خلاصه
از طریق پیامک غیرمنتظرهٔ دادگاه یا یارانه، برنامه نصب نکنید، اطلاعات کارت ندهید و پول نپردازید. پژوهشگران نمونه‌هایی از ابلاغیه‌های قضایی جعلی در ایران را مستند کرده‌اند که به برنامه‌های مخرب Android و سرقت اطلاعات بانکی منتهی شده‌اند. اصل ادعا را جداگانه بررسی کنید؛ ظاهر رسمی پیام یا کم‌بودن مبلغ درخواستی کافی نیست. [1][3]
نکته‌های کلیدی
- در برابر کاری که پیام می‌خواهد مکث کنید: بازکردن ابلاغیه نباید بی‌توضیح به نصب برنامه یا پرداخت تبدیل شود.
- ادعا را از مسیری که از قبل به آن اعتماد دارید بررسی کنید، نه با شماره‌ای که پیام مشکوک داده است.
- نام‌ها و طراحی‌های رسمی‌نما را ادعایی بدانید که هنوز نیاز به بررسی دارد.
- اگر به پیام عمل کرده‌اید، دقیق توضیح دهید چه اطلاعاتی وارد کرده‌اید، چه پولی داده‌اید و چه چیزی دانلود یا نصب کرده‌اید.
در این صفحه ۱۲ بخش
- فیشینگ پیامکی در ایران چه شکلی دارد؟
- دام مستند ثنای جعلی چطور کار می‌کرد؟
- پیام‌های وعدهٔ یارانه یا کمک‌هزینه چطور؟
- چطور پیام را بدون بازکردن لینک آن بررسی کنم؟
- آیا علامت قفل، لوگوی آشنا یا نام فرستنده، امن‌بودن را ثابت میکند؟
- کدام درخواست‌ها باید باعث توقف فوری شوند؟
- اگر قبلاً کلیک کرده‌ام، اطلاعات داده‌ام یا پول پرداخته‌ام چه کنم؟
- آیا پیام را مسدود یا گزارش کنم؟
- اشتباه‌های رایج
- پرسش‌های پرتکرار
- واژه‌نامه
- منابع
فیشینگ پیامکی در ایران چه شکلی دارد؟
از طریق پیامک غیرمنتظرهٔ دادگاه یا یارانه پول ندهید، برنامه نصب نکنید و اطلاعات حساب را به اشتراک نگذارید. درخواست را از مسیر تماسی که جداگانه پیدا کرده‌اید بررسی کنید. فیشینگ پیامکی که اسمیشینگ هم نامیده می‌شود، با پیام‌هایی شبیه سرویس‌های مورداعتماد، افراد را به صفحات جعلی یا دانلودهای آسیب‌رسان هدایت میکند. [3]
برای خوانندهٔ ایرانی، سؤال اول عملی است: این پیام از من چه می‌خواهد؟ پاسخ را به زبان ساده بنویسید. «دیدن ابلاغیهٔ دادگاه» ممکن است به «نصب برنامه‌ای ناشناس» تبدیل شود. «دریافت کمک‌هزینه» ممکن است به «واردکردن اطلاعات کارت و یک کد» برسد. پیش از ادامه، این تغییر را بسنجید.
لازم نیست همان‌طور که گوشی دستتان است کل معما را حل کنید. می‌توانید متوقف شوید، بدون اینکه تصمیم بگیرید فرستنده مجرم است، اداره است یا کسی است که اشتباه کرده. تصمیم فوری این است که آیا به اقدام پیشنهادی اعتماد کنید یا نه.
اطلاعات تا ۴ نوامبر ۲۰۲۶ است. اگر لازم دارید، پیام را برای مراجعهٔ بعدی نگه دارید، اما برای تحقیق دوباره لینک آن را باز نکنید. این راهنمای عمومی امنیت است؛ قدم بعدی را بر اساس چیزی انتخاب کنید که واقعاً فرستاده یا نصب کرده‌اید.
