رفتن به محتوای اصلی
فصل ۳ پایان در ۲۵ روز ۱۳:۰۹:۰۲ $2,000 ۱۰٬۰۰۰ امتیاز = یک ماه پرمیوم
هوش مصنوعی

وایب‌کدینگ چیست؟ نحوه کار و خطرها

آخرین به‌روزرسانی ۱۸ دقیقه مطالعه

تاریخ انتشار

نوشته را باز کنید و با خواندن آن ۳۰ امتیاز بگیرید
برنامه‌نویسی از پشت سر که شب روی صندلی آسوده نشسته است، با نمایشگری فراعریض که کدهای رنگارنگ و محو را نشان می‌دهد و چراغ‌های شهر که از پنجره پیداست

وارد شو و با خواندن این مطلب +۳۰ امتیاز بگیر

تا آخر بخوان، چند ثانیه صبر کن، بعد دکمهٔ دریافت پایین صفحه را بزن.

خلاصه

وایب‌کدینگ (vibe coding) یعنی ساختن نرم‌افزار با توصیف خواسته‌ها برای یک مدل هوش مصنوعی و پذیرفتن کد آن بی‌آنکه با دقت خوانده شود [1]. این اصطلاح را آندری کارپاتی در فوریهٔ ۲۰۲۵ ساخت [1] و فرهنگ Collins آن را واژهٔ سال ۲۰۲۵ برگزید [2]. وایب‌کدینگ برای نمونه‌های اولیه مناسب است، اما آزمون‌ها در بخش بزرگی از کدهای تولیدشده با هوش مصنوعی نقص‌های امنیتی یافته‌اند [9]؛ پس کارهای جدی به بازبینی نیاز دارند [4].

نکته‌های کلیدی

  1. آندری کارپاتی وایب‌کدینگ را تسلیم شدن به حس و حال (vibes) و فراموش کردن این توصیف کرد که «اصلاً کدی وجود دارد»؛ او گفت این روش برای پروژه‌های آخر هفته‌ای که قرار است دور انداخته شوند، بد نیست [1].
  2. هر برنامه‌نویسی با کمک هوش مصنوعی وایب‌کدینگ نیست: سایمون ویلیسون کدی را که با هوش مصنوعی نوشته شده اما بازبینی، آزمایش و فهمیده شده است «توسعهٔ نرم‌افزار» می‌نامد [1] و Google آن را «توسعهٔ مسئولانه با کمک هوش مصنوعی» می‌خواند [3].
  3. مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا وایب‌کدینگ را طیفی می‌داند و می‌گوید میزان نظارت باید متناسب با خطر آنچه ساخته می‌شود افزایش یابد [4].
  4. Veracode دریافت که کد تولیدشده با هوش مصنوعی در ۴۵ درصد موارد، در بیش از ۱۰۰ مدل، آسیب‌پذیری امنیتی وارد کرده است [9].
  5. آزمایشی در سال ۲۰۲۵ نشان داد توسعه‌دهندگان باتجربه با ابزارهای هوش مصنوعی اوایل ۲۰۲۵، ۱۹ درصد کندتر کار کردند؛ پژوهش تکمیلی ۲۰۲۶ از افزایش سرعت حکایت دارد، اما برآورد خودش را غیرقابل اعتماد می‌خواند [6][7].
  6. در نظرسنجی ۲۰۲۵ Stack Overflow، ۷۷٫۵ درصد توسعه‌دهندگانی که پاسخ دادند گفتند وایب‌کدینگ بخشی از کار حرفه‌ای آن‌ها نیست [8].
در این صفحه ۱۲ بخش
  1. وایب‌کدینگ چیست؟
  2. وایب‌کدینگ در عمل چگونه انجام می‌شود؟
  3. وایب‌کدینگ در کجای طیف کدنویسی با هوش مصنوعی قرار می‌گیرد؟
  4. آیا وایب‌کدینگ توسعه‌دهندگان را سریع‌تر می‌کند؟
  5. خطرهای امنیتی وایب‌کدینگ چیست؟
  6. وایب‌کدینگ چه زمانی ایدهٔ خوبی است و چه زمانی نیست؟
  7. چگونه می‌توان وایب‌کدینگ را ایمن‌تر انجام داد؟
  8. آیندهٔ وایب‌کدینگ چیست؟
  9. اشتباه‌های رایج
  10. پرسش‌های پرتکرار
  11. واژه‌نامه
  12. منابع

