی فوری می‌خواهند فهرست می‌کند، از جمله مشکل تنفسی، درد یا فشار مداوم قفسه سینه، گیجی، تشنج و در کودکان لب‌های کبود یا تنفس سریع [4]. CDC همچنین می‌گوید داروهای ضدویروسی نسخه‌ای می‌توانند آنفلوانزا را درمان کنند و وقتی زود شروع شوند بهترین اثر را دارند؛ مناسب بودن آن‌ها تصمیم پزشک است [1].

این توصیه پزشکی نیست. تصمیم درباره درمان شما با پزشک واجد صلاحیتی است که سابقه شما را می‌شناسد.

فصل آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ چقدر بد خواهد بود؟

هنوز زود است برای گفتن: CDC شدت را تاکنون برای همه گروه‌های سنی کم ارزیابی می‌کند، اما می‌گوید چون فعالیت هنوز رو به افزایش است این ارزیابی ممکن است تغییر کند [1].

  • بار بیماری تاکنون (آمریکا): دست‌کم ۱٫۷ میلیون بیماری، ۲۵٬۰۰۰ بستری و ۱٬۴۰۰ مرگ، بر پایه برآورد CDC [1].
  • کودکان (آمریکا): تا هفته ۴۳، سه مرگ کودک مرتبط با آنفلوانزا برای فصل ۲۰۲۶-۲۷ گزارش شده بود [1].
  • پیش‌بینی (آمریکا): پیش‌بینی‌های FluSight در CDC افزایش محتمل پذیرش‌های بیمارستانی و مراجعات اورژانس آنفلوانزا را در سطح ملی برای هفته منتهی به ۲۱ نوامبر پیش‌بینی می‌کنند [1].
  • پذیرش‌های بیمارستانی (انگلستان): در هفته ۴۵ به ۳٫۶۵ به ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰ رسید، از ۳٫۰۰ در هفته پیش، که همچنان کم ارزیابی می‌شود [2].

در سطح جهانی، WHO برآورد می‌کند آنفلوانزای فصلی سالانه ۲۹۰٬۰۰۰ تا ۶۵۰٬۰۰۰ مرگ تنفسی ایجاد می‌کند [5]. UKHSA گزارش پایش آنفلوانزا را هفتگی منتشر می‌کند و CDC هر هفته FluView را به‌روز می‌کند [1][2]. اینکه ابزارهای هوش مصنوعی چگونه در پایش بیماری و مراقبت بالینی به کار می‌روند در هوش مصنوعی در مراقبت‌های بهداشتی: امروز چه می‌تواند، کجا ناکام است و چگونه مقررات‌گذاری می‌شود توضیح داده شده است.

شاخص‌های آنفلوانزا در آمریکا و انگلستان (آخرین گزارش‌های رسمی تا ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶)
شاخصایالات متحده (هفته ۴۳، تا ۳۱ اکتبر)انگلستان (هفته ۴۵، تا ۸ نوامبر)منبع
ویروس غالبA(H1N1)pdm09: ۹۷٫۷٪ از آنفلوانزای A زیرنوع‌یابی‌شدهA(H1N1)pdm09: ۲۶۷ از ۳۹۷ ویروس شناسایی‌شدهCDC [1]؛ UKHSA [2]
زیرشاخه H3N2K در ۹۵٫۳٪ از H3N2 شناسایی‌شدهK در همه H3N2 توالی‌یابی‌شدهCDC [1]؛ UKHSA [2]
مثبت بودن آزمایش۹٫۱٪ (آزمایشگاه‌های بالینی)۸٫۱٪ (پایش آزمایشگاهی)CDC [1]؛ UKHSA [2]
پذیرش بیمارستانی۲٫۵ به ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰ (NHSN)۳٫۶۵ به ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰CDC [1]؛ UKHSA [2]
ارزیابی کلیبیش از حد معمول این زمان از سال؛ شدت کمرو به افزایش؛ سطح پایین، بالاتر از خط پایهCDC [1]؛ UKHSA [2]

اشتباه‌های رایج

  • تصور اینکه فصل زودهنگام حتماً شدید خواهد بود

    راه درست: CDC می‌گوید افزایش زودهنگام لزوماً به معنای اوج بالاتر یا شدت بیشتر نیست [1].

  • نامیدن H3N2 زیرشاخه K به‌عنوان سویه اصلی ۲۰۲۶

    راه درست: H1N1 تاکنون در آمریکا و انگلستان غالب است؛ زیرشاخه K همان H3N2 است که همزمان در گردش است [1][2].

