در انتشارات «مدوزا» کتاب «کودکی دزدیده‌شده» نوشته نینا نازاروا و سویاسلاو خومنکو منتشر شد. این کتاب درباره این می‌گوید که روسیه چگونه کودکان اوکراینی را می‌رباید — و این‌که اوکراینی‌ها چگونه آن‌ها را به خانه بازمی‌گردانند
از آغاز جنگ بزرگ، هزاران کودک اوکراینی در روسیه به سر می‌برند. برخی از مناطق اشغال‌شده به عمق سرزمینِ دولت-اشغالگر منتقل می‌شدند و اغلب با بهانه‌های دروغین، مثل سفر آموزشی، این کار را توجیه می‌کردند. برخی دیگر تنها از طریق مرز روسیه می‌توانستند از منطقه درگیری‌ها فرار کنند. و برخی هم والدین خودشان آن‌ها را از خطر دورتر کردند و به اردوهای کودکان روسی فرستادند — اما بعد دیگر نمی‌توانستند آن‌ها را پس بگیرند.
مقامات روسیه هر کاری می‌کنند تا کودکان نتوانند یا نخواهند به خانه برگردند: به آن‌ها نام‌های جدید می‌دهند، خانواده‌های جدید پیدا می‌کنند، در روندی تسریع‌شده تابعیت جدید صادر می‌کنند و آن‌ها را با تاریخِ جدید آشنا می‌کنند. در سال ۲۰۲۳، دادگاه کیفری بین‌المللی در لاهه انتقال کودکان از اوکراین را جنایت جنگی اعلام کرد.
در کتاب «کودکی دزدیده‌شده»، روزنامه‌نگاران نینا نازاروا و سویاسلاو خومنکو چهار روایت از خانواده‌هایی را گرد آورده‌اند که قربانیان این جنایت بوده‌اند، و همچنین با جزئیات درباره کسانی که سازمان‌دهنده انتقال کودکان بودند — و درباره کسانی که تا امروز به بازگرداندن آن‌ها به خانه کمک می‌کنند — توضیح داده‌اند.
این هم گفته‌های خودِ نویسندگان درباره کتاب
نینا نازاروا:
کتاب ما ترجمه اصطلاح حقوقی «تبعید/دیپورت غیرقانونی» به زبانِ انسانی است. این‌ها روایت‌های چهار خانواده‌اند و چهار سناریوی بسیار متفاوت درباره این‌که چگونه کودکان از والدین و نزدیکانشان جدا شدند و مسیر بازگشت‌شان چقدر دشوار (و گاهی غیرممکن) بود. این‌ها داستان‌های قدرتِ انسانی — و قدرتِ کودکانه — است که حتی با غیرقابل‌پیش‌بینی‌ترین شرایط هم نشکسته است.
هر اتفاقی که در جبهه و در مذاکرات بیفتد، هزاران کودک اوکراینی در حال حاضر مثل روس‌ها زندگی می‌کنند؛ هویت‌شان تغییر کرده، و تابعیت‌شان دوباره نوشته شده است. در هر صورت این داستانی است با «دنباله‌ای بلند»؛ طرحی است که در سال‌ها و دهه‌های آینده خودش را نشان خواهد داد — فقط به این دلیل که انسان‌ها مدت طولانی زندگی می‌کنند و چنین آسیب‌هایی به ندرت بی‌جایِ رد می‌شوند. کتاب ما نخستین تلاش برای نشان‌دادن و درک‌کردن این است که چه اتفاقی افتاده. نشان‌دادن این موضوع با نمونه قهرمانان مشخص، سرنوشت‌ها، ماجراجویی‌ها و رنج‌هایشان: مهم است به یاد داشته باشیم که پشت هر عددی که مقام‌ها اعلام می‌کنند، کودکانِ زنده‌ای هستند که هرکدام سزاوار این‌اند که در کنار نزدیکانشان باشند و در صلح در سرزمین خودشان بزرگ شوند.
سویاسلاو خومنکو:
اشک‌های زنِ اهل بالاکلیه که پسر نوجوانش از اردوهای کودکان برنگشت؛ اظهارات بی‌ادبانه ولادیمیر مدینسکی درباره کودکانی که روسیه ربوده است؛ برنامه‌های جدید مدرسه برای کودکان اوکراینی در مناطق اشغال‌شده؛ دستورِ دادگاه کیفری بین‌المللی برای بازداشت ولادیمیر پوتین — این‌ها و بسیاری جزئیات دیگر، هنگام نوشتن کتاب، در قالب یک تصویر بزرگ کنار هم جمع می‌شدند. تصویری که به سادگی نمی‌شود آن را نادیده گرفت و کنار گذاشت تا در مقایسه با پیامدهای دیگری که آشکارترند — از جنگی که روسیه به راه انداخته — در اولویتِ دوم قرار بگیرد.
اگر این کتاب بتواند دوباره توجه جهان را به کودکانِ دیگری که هنوز می‌شود کمکشان کرد جلب کند، پس ما آن را بی‌دلیل ننوشته‌ایم.
✽ ✽ ✽
کتاب «کودکی دزدیده‌شده» که انتشارات «مدوزا» با مشارکت بنیاد StraightForward Foundation منتشر کرده است، از طریق لینک قابل تهیه است.
نظرها
نظرهای برتر