نتیجه پرواز ۱۵ استارشیپ: آیا SpaceX فضاپیما را گرفت؟
خلاصه
بله: اسپیسایکس در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ حدود ساعت ۲۱:۲۰ به وقت UTC طبقه بالایی Starship را با بازوهای برج پرتاب در Starbase تگزاس گرفت؛ این نخستین گرفتن فضاپیمایی بود که از مدار بازمی‌گشت [2][5]. بوستر Super Heavy یک روز پیش‌تر از دست رفت، چون احتراق بازگشتش زود تمام شد و به سمت خلیج مکزیک منحرف شد [1][3].
نکته‌های کلیدی
- پرواز ۱۵ Starship در ساعت ۲۲:۴۷ به وقت UTC روز ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ از سکوی Pad ۲ در Starbase تگزاس به پرواز درآمد [4].
- Ship ۴۲ به مدار رسید، ۲۶ ماهواره Starlink V3 را رها کرد، ۱۴ دور زمین را چرخید و حدود ۲۲٫۵ ساعت پس از پرتاب با بازوهای «چاپستیک» برج گرفته شد [1][2][5].
- این نخستین بار بود که اسپیسایکس طبقه بالایی Starship را گرفت؛ این شرکت پیش‌تر در سه پرواز بوسترهای Super Heavy را گرفته بود [2][3].
- Booster ۲۲ برای احتراق بازگشت ۳۲ موتور از ۳۳ موتور را دوباره روشن کرد؛ این احتراق به دلیل هشدار کمبود جرم سوخت زود تمام شد، بوستر گرفتن را لغو کرد، بالای خلیج معلق ماند و با سامانه پایان پرواز نابود شد [1][3].
- به گفته اسپیسایکس، علت اصلی مشکل بوستر هنوز در دست بررسی است [1][3].
- نتیجه یک موفقیت نسبی است: یک طبقه بازیابی شد، نه گرفتن دوگانه‌ای که اسپیسایکس برنامه‌ریزی کرده بود [6][7].
در این صفحه ۱۱ بخش
آیا اسپیسایکس در پرواز ۱۵ استارشیپ را گرفت؟
بله. طبقه بالایی Ship ۴۲ حدود ساعت ۴:۲۰ p.m. EST (۲۱:۲۰ به وقت UTC) روز شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ میان بازوهای «چاپستیک» برج پرتاب در Starbase تگزاس جا گرفت [2][5]. این نخستین بار بود که اسپیسایکس یک Starship بازگشته از مدار را می‌گرفت [2][5]. فضاپیما حدود ۲۲٫۵ ساعت پیش‌تر از همان سکو پرتاب شده بود [2].
اسپیسایکس پیش‌تر سه بار بوستر Super Heavy را گرفته بود، اما هرگز طبقه بالایی را نگرفته بود؛ طبقه‌ای که بالاتر پرواز میکند و بسیار سریع‌تر بازمی‌گردد و بنابراین هدف دشوارتری است [2][3]. Space.com از دن هوت (Dan Huot)، گزارشگر اسپیسایکس، در جریان پخش فرود نقل کرد: «We caught a Starship, and now everything changes» (ما یک Starship گرفتیم و حالا همه‌چیز تغییر میکند) [2].
پرواز موفقیت کامل نبود. برنامه گرفتن دوگانه بوستر و فضاپیما بود، اما بوستر چند دقیقه پس از برخاستن در ۱۳ نوامبر از دست رفت [1][6]. The Verge نتیجه را نقطه عطفی خواند، هرچند شرکت نتوانست کل وسیله را بازیابی کند [6].
برنامه پیش از پرواز، پنجره پرتاب و ایده گرفتن دوگانه در راهنمای Pouyam با عنوان Starship Flight ۱۵: Launch Time, Double Catch and Status توضیح داده شده است. این راهنما به آنچه واقعاً رخ داد می‌پردازد.
پرواز ۱۵ استارشیپ چه ساعتی پرتاب شد و فرود آمد؟
Starship در ساعت ۲۲:۴۷ به وقت UTC روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۴:۴۷ p.m. CST در تگزاس) برخاست و فضاپیما حدود ساعت ۲۱:۲۰ به وقت UTC روز شنبه ۱۴ نوامبر گرفته شد [2][4]. جدول زیر هر دو لحظه را به چند منطقه زمانی تبدیل میکند.
فرود فضاپیما با یک احتراق خروج از مدار ۱۰ ثانیه‌ای با یک موتور حدود ساعت ۳:۲۳ p.m. EST (۱۸:۲۳ به وقت UTC) روز ۱۴ نوامبر آغاز شد و اسپیسایکس گفت طبق برنامه انجام شد [2]. پیش از آن، در ساعت ۲۰ پرواز، کنترل‌کنندگان یک ارزیابی نهایی میان فرود در Starbase یا فرود زودهنگام در دریا نزدیک هاوایی انجام دادند و همه تیم‌ها تأیید کردند [2][3].