دام مستند ثنای جعلی چطور کار می‌کرد؟
Check Point Research در دسامبر ۲۰۲۱ کارزاری در ایران را شرح داد که از شکایت‌های قضایی جعلی و صفحات شبیه ثنا استفاده می‌کرد. قربانیان به نصب برنامهٔ Android و پرداخت مبلغی کم هدایت می‌شدند. صفحهٔ بانکی جعلی اطلاعات کارت را جمع می‌کرد و دسترسی بدافزار به پیامک، دریافت پیام‌های تأیید را ممکن می‌ساخت. گوشی‌های آلوده پیام‌ها را برای دیگران هم می‌فرستادند و دام را گسترش می‌دادند. [1]
درس این ماجرا زنجیرهٔ درخواست‌هاست، نه فهرستی همیشگی از آدرس‌های خطرناک. ابلاغیه به دانلود می‌رسید، دانلود به دسترسی حساس و هزینه‌ای ظاهراً ناچیز به خطر مالی. رسیدن پیام از شمارهٔ شخصی دیگر برای اعتمادکردن کافی نبود. [1]
از فهرست کوتاهی برای تشخیص زمان توقف استفاده کنید:
- در ابتدا می‌خواستم چه چیزی را بررسی کنم؟
- چرا حالا از من می‌خواهند نرمافزار نصب کنم؟
- چرا دسترسی درخواستی لازم است؟
- چه کسی مستقل از این پیام تأیید کرده که پرداخت لازم است؟
اگر جواب این سؤال‌ها را نمی‌دانید، روند را متوقف کنید. اگر به سابقه نیاز دارید، پیام را نگه دارید، اما برای فهمیدن پایان دام، مراحل را دوباره اجرا نکنید. دانلود مشکوکِ فعال، نمونهٔ امنی برای نشان‌دادن به دوستان یا خانواده نیست.
پیام‌های وعدهٔ یارانه یا کمک‌هزینه چطور؟
آی‌تی‌رسان در ژوئن ۲۰۲۶ هشدار دادگستری تهران را دربارهٔ پیام‌های جعلی با نام خدمات دولتی، از جمله ثنا، یارانهٔ نقدی و طرح‌های حمایتی گزارش کرد. [2]
پیشنهاد دریافت کمک‌هزینه را ادعایی تأییدنشده بدانید. مهلت نوشته‌شده در پیام هم بخشی از همان ادعاست. نگذارید «آخرین فرصت» جای بررسی علت پرداخت یا دانلود را بگیرد.
مثلاً پیامکی را تصور کنید که می‌گوید خانوار باید همین امشب برنامهٔ جدیدی نصب کند تا کمک‌هزینه‌اش قطع نشود. این فقط مثال است، نه نقل یک کارزار واقعی. تصمیم کم‌خطرتر این است که مکث کنید و اصل موضوع را جداگانه بررسی کنید. برای توضیح پیام به فرد مورداعتماد لازم نیست پیوست را باز کنید.
پیام‌ها ممکن است خود را بانک، محل کار یا فردی صاحب‌اختیار جا بزنند و پول یا اطلاعات خصوصی بخواهند. از مسیر معمول خود با فرد یا سازمان تماس بگیرید و پیش از پاسخ‌دادن به درخواست غیرمنتظره، ادعا را بررسی کنید. [6]
چطور پیام را بدون بازکردن لینک آن بررسی کنم؟
برای کسب‌وکار یا حسابی که واقعاً از آن استفاده میکنید، از وب‌سایت یا شماره‌ای تماس بگیرید که از قبل اصالتش را می‌دانید. از اطلاعات تماس داخل پیام مشکوک استفاده نکنید. این بررسی مستقل، اصل توصیهٔ FTC برای پیام‌های غیرمنتظره‌ای است که اطلاعات شخصی یا مالی می‌خواهند. [3]
پیش از تماس، سؤالی بی‌طرف بنویسید: «آیا در حساب من مشکلی هست که نیاز به اقدام داشته باشد؟» رمز یا کد تأیید را نخوانید. از طرف مقابل بخواهید اقدام لازم را از همان مسیر شناخته‌شده توضیح دهد.