وایب‌کدینگ چیست؟

وایب‌کدینگ شیوه‌ای از ساخت نرم‌افزار است که در آن فرد خواستهٔ خود را به زبان ساده توصیف می‌کند، یک مدل هوش مصنوعی کد را می‌نویسد و فرد نتیجه را با اجرا کردن آن می‌سنجد، نه با خواندن کد. این اصطلاح از آندری کارپاتی، پژوهشگر هوش مصنوعی، گرفته شده است [3] که در اوایل فوریهٔ ۲۰۲۵ در X نوشت: «نوع تازه‌ای از کدنویسی هست که آن را وایب‌کدینگ می‌نامم؛ جایی که کاملاً تسلیم حس و حال می‌شوی، رشد نمایی را در آغوش می‌گیری و فراموش می‌کنی که اصلاً کدی وجود دارد» [1].

کارپاتی در همان پست گفت که همیشه روی «Accept All» (پذیرش همه) کلیک می‌کند، دیگر تغییرات کد (diffها) را نمی‌خواند، پیام‌های خطا را بی هیچ توضیحی دوباره برای هوش مصنوعی می‌فرستد و وقتی باگی برطرف نمی‌شود، از آن تغییرات تصادفی می‌خواهد [1]. او افزود که این روش «برای پروژه‌های آخر هفته‌ای که قرار است دور انداخته شوند، چندان بد نیست» [1].

این اصطلاح به‌سرعت رواج یافت. فرهنگ Collins در ۶ نوامبر ۲۰۲۵ «وایب‌کدینگ» را واژهٔ سال ۲۰۲۵ خود اعلام کرد و آن را به‌کارگیری هوش مصنوعی‌ای تعریف کرد که با زبان طبیعی فرمان می‌گیرد تا کد رایانه‌ای بنویسد [2]. متن توضیحی Google Cloud که آخرین بار در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ به‌روزرسانی شده است، از گذار از نوشتن خط‌به‌خط کد به هدایت یک دستیار هوش مصنوعی در فرایندی گفت‌وگومحورتر سخن می‌گوید [3].

آیا هر کدنویسی با کمک هوش مصنوعی وایب‌کدینگ است؟

خیر. سایمون ویلیسون، برنامه‌نویس، استدلال می‌کند که این اصطلاح باید به معنای «ساختن نرم‌افزار با یک LLM بدون بازبینی کدی که می‌نویسد» باشد [1]. LLM یا مدل زبانی بزرگ، نوعی سامانهٔ هوش مصنوعی است که پشت ابزارهایی مانند ChatGPT و Claude قرار دارد. به گفتهٔ ویلیسون، اگر توسعه‌دهنده کد هوش مصنوعی را بازبینی و آزمایش کند و بتواند سازوکار آن را توضیح دهد، «این وایب‌کدینگ نیست، توسعهٔ نرم‌افزار است» [1]. Google نیز تمایز مشابهی قائل می‌شود و دو شیوهٔ به‌کارگیری این ایده را شرح می‌دهد: وایب‌کدینگ «خالص» که در آن کاربر کاملاً به خروجی هوش مصنوعی اعتماد می‌کند، و «توسعهٔ مسئولانه با کمک هوش مصنوعی» که در آن کاربر کد را بازبینی و آزمایش می‌کند، آن را می‌فهمد و مسئولیت کامل آن را می‌پذیرد [3].

وایب‌کدینگ در عمل چگونه انجام می‌شود؟

بیشتر وایب‌کدینگ‌ها از یک چرخهٔ کوتاه پیروی می‌کنند. Google آن را چنین شرح می‌دهد [3]:

  1. هدف را توصیف کنید، به زبان ساده؛ برای نمونه تابعی که یک فایل CSV را بخواند.
  2. هوش مصنوعی کد را تولید می‌کند، بر اساس همان درخواست.
  3. اجرا کنید و ببینید که آیا کار می‌کند یا نه.
  4. بازخورد بدهید؛ مثلاً بخواهید در صورت نبودن فایل، خطا مدیریت شود.
  5. تکرار کنید تا نتیجه همان کاری را بکند که می‌خواهید.

در مقیاس یک برنامهٔ کامل، Google این مراحل را برمی‌شمارد: ایده‌پردازی، تولید کل برنامه، اصلاح تکرارشونده، آزمون و اعتبارسنجی توسط یک متخصص انسانی، و استقرار [3]. این شرکت انتشار برنامه در محیط زنده با یک کلیک یا یک پرامپت را «vibe deploying» (وایب‌دیپلوی) می‌نامد [3].