ساعت شهرهای دیگر تبدیل ساده زمان‌های UTC است که Space.com و Spaceflight Now گزارش کردند [2][4]. خوانندگان در ایران و ترکیه گرفتن فضاپیما را کمی پس از نیمه‌شب ۱۵ نوامبر به وقت محلی دیدند.
چه بر سر بوستر Super Heavy آمد؟
بوستر Booster ۲۲ حدود ۶٫۵ دقیقه پس از برخاستن، پس از لغو گرفتن برنامه‌ریزی‌شده در برج، بالای خلیج مکزیک نابود شد [3][4]. طبق خلاصه رسمی پرواز اسپیسایکس، بوستر برای احتراق بازگشت (boostback)، یعنی احتراقی که آن را به سمت محل پرتاب برمی‌گرداند، ۳۲ موتور از ۳۳ موتور Raptor برنامه‌ریزی‌شده را دوباره روشن کرد و این احتراق به دلیل کمبود جرم سوخت زود تمام شد [1].
سپس سامانه هدایت، ناوبری و کنترل تشخیص داد بوستر جایی که باید باشد نیست و در حین پرواز آزاد لغو خودکار را آغاز کرد و آن را به یک نقطه فرود در دریا فرستاد [1][3]. بوستر احتراق فرود را انجام داد و بالای آب معلق ماند؛ وقتی موتورها خاموش شدند، سامانه پایان پرواز، یعنی سامانه ایمنی طراحی‌شده برای نابودی وسیله در شرایط اضطراری، فعال شد [1][3].
در شب نخست، هوت گفت علت به نظر یک مشکل هدایت است؛ روز بعد حرفش را اصلاح کرد و توضیح داد که هدایت همان‌طور که طراحی شده بود کار کرد و فقط به قرار گرفتن بوستر در موقعیت نادرست واکنش نشان داد [3]. کیت تایس (Kate Tice) از اسپیسایکس گفت داده‌های اولیه به هشدار کمبود جرم سوخت اشاره دارد و علت اصلی هنوز در دست بررسی است [3][7].
Spaceflight Now یادآوری کرد که برج پیش‌تر سه بوستر را گرفته است، اما نسخه ۳ Super Heavy هنوز بازگشت موفقی نداشته است [4].
استارشیپ در مدار چه کرد؟
پس از جدا شدن از بوستر، Starship با یک احتراق ورود به مدار با یک موتور به مدار رسید، ۲۶ ماهواره Starlink V3 را رها کرد و بیش از ۲۰ ساعت در فضا ماند [1]. اسپیسایکس می‌گوید با همه ماهواره‌ها تماس برقرار شد و آن‌ها بالا بردن مدار خود را برای پیوستن به شبکه Starlink آغاز کردند [1].
برخی از این ماهواره‌ها دوربین‌هایی برای بازرسی سپر حرارتی فضاپیما از بیرون داشتند؛ اسپیسایکس گفت تیم سپر حرارتی این تصاویر و داده‌های دوربین‌های زمینی را بررسی کرد و وسیله را برای ورود به جو تأیید کرد [3]. CNBC گزارش داد که فضاپیما پیش از پایین آمدن به سوی برجی که اسپیسایکس آن را Mechazilla می‌نامد، ۱۴ بار به دور زمین چرخید [5].
محموله واقعی بود: جدیدترین ماهواره‌های Starlink V3 اسپیسایکس [5][7]. برای آشنایی با خود شبکه، راهنمای Pouyam با عنوان Starlink Explained را ببینید.
چرا گرفتن فضاپیما این‌قدر مهم است؟
گرفتن هر دو طبقه هسته اصلی برنامه اسپیسایکس برای قابل استفاده مجدد کردن کامل و سریع Starship است و طبقه بالایی نیمه گمشده بود [2][7]. Aerospace America گزارش داد که هدف‌های اصلی گرفتن هر دو طبقه و رها کردن ۲۶ ماهواره بود [7].
بوستر چند دقیقه پس از پرتاب از ارتفاعی نسبتاً کم بازمی‌گردد. اما فضاپیما با سرعتی بسیار زیاد از مدار بازمی‌گردد، باید گرمای ورود به جو را تحمل کند، سپس بچرخد و آن‌قدر دقیق کند شود که بازوهای برج بتوانند آن را نگه دارند [2]. بازیابی سالم آن، به‌جای انداختنش در اقیانوس، همان چیزی است که می‌تواند امکان پرواز دوباره همان وسیله را فراهم کند.