راهنمای مقابله با کلاهبرداری Apple دربارهٔ جعل هویت، ایجاد عجله، درخواست اطلاعات حساس و هدایت افراد به پشتیبانی جعلی هشدار میدهد. اگر تماس‌گیرنده کنترل گفتگو را به دست گرفت و دقیقاً گفت چه دکمه‌ای بزنید یا چه اطلاعاتی بدهید، تماس را قطع کنید و خودتان از مسیر شناخته‌شده تماس بگیرید. [4]
برای پیام مدعی ابلاغ قانونی، به‌ویژه اگر به فعالیت سیاسی یا تهدید مربوط است، پیش از مراجعه به نهاد حکومتی، مشورت محرمانه با وکیل مستقل را در نظر بگیرید. برای روشن‌کردن موضوع از لینک پرداخت خود پیام استفاده نکنید. بررسی اعتبار ادعا را از پرداخت، نصب برنامه و تصمیم به گزارش‌دادن جدا نگه دارید.
آیا علامت قفل، لوگوی آشنا یا نام فرستنده، امن‌بودن را ثابت میکند؟
نه. Google توضیح میدهد وضعیت اتصال امن در Chrome یعنی اطلاعات بین شما و سایت خصوصی می‌ماند. با این حال همچنان توصیه میکند نام سایت را بررسی کنید و در ارائهٔ اطلاعات حساس احتیاط کنید. اتصال امن، دلیل پذیرفتن ادعاهای سایت دربارهٔ هویت یا پرداخت نیست. [11]
Apple می‌گوید کلاهبرداران می‌توانند از سازمان‌های معتبر تقلید کنند و اطلاعات تماس‌گیرنده یا نشانه‌های ظاهری دیگرِ هویت ممکن است گمراه‌کننده باشند. لوگوی آشنا، طراحی حرفه‌ای یا هویت ظاهری پشتیبان را جایگزین تماس مستقل نکنید. [4]
غلط املایی را هم تنها معیار خود نگذارید. بپرسید اگر پیام املای بی‌نقص و طراحی بدون ایراد داشت، چه مدرکی باقی می‌ماند؟ اگر پاسخ فقط «رسمی به نظر می‌رسد» است، هنوز بررسی اعتبار انجام نشده است.
دو سؤال جدا بپرسید: «اتصال من امن است؟» و «آیا این همان طرفی است که می‌خواستم به او اعتماد کنم؟» مرورگر میتواند به سؤال اول کمک کند، اما همهٔ جنبه‌های سؤال دوم را روشن نمی‌کند. اگر تردید دارید، صفحه را ببندید و به مسیر مستقلِ شناخته‌شده برگردید؛ لازم نیست زیر فشار، متخصص ترفندهای نوار آدرس شوید. [11]
کدام درخواست‌ها باید باعث توقف فوری شوند؟
وقتی فایلی غیرمنتظره از شما می‌خواهد محافظت‌های Android را ضعیف کنید یا تنظیمات محدودشده و قدرتمند را مجاز کنید، متوقف شوید. Google هشدار میدهد برنامه‌های آسیب‌رسان می‌توانند با چنین درخواست‌هایی اطلاعات دستگاه را به خطر بیندازند. پیش از دادن اجازه، ضرورت دسترسی را بسنجید؛ نوشتهٔ «الزامی است» روی صفحه، توجیه مستقل نیست. [5]
وقتی کسی به اسم پشتیبانی رمز حساب، رمز دستگاه یا کد تأیید می‌خواهد هم متوقف شوید. Apple دربارهٔ دادن این اطلاعات به جعل‌کنندگان هویت هشدار میدهد. تماس‌گیرندهٔ ناخواسته را راهنمای خود در روند امنیت حساب قرار ندهید. [4]
یک قاعدهٔ پیشنهادی برای خانواده: هیچ‌کس مجبور نیست تا زمانی که غریبه‌ای پشت خط منتظر است، پرداخت یا نصب را تمام کند. گوشی را کنار بگذارید، درخواست را با هم بخوانید و تصمیم بگیرید چه کسی مستقل بررسی‌اش میکند. همین قاعده را برای بزرگسال مطمئن به خودش و عضو کم‌تجربه‌تر خانواده به کار ببرید.
اگر کسی قبلاً اقدامی کرده، بدون سرزنش سؤال‌های مشخص بپرسید. «فایل را نصب کردی؟» و «کدی وارد کردی؟» از «چرا باور کردی؟» مفیدترند. پاسخ‌ها را به ترتیب نگه دارید، چون واکنش بعدی باید به دسترسی یا اطلاعاتی مربوط باشد که واقعاً در معرض خطر قرار گرفته است.