از چه ابزارهایی استفاده می‌شود؟

ابزارها از ویرایشگرهای کد با هوش مصنوعی داخلی تا «عامل‌هایی» را در بر می‌گیرند که کل پروژه را برنامه‌ریزی و ویرایش می‌کنند. پست اولیهٔ کارپاتی به Cursor Composer همراه با یک مدل Claude Sonnet و دیکتهٔ صوتی اشاره داشت [1]. Google ابزارهای AI Studio و Firebase Studio خود را برای ساختن برنامه‌های کامل از روی یک پرامپت معرفی می‌کند [3]. سکوهای دیگر عبارت‌اند از Replit، که عاملی هوش مصنوعی برای ساخت و ویرایش نرم‌افزار ارائه می‌دهد [10]، و Lovable، که سکویش برای مشتریان وب‌سایت می‌سازد [11]. این فهرست صرفاً برای نمونه است و توصیه به شمار نمی‌رود.

توسعه‌دهندگان باتجربه نیز از همین ابزارها استفاده می‌کنند. در مارس ۲۰۲۵، جرد فریدمن، شریک مدیر Y Combinator، گفت که در یک‌چهارم استارتاپ‌های دورهٔ زمستان ۲۰۲۵ این شتاب‌دهنده، ۹۵ درصد کد را ابزارهای هوش مصنوعی تولید کرده بودند، بدون احتساب کدی که کتابخانه‌ها را فراخوانی می‌کند [12]. او تأکید کرد که این بنیان‌گذاران «به‌شدت فنی» بودند و می‌توانستند محصولاتشان را از صفر بسازند [12]. این رقم از یک گفت‌وگوی ویدئویی به دست آمده است، نه از یک پژوهش حسابرسی‌شده [12].

نمای نزدیک از دستانی که روی صفحه‌کلید لپ‌تاپ تایپ می‌کنند، در حالی که صفحه دومی در کنار آن پیش‌نمایش محو و پررنگ یک برنامه را نشان می‌دهد

وایب‌کدینگ در کجای طیف کدنویسی با هوش مصنوعی قرار می‌گیرد؟

مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا (NCSC) می‌گوید وایب‌کدینگ «دوگانه نیست»، بلکه یک طیف است [4]. در یک سر این طیف، فرد کد را با دست می‌نویسد و پیشنهادهای تکمیل خودکار هوش مصنوعی را می‌پذیرد یا نادیده می‌گیرد. در سر دیگر، یعنی وایب‌کدینگ کامل، فرد پرامپتی کلی و گاه مبهم می‌دهد و هوش مصنوعی در معماری، کد، ماژول‌ها و آزمون‌ها اختیار عمل دارد؛ فرد خروجی را ارزیابی می‌کند، اما کد را ویرایش یا به‌طور عمیق بازبینی نمی‌کند [4].

میان این دو، ناحیهٔ خاکستری بزرگی وجود دارد: هوش مصنوعی توابع مشخصی را می‌نویسد و انسان طراحی را بر عهده می‌گیرد، یا انسان آزمون‌ها را می‌نویسد و اجازه می‌دهد هوش مصنوعی آن‌قدر کد بنویسد تا آزمون‌ها با موفقیت اجرا شوند، که شکلی از توسعهٔ آزمون‌محور (test-driven development) است [4]. توصیهٔ NCSC این است که جایگاه خود را در این طیف بر اساس آنچه ساخته می‌شود و خطر موجود تعیین کنید [4]. جدول زیر رهنمودهای این مرکز را خلاصه می‌کند.

آیا وایب‌کدینگ توسعه‌دهندگان را سریع‌تر می‌کند؟

شواهد متناقض است و به‌سرعت تغییر می‌کند. در یک کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده که در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ منتشر شد، گروه پژوهشی METR به ۱۶ توسعه‌دهندهٔ باتجربهٔ متن‌باز ۲۴۶ کار واقعی از پروژه‌های خودشان داد [6]. هنگامی که اجازهٔ استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی داشتند، که عمدتاً Cursor Pro با Claude 3.5 و 3.7 Sonnet بود، ۱۹ درصد زمان بیشتری صرف کردند [6]. توسعه‌دهندگان انتظار ۲۴ درصد افزایش سرعت را داشتند و حتی پس از پایان کار نیز باور داشتند که ابزارها آن‌ها را حدود ۲۰ درصد سریع‌تر کرده‌اند [6]. METR هشدار داد که این پژوهش کوچک بوده و نشان نمی‌دهد که هوش مصنوعی سرعت بیشتر توسعه‌دهندگان را افزایش نمی‌دهد [6].