پیش از پرواز، ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیسایکس، در تماس گزارش مالی سه‌ماهه سوم شرکت گفته بود موفقیت در این نخستین پروازها تضمینی نیست اما به نظر او محتمل‌تر است؛ این را The Verge گزارش کرد [6]. گرفتن فضاپیما این بخش از برنامه را تأیید کرد؛ از دست رفتن بوستر نشان می‌دهد سامانه هنوز از ابتدا تا انتها قابل اتکا نیست.
فضاپیمای گرفته‌شده خودبه‌خود قابل استفاده مجدد نیست: مهندسان باید سپر حرارتی، موتورها و سازه را بازرسی کنند تا بتوان گفت پرواز دوباره آن چه اندازه کار لازم دارد.
پرواز ۱۵ استارشیپ موفق بود یا ناموفق؟
یک موفقیت نسبی بود: سخت‌ترین هدف تازه، یعنی گرفتن فضاپیما، محقق شد و بازیابی بوستر که اسپیسایکس پیش‌تر با بوسترهای قدیمی‌تر به آن رسیده بود، شکست خورد [2][3][6]. جدول بخش بعد همه هدف‌ها و نتیجه آن‌ها را فهرست میکند.
در جنبه مثبت، وسیله به مدار رسید، محموله‌ای واقعی شامل ۲۶ ماهواره را تحویل داد، یک پرواز آزاد طولانی ۱۴ دوری را کامل کرد، برای خروج از مدار در فضا موتور روشن کرد و به محل پرتاب بازگشت [1][5]. این‌ها دقیقاً گام‌هایی است که یک موشک مداری قابل استفاده مجدد به آن نیاز دارد.
در جنبه منفی، بوستر بازنگشت و علت خوانش کمبود جرم سوخت تا ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ هنوز معلوم نیست [1][3]. The Verge اشاره کرد که دلایلی برای این باور هست که مشکل قابل حل است، چون بوسترها پیش‌تر گرفته شده‌اند؛ اما این یک ارزیابی است، نه یافته [6].
پس از پرواز ۱۵ استارشیپ چه می‌شود؟
اسپیسایکس نخست باید علت اصلی توقف زودهنگام احتراق بازگشت بوستر را پیدا کند؛ به گفته شرکت، این کار تا ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد [1][3]. در منابع در دسترس آن روز تاریخی برای پرواز ۱۶ اعلام نشده بود.
مجوز پرتاب‌های Starship را اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) صادر میکند. پس از پرواز ۱۲ در مه ۲۰۲۶، که یک بوستر Super Heavy دچار سانحه شد و در خلیج مکزیک سقوط کرد، FAA دستور یک تحقیق به رهبری اسپیسایکس را داد و اعلام کرد که بر آن نظارت میکند و گزارش نهایی شرکت را تأیید خواهد کرد [8]. تا ۱۵ نوامبر گزارش نشده بود که این اداره از دست رفتن بوستر در پرواز ۱۵ را سانحه طبقه‌بندی میکند یا نه؛ تا همان تاریخ نیز بیانیه‌ای از FAA درباره پرواز ۱۵ گزارش نشده بود.
مهندسان Ship ۴۲ را هم بازرسی خواهند کرد. وسیله‌ای که سالم بازگشته داده‌هایی به اسپیسایکس می‌دهد که فرود در دریا هرگز نمی‌تواند بدهد، مانند وضعیت سپر حرارتی و بالچه‌ها پس از یک ورود کامل از مدار.
برای کسانی که این برنامه را دنبال می‌کنند، معتبرترین منابع صفحه پرواز اسپیسایکس که پس از هر مأموریت خلاصه رسمی منتشر میکند و بیانیه‌های FAA درباره تحقیقات احتمالی است [1][8].
| رویداد | UTC | تگزاس (CST) | استانبول (UTC+۳) | توکیو (UTC+۹) |
|---|---|---|---|---|
| برخاستن | ۲۲:۴۷، ۱۳ نوامبر | ۱۶:۴۷، ۱۳ نوامبر | ۰۱:۴۷، ۱۴ نوامبر | ۰۷:۴۷، ۱۴ نوامبر |
| از دست رفتن بوستر بالای خلیج | حدود ۲۲:۵۴، ۱۳ نوامبر | حدود ۱۶:۵۴، ۱۳ نوامبر | حدود ۰۱:۵۴، ۱۴ نوامبر | حدود ۰۷:۵۴، ۱۴ نوامبر |
| احتراق خروج از مدار | حدود ۱۸:۲۳، ۱۴ نوامبر | حدود ۱۲:۲۳، ۱۴ نوامبر | حدود ۲۱:۲۳، ۱۴ نوامبر | حدود ۰۳:۲۳، ۱۵ نوامبر |
| گرفتن فضاپیما با برج | حدود ۲۱:۲۰، ۱۴ نوامبر | حدود ۱۵:۲۰، ۱۴ نوامبر | حدود ۰۰:۲۰، ۱۵ نوامبر | حدود ۰۶:۲۰، ۱۵ نوامبر |
| هدف | نتیجه |
|---|---|
| پرتاب و جدایی طبقات | محقق شد [1] |
| بازگشت بوستر و گرفتن آن با برج | ناموفق: احتراق بازگشت زود تمام شد و بوستر بر فراز دریا نابود شد [1][3] |
| رسیدن به مدار | با احتراق ورود به مدار با یک موتور محقق شد [1] |
| رها کردن ۲۶ ماهواره Starlink V3 | محقق شد؛ تماس با همه ماهواره‌ها برقرار است [1] |
| خروج از مدار و ورود به جو | محقق شد [1][2] |
| گرفتن فضاپیما با برج | محقق شد، برای نخستین بار [2][5] |
اشتباه‌های رایج
گفتن اینکه پرواز ۱۵ به گرفتن دوگانه رسید.
راه درست: فقط فضاپیما گرفته شد؛ بوستر لغو کرد و بالای خلیج مکزیک نابود شد [1][3].
نسبت دادن از دست رفتن بوستر به خرابی هدایت.
راه درست: اسپیسایکس این را اصلاح کرد: هدایت پس از پایان زودهنگام احتراق بازگشت به دلیل کمبود جرم سوخت، لغو درستی را آغاز کرد [3].
دانستن گرفتن فضاپیما به‌عنوان اثبات اینکه Starship اکنون قابل استفاده مجدد است.
راه درست: فضاپیما هنوز باید بازرسی و نوسازی شود؛ استفاده مجدد از این وسیله هنوز نشان داده نشده است.
اعلام ساعت پرتاب در منطقه زمانی نادرست.
راه درست: از ۲۲:۴۷ به وقت UTC روز ۱۳ نوامبر استفاده کنید که در تگزاس ۴:۴۷ p.m. CST بود [4].
پرسش‌های پرتکرار
آیا اسپیسایکس استارشیپ را گرفت؟
بله، طبقه بالایی Ship ۴۲ حدود ساعت ۲۱:۲۰ به وقت UTC روز ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ با بازوهای برج در Starbase گرفته شد [2][5].
آیا بوستر Super Heavy سالم ماند؟
خیر. Booster ۲۲ گرفتن را لغو کرد، بالای خلیج مکزیک معلق ماند و با سامانه پایان پرواز نابود شد [1][3].
چرا بوستر گرفتن را لغو کرد؟
احتراق بازگشت آن به دلیل هشدار کمبود جرم سوخت زود تمام شد و هدایت آن را در موقعیت نادرست یافت؛ علت اصلی هنوز در دست بررسی است [1][3].
پرواز ۱۵ استارشیپ چقدر طول کشید؟
حدود ۲۲٫۵ ساعت از برخاستن تا گرفتن فضاپیما، شامل ۱۴ دور به دور زمین [2][5].
استارشیپ چند ماهواره رها کرد؟
۲۶ ماهواره Starlink V3 که همه با اسپیسایکس تماس برقرار کردند [1].
واژه‌نامه
- چاپستیک‌ها (Chopsticks)
- دو بازوی مکانیکی بزرگ روی برج پرتاب اسپیسایکس که طبقات بازگشتی Starship را می‌گیرند.
- احتراق بازگشت (Boostback)
- روشن کردن موتورها که جهت بوستر را برمی‌گرداند تا بتواند به محل پرتاب بازگردد.
- سامانه پایان پرواز
- سامانه ایمنی که اگر طبقه موشک از مسیر امن خارج شود یا باید کنار گذاشته شود، آن را نابود میکند.
- احتراق خروج از مدار
- روشن کردن موتورها که سرعت فضاپیما را کم میکند تا از مدار خارج شود و به جو بازگردد.
منابع
- Starship Flight 15 SpaceX · 2026-11-14
- SpaceX Starship Flight 15 live updates: Starship lands from orbit for 1st time Space.com · 2026-11-14
- SpaceX still investigating why Starship Flight 15 booster aborted 'chopsticks' landing catch Space.com · 2026-11-14
- Starship returns to Starbase and a successful tower catch Spaceflight Now · 2026-11-13
- SpaceX catches upper stage of Starship rocket in historic first CNBC · 2026-11-14
- Watch SpaceX successfully execute the first 'chopstick' catch of Starship The Verge · 2026-11-14
- SpaceX achieves first Starship tower catch Aerospace America (AIAA) · 2026-11-14
- FAA orders SpaceX to investigate Starship booster mishap Reuters · 2026-05-27
نظرات
نظرهای برتر