اگر قبلاً کلیک کرده‌ام، اطلاعات داده‌ام یا پول پرداخته‌ام چه کنم؟
پیش از حدس‌زدن مشکل، سابقهٔ کوتاهی از اقدام‌ها تهیه کنید: لینک بازشده، اطلاعات تایپ‌شده، فایل دانلودشده، برنامهٔ نصب‌شده، مجوز داده‌شده و پرداخت انجام‌شده. هر چیزی را که به یاد ندارید مشخص کنید. فقط برای پرکردن جای خالی، صفحهٔ مشکوک را دوباره باز نکنید.
اگر پول داده‌اید یا دسترسی پرداخت را در معرض خطر گذاشته‌اید، سریع از مسیر شناخته‌شده با بانک یا ارائه‌دهندهٔ پرداخت تماس بگیرید و بپرسید چه اقدامی ممکن است. فرض نکنید پول حتماً قابل‌بازگشت است یا حتماً از دست رفته. [8]
اگر رمز حساب Google را وارد کرده‌اید یا دسترسی را از دست داده‌اید، راهنمای Google برای حساب در معرض نفوذ را دنبال کنید. در روند بازیابی، فعالیت امنیتی و اطلاعات بازیابی حساب را بررسی کنید؛ پاک‌کردن پیامک راه‌حل این مشکل نیست. [9]
اگر برنامه نصب کرده‌اید یا تنظیم غیرمنتظره‌ای را فعال کرده‌اید، دیگر از دستورهای آن پیروی نکنید و برای دستگاه خود کمک تخصصی بگیرید. نام برنامه و دسترسی‌ای را که داده‌اید توضیح دهید. این وضعیت را از صرف دریافت پیام جدا کنید: سابقه باید روشن کند تعامل تا کجا پیش رفته است.
اگر عضوی از خانواده کمک میکند، کارها را تقسیم کنید. یک نفر رسیدها را جمع کند و دیگری با ارائه‌دهندهٔ پرداخت تماس بگیرد. تا روشن‌شدن قدم بعدی، روی گوشی مشکوک آزمایش بیشتری انجام ندهید.
آیا پیام را مسدود یا گزارش کنم؟
Google Messages امکان مسدودکردن و گزارش هرزنامه را دارد. گزارش هرزنامه، ده پیام دریافتی آخر از آن فرستنده را برای Google می‌فرستد و کارکنان یا پیمانکاران ممکن است آن‌ها را بررسی کنند. ممکن است اطلاعاتی هم برای اپراتور فرستاده شود. پیش از ارسال گفتگوی حساس، جزئیات گزارش‌دادن را بخوانید. [7]
پیش از حذف یا گزارش، هر سابقه‌ای را که لازم دارید ذخیره کنید. برای پیامک ناخواستهٔ معمولی، مسدودکردن ممکن است قدم مناسب بعدی باشد. در مورد تهدید یا ازدست‌رفتن پول، جداگانه تصمیم بگیرید چه شواهدی را حفظ کنید و آیا مشورت حقوقی بگیرید. دکمهٔ هرزنامهٔ برنامه را شکایت رسمی یا درخواست بازگشت پول ندانید.
بعضی پیام‌های تهدیدآمیز در ایران به ارعاب حکومتی مربوط‌اند، نه فیشینگ مالی معمولی. ایران اینترنشنال در اکتبر ۲۰۲۶ روایت شهروندان از هشدارهای امنیتی به خاطر فعالیت در شبکه‌های اجتماعی را گزارش کرد. این گزارش‌ها اصالت هیچ پیامک مشخصی را تأیید نمی‌کنند، اما دلیلی هستند که هر تهدیدی را کلاهبرداری بی‌خطر ندانیم یا همهٔ دریافت‌کنندگان را مستقیم به نهاد حکومتی ارجاع ندهیم. [10]
برای هشدار به دیگران، روش کلاهبرداری را بدون لینک قابل‌کلیکِ حمله یا جزئیات خصوصی هویتی توضیح دهید. برای شناخت بیشتر موضوع، راهنمای ایمیل‌ها، پیامک‌ها و کدهای QR فیشینگ را در دانشنامه پویام بخوانید.
| موضوع پیام | فشار یا درخواست | قدم کم‌خطرتر بعدی |
|---|---|---|
| ابلاغیهٔ دادگاه یا ثنا | برای دیدن سند فوری برنامه نصب کنید. | دانلود را متوقف و موضوع حقوقی را جداگانه بررسی کنید. |
| یارانه یا کمک‌هزینه | برای حفظ شرایط دریافت، اطلاعات بانکی وارد کنید. | ادعای شرایط دریافت و درخواست پرداخت را تأییدنشده بدانید. |
| امنیت بانک یا حساب | کد را به فردی بدهید که خود را پشتیبان معرفی میکند. | تماس ناخواسته را تمام کنید و از مسیر پشتیبانی شناخته‌شده بروید. |
| فرستندهٔ آشنا | لینک را باز کنید چون فرستنده آشنا به نظر می‌رسد. | به‌جای تکیه بر فرستنده، مستقل تأیید کنید. |
اشتباه‌های رایج
اعتمادکردن به مبلغ کم
راه درست: اطلاعات و دسترسی‌ای را که روند می‌خواهد بسنجید، نه فقط مبلغی را که نشان میدهد.
فرستادن لینک اصلی حمله برای هشدار به دیگران
راه درست: درخواست را با زبان خود توضیح دهید یا تصویری با اطلاعات حساس پوشانده‌شده بفرستید که لینک قابل‌استفاده را پخش نکند.
یکی‌دانستن دکمهٔ گزارش با درخواست بازگشت پول
راه درست: گزارش هرزنامه، بازیابی حساب و پیگیری پرداخت را کارهای جداگانه بدانید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا iPhone مرا در برابر صفحهٔ پرداخت جعلی مصون میکند؟
نه. صفحهٔ فیشینگ میتواند اطلاعاتی را بخواهد که خودتان در آن تایپ میکنید. راهنمای کلاهبرداری Apple علاوه بر نرمافزار مشکوک، جعل هویت و درخواست اطلاعات حساب را هم پوشش میدهد. [4]
آیا جواب بدهم و بپرسم فرستنده واقعی است یا نه؟
برای درخواست غیرمنتظرهٔ اطلاعات حساس، از مسیر تماسی استفاده کنید که مستقل می‌شناسید. اینکه از فرستنده بخواهید اصالت خودش را تضمین کند، بررسی مستقل نیست. [3]
آیا Google Messages همهٔ تلاش‌های آینده را مسدود میکند؟
مسدودکردن یک فرستنده اقدامی مشخص است، نه تضمین جلوگیری از همهٔ پیام‌های بعدی. Google کنترل‌های جداگانه‌ای برای مسدودکردن و گزارش هرزنامه دارد؛ هنگام انتخاب، بدانید گزارش‌دادن چه اطلاعاتی را می‌فرستد. [7]
آیا تأیید دومرحله‌ای فیشینگ را ناممکن میکند؟
هیچ اقدام امنیتی نباید جای بررسی درخواست را بگیرد. Google تأیید دومرحله‌ای را محافظتی اضافه توصیه میکند؛ کدهای تأیید را به کسی که می‌خواهد آن‌ها را بگیرد ندهید. [6]
واژه‌نامه
منابع
- Smishing botnets going viral in Iran Check Point Research · 2021-12-01
- Warning about fake government text messages (translated title) ITresan, reporting a Tehran judiciary statement · 2026-06-24
- How to Recognize and Report Spam Text Messages Federal Trade Commission
- Recognize and avoid social engineering schemes including phishing messages, phony support calls, and other scams Apple Support · 2026-06-15
- Learn about restricted settings Android Help
- Avoid & report phishing emails Gmail Help
- Report spam in Google Messages Google Messages Help
- What To Do if You Were Scammed Federal Trade Commission
- Secure a hacked or compromised Google Account Google Account Help
- Iranians report mass security warnings over social media activity Iran International · 2026-10-19
- Check if a site's connection is secure Google Chrome Help
نظرات
نظرهای برتر