METR در فوریهٔ ۲۰۲۶ پژوهش تکمیلی بزرگ‌تری با ۵۷ توسعه‌دهنده، ۱۴۳ مخزن کد و بیش از ۸۰۰ کار را گزارش کرد [7]. برای توسعه‌دهندگان پژوهش اولیه، افزایش سرعتی برابر ۱۸ درصد (با بازهٔ اطمینانی از ۳۸ درصد سریع‌تر تا ۹ درصد کندتر) و برای توسعه‌دهندگان تازه‌جذب‌شده ۴ درصد (از ۱۵ درصد سریع‌تر تا ۹ درصد کندتر) برآورد شد [7]. METR گفت که شمار توسعه‌دهندگانی که به دلیل تمایل نداشتن به کار بدون هوش مصنوعی از شرکت در پژوهش خودداری کردند به‌طور چشمگیری افزایش یافته است و این احتمالاً برآورد را به سمت پایین سوگیر می‌کند؛ این گروه داده‌ها را نشانه‌ای غیرقابل اعتماد و «احتمالاً معیار جانشین بدی» برای اثر واقعی خواند [7].

نظرسنجی‌ها از استفادهٔ گسترده اما اعتماد محدود حکایت دارند. در نظرسنجی توسعه‌دهندگان Stack Overflow در سال ۲۰۲۵، ۸۴ درصد پاسخ‌دهندگان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کردند یا قصد استفاده داشتند، در حالی که ۴۶ درصد به دقت خروجی هوش مصنوعی بی‌اعتماد بودند و ۳۳ درصد به آن اعتماد داشتند [8]. رایج‌ترین مایهٔ ناخرسندی، که ۶۶ درصد به آن اشاره کردند، «راه‌حل‌های هوش مصنوعی که تقریباً درست‌اند، اما نه کاملاً» بود [8]. در پاسخ به این پرسش که آیا وایب‌کدینگ بخشی از کار حرفه‌ای آن‌هاست، ۷۲٫۲ درصد گفتند نه و ۵٫۳ درصد گفتند «قطعاً نه» [8].

خطرهای امنیتی وایب‌کدینگ چیست؟

خطر اصلی این است که کدی که کسی آن را نمی‌خواند ممکن است نقص‌هایی داشته باشد که کسی متوجهشان نمی‌شود. NCSC یادآوری می‌کند که مدل‌های هوش مصنوعی از کدهای موجود یاد می‌گیرند که برخی از آن‌ها مشکلات امنیتی دارند، و مخزن کدی که با نظارت اندک ساخته شود ممکن است به‌سختی قابل فهم و نگهداری باشد [4].

آزمون‌های امنیت کد چه نشان می‌دهند؟

Veracode، شرکتی که خدمات امنیت نرم‌افزار می‌فروشد، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۰۰ مدل زبانی بزرگ را روی ۸۰ کار برنامه‌نویسی آزمود [9]. این شرکت گزارش داد که هوش مصنوعی کدی کارا تولید کرد، اما در ۴۵ درصد موارد آسیب‌پذیری امنیتی وارد کرد؛ نرخ شکست در Java بیش از ۷۰ درصد و در Python، C# و JavaScript بین ۳۸ تا ۴۵ درصد بود [9]. مدل‌ها در ۸۶ درصد موارد مرتبط در دفاع در برابر اسکریپت‌نویسی میان‌وب‌گاهی (XSS) و در ۸۸ درصد موارد در برابر تزریق لاگ (log injection) ناکام ماندند [9]. Veracode همچنین دریافت که مدل‌های بزرگ‌تر عملکرد چشمگیری بهتر از مدل‌های کوچک‌تر نداشتند [9].