  • انتظار تب در هر آنفلوانزا

    راه درست: CDC یادآور می‌شود همه مبتلایان به آنفلوانزا تب ندارند [4].

  • خواندن آزمایش‌های اولیه آزمایشگاهی به‌عنوان اثربخشی واکسن

    راه درست: آزمایش‌های پادتن همخوانی سویه را نشان می‌دهند؛ CDC و UKHSA می‌گویند اثربخشی هنوز معلوم نیست [1][2].

  • قاطی کردن آنفلوانزای فصلی با آنفلوانزای پرندگان H5

    راه درست: موارد شناسایی H5 در آمریکا به تماس با گاوداری مربوط است، بدون انتقال انسان به انسان [1].

پرسش‌های پرتکرار

آیا فصل آنفلوانزا در ۲۰۲۶ زود شروع شد؟

در آمریکا بله: CDC فعالیت را بیش از حد معمول این زمان از سال گزارش می‌کند [1]. UKHSA افزایش فعالیت در انگلستان را گزارش می‌دهد، با مراجعات اورژانس بالاتر از سطح مورد انتظار فصلی [2].

چرا فصل آنفلوانزا امسال زود شروع شد؟

گزارش‌های رسمی علت واحدی نمی‌دهند؛ CDC تنوع ژنتیکی غیرعادی در ویروس‌های H1N1 را یادآور می‌شود [1].

در ۲۰۲۶ کدام سویه آنفلوانزا در گردش است؟

عمدتاً A(H1N1)pdm09 زیرشاخه D.3.1.1، با A(H3N2) زیرشاخه K که همزمان در گردش است [1][2].

آیا واکسن آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ با سویه‌ها همخوان است؟

آزمایش‌های اولیه شناسایی خوب پادتن را برای بیشتر ویروس‌ها نشان می‌دهند؛ اثربخشی هنوز معلوم نیست [1][2].

علائم آنفلوانزا در ۲۰۲۶ چیست؟

تب یا لرز ناگهانی، سرفه، گلودرد، بدن‌درد، سردرد و خستگی؛ تب همیشه وجود ندارد [4][5].

فصل آنفلوانزای ۲۰۲۶-۲۷ چقدر بد خواهد بود؟

هنوز زود است؛ CDC شدت را تاکنون کم ارزیابی می‌کند، اما پیش‌بینی‌هایش افزایش محتمل پذیرش‌ها را نشان می‌دهد [1].

واژه‌نامه

A(H1N1)pdm09
ویروس آنفلوانزای A از نوع H1N1 که همه‌گیری ۲۰۰۹ را ایجاد کرد و از آن زمان به‌صورت فصلی در گردش بوده است.
زیرشاخه (Subclade)
زیرگروهی ژنتیکی از ویروس‌های آنفلوانزا که با تغییرات در ژن هماگلوتینین (HA) تعریف می‌شود.
زیرشاخه K
گروه ژنتیکی‌ای که تقریباً همه ویروس‌های A(H3N2) شناسایی‌شده در این فصل به آن تعلق دارند.
FluView
گزارش هفتگی پایش آنفلوانزا در آمریکا از CDC.
خط پایه (Baseline)
سطح فعالیتی که بالاتر از آن آنفلوانزا بیش از حد معمول در گردش به شمار می‌آید.
شناسایی ویژگی آنتی‌ژنی (Antigenic characterisation)
آزمایش‌های آزمایشگاهی که بررسی می‌کنند پادتن‌های ساخته‌شده علیه سویه‌های واکسن ویروس‌های در گردش را چقدر خوب شناسایی می‌کنند.

منابع

  1. Weekly US Influenza Surveillance Report: Key Updates for Week 43, ending October 31, 2026 US Centers for Disease Control and Prevention · 2026-11-06
  2. National flu and COVID-19 surveillance report: 12 November 2026 (week 46) UK Health Security Agency · 2026-11-12
  3. Flu season could kick off 'incredibly' early — what scientists are watching Nature · 2026-10-06
  4. Signs and Symptoms of Flu US Centers for Disease Control and Prevention · 2024-08-26
  5. Influenza (seasonal) fact sheet World Health Organization · 2025-02-28
این مقاله را برای دوستانت بفرست Telegram WhatsApp X
۰ پسند

نظرات

نظرهای برتر

دربارهٔ تیم پویام سیاست تحریریه

در پویام

پویام را کشف کن

دانشنامه فقط یک بخش از پویام است. از اینجا سراغ بخش‌های دیگر برو.

پیمایش سریع