🔶 İran ve Umman zirvesi: Hürmüz Anlaşması için belirsiz görünüm

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran ve Umman’ın 14 Eylül Pazartesi (23 Şehrivar) günü, Arap ülkelerinin dışişleri bakanlarının huzurunda Hürmüz Boğazı’ndaki ortak deniz seyrüseferi rotası konusunda bir anlaşma imzalayacağını açıkladı.

Pezeşkiyan, Breks zirvesine katılmak üzere Hindistan’a yaptığı ziyaretin kenarlarında, bu konuyu “India Today” gazetesine açıklarken, bu görüşmede “topraklarından bize saldırı düzenlenen ülkelerin” hazır bulunduğunu söyledi.

Ancak Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’na giden yolun ancak “Amerika’nın, [İran’a] uyguladığı kuşatma ve [askerî] saldırıyı bırakması” şartıyla açılacağını vurguladı.

Bahreyn, bu görüşmeyi boykot edeceğini ve orada bulunmayacağını duyurdu.

Alman Haber Ajansı, Pazar günü yayımladığı analitik bir haberde, Umman’ın Maskat kentinde yapılması planlanan bu toplantının Hürmüz Boğazı’nın hızlı biçimde yeniden açılmasına yol açmasının beklenmediğini yazdı; çünkü İran’ın tutumuna göre ABD’nin, İran’ın şartları da dahil olmak üzere, deniz kuşatmasının sona erdirilmesi ve askerî operasyonların durdurulması gibi talepleri kabul etmesi gerekiyor; bunun da pek mümkün görünmediği ifade edildi.

Bununla birlikte, aynı haber ajansına göre, bu bölgesel toplantının daha geniş bir düzeyde yapılması, anlaşmaya daha fazla meşruiyet kazandırabilir ve Tahran ile Washington’un bir anlaşmaya varma ihtimalini artırabilir.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi de Katarlı haber sitesi “El-Arabi’l-cedid” ile yaptığı bir röportajda, bu toplantının Fars Körfezi’nin yedi kıyı ülkesinin katılımıyla gerçekleştirileceğini ve burada “bu anlaşmanın detayları, ilgili haritalar ve ortak bildirinin Fars Körfezi’ndeki diğer ülkelere iletilmesi”nin planlandığını; ardından nihayetinde bu paketin denizcilikle ilgili uluslararası kuruluş olan Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne (IMO) gönderilerek tescil edilmesi ve bu kuruluşun mekanizmaları çerçevesine alınması gerektiğini söyledi.

Irakçi, toplantının gündeminin “belli ve sınırlı” olduğunu ve yalnızca Hürmüz Boğazı’nda yeni deniz rotası konusuna odaklanacağını vurguladı; “bölge için yeni bir güvenlik mekanizmasının oluşturulması, Yemen dosyasının ele alınması ya da bölge ülkeleri arasındaki ihtilafların çözümü” gibi konular gündemde yer almıyor ve gündeme dahil edilmiyor.

İran Dışişleri Bakanı, Pazartesi günü yapılacak anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın açılması anlamına gelmediğini belirterek, bu mutabakatın yalnızca, “boğazın yeniden açılmasına yönelik koşulların sağlanması halinde deniz trafiğinin bunun temelinde yapılacağı” “çerçeve ve düzenlemeleri” belirlediğini ifade etti.