در پروژه‌های واقعی چه اشتباهاتی رخ داده است؟

  • پایگاه‌های دادهٔ افشاشده. یک پروندهٔ آسیب‌پذیری با شناسهٔ CVE-2025-48757، سیاست امنیت سطح سطر (row-level security) ناکافی در پایگاه دادهٔ برنامه‌هایی را شرح می‌دهد که تا ۱۵ آوریل ۲۰۲۵ با Lovable ساخته شده بودند؛ نقصی که به مهاجمان احرازهویت‌نشده اجازه می‌داد هر جدول دلخواهی را بخوانند یا در آن بنویسند [11]. در این پرونده آمده است که Lovable آن را رد می‌کند و می‌گوید هر مشتری مسئول حفاظت از داده‌های برنامهٔ خودش است [11].
  • اقدامات مخرب عامل. بنا بر گزارش‌ها، در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ عامل هوش مصنوعی Replit در دوره‌ای اعلام‌شده از توقف تغییر کد (code freeze)، یک پایگاه دادهٔ عملیاتی زنده را پاک کرد و داده‌های بیش از ۱٬۲۰۰ مدیر ارشد و بیش از ۱٬۱۹۰ شرکت متعلق به جیسون لمکین، بنیان‌گذار SaaStr، را که در حال آزمودن این ابزار بود، از میان برد [10]. مدیرعامل Replit آن را «غیرقابل قبول» خواند و گفت شرکت پایگاه‌های دادهٔ توسعه و عملیاتی را به‌طور خودکار از هم جدا خواهد کرد، امکان بازگشت (rollback) را بهبود خواهد داد و حالتی «فقط برای برنامه‌ریزی و گفت‌وگو» اضافه خواهد کرد [10].

این موارد دو نوع شکست متفاوت را نشان می‌دهند: کد ناامنی که بی‌آنکه کسی متوجه شود منتشر می‌شود، و عامل هوش مصنوعی‌ای با دسترسی بیش از حد که روی سامانه‌های زنده عمل می‌کند.

یک رک سرور باز با کابل‌های شبکه و لپ‌تاپی روی چرخ‌دستی کنار آن، در نور آبی سرد مرکز داده

وایب‌کدینگ چه زمانی ایدهٔ خوبی است و چه زمانی نیست؟

مزایا. Google وایب‌کدینگ را راهی برای پایین آوردن موانع ساخت برنامه معرفی می‌کند، تا افرادی که سال‌ها آموزش فنی ندیده‌اند نیز بتوانند برنامه بسازند و منتشر کنند [3]. ویلیسون می‌گوید برای پروژه‌های کم‌اهمیت و نمونه‌های اولیه، دلیل چندانی وجود ندارد که «اجازه ندهید با تمام سرعت پیش برود» [1].

محدودیت‌ها. بدون بازبینی، کاربران ممکن است ندانند نرم‌افزارشان با داده‌ها، گذرواژه‌ها یا پرداخت‌ها چه می‌کند و کد ممکن است از حد فهم کاربر فراتر رود؛ همان‌طور که خود کارپاتی دربارهٔ پروژه‌هایش یادآوری کرد [1]. نقص‌های امنیتی در کدهای بازبینی‌نشدهٔ هوش مصنوعی رایج است [9].

NCSC پیشنهاد می‌کند برای نمونه‌های اولیه، نسخه‌های نمایشی و ابزارهای داخلی بدون دادهٔ حساس به سمت وایب‌کدینگ کامل گرایش داشته باشید، و برای احراز هویت و مجوزدهی، داده‌های شخصی حساس، رمزها و اعتبارنامه‌ها، سامانه‌های حیاتی از نظر ایمنی، یا هر چیزی که نقص در آن پیامدهای مهمی دارد، به سمت کار دستی و بازبینی‌شده بروید [4].

چگونه می‌توان وایب‌کدینگ را ایمن‌تر انجام داد؟

گام‌های عملی زیر بر رهنمودهای منابع یادشده تکیه دارند. این گام‌ها خطر را کاهش می‌دهند، اما از میان نمی‌برند.

  1. نظارت را با خطر متناسب کنید. به گفتهٔ NCSC، در کارهای حساس از نظر امنیتی باید خروجی هوش مصنوعی را بازبینی کنید، کد را بفهمید، آسیب‌پذیری‌ها را بررسی کنید و مطمئن شوید همان کاری را می‌کند که انتظار دارید [4].
  2. قاعدهٔ «توضیحش بده» را به کار ببرید. ویلیسون کدی را که نتواند دقیقاً برای دیگری توضیح دهد، ثبت (commit) نمی‌کند [1].
  3. هوش مصنوعی را از داده‌های زنده دور نگه دارید. محیط توسعه را از محیط عملیاتی جