🔶 آیا قطار می‌تواند جای کشتی را در تجارت ایران بگیرد؟

🔻گزارشی از امیر سلطانزاده

در شرایطی که محاصره دریایی آمریکا تجارت ایران را با محدودیت‌های گسترده روبه‌رو کرده، مسیرهای زمینی اهمیت تازه‌ای یافته‌اند. قطارهای باری که از چین و آسیای مرکزی به ایران می‌رسند، اکنون بخشی از تلاش تهران برای حفظ ارتباط با بازارهای خارجی هستند. اما یک مشکل اساسی باقی است: آیا این شبکه ظرفیت و قابلیت اطمینان لازم را برای جبران اختلال در حمل‌ونقل دریایی دارد؟

پاسخ شرکت‌های حمل‌ونقل و کارشناسان اقتصادی یکسان نیست. در حالی که برخی مسیرهای ریلی با زمان انتقال کمتر از سه هفته معرفی می‌شوند، یک شرکت چینی به دویچه‌وله گفته است رساندن محموله از مرز چین و قزاقستان به تهران ممکن است تا دو ماه طول بکشد.

این تفاوت، مسئله‌ای فراتر از سرعت قطار را آشکار می‌کند. برای واردکننده ایرانی، داشتن مسیر حمل کافی نیست. کالا باید با هزینه قابل پیش‌بینی و در زمان مشخص به مقصد برسد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز ۹ مهر ۱۴۰۵ در چارچوب عملیات موسوم به "طرد اقتصادی" سه شرکت ریلی، هفت شرکت خودروسازی ایران و پنج تامین‌کننده خارجی قطعات خودرو را تحریم کرد.

واشنگتن می‌گوید فعالیت‌های حمل‌ونقل ریلی و خودروسازی ایران با منابع درآمدی حکومت و شبکه‌های مرتبط با سپاه پاسداران پیوند دارد. بر اساس تصمیم تازه، دامنه اقدام‌های تحریمی آمریکا به بخش‌های ریلی و خودرویی نیز گسترش یافته است.

اهمیت این تصمیم در زمان اجرای آن است. با محدود شدن مسیرهای دریایی، تجارت زمینی برای ایران ارزش بیشتری پیدا کرده، اما اکنون همان بخش نیز هدف فشار اقتصادی آمریکا قرار گرفته است.

پیامد تحریم‌ها ممکن است فراتر از شرکت‌های ایرانی باشد. شرکت‌های خارجی حمل بار، بانک‌ها، بیمه‌گران و ارائه‌دهندگان خدمات لجستیکی باید خطر همکاری با شرکت‌های تحریم‌شده را بررسی کنند. این مسئله حتی در مسیرهایی که از نظر فنی فعال هستند، می‌تواند مانع تازه‌ای برای جابه‌جایی کالا ایجاد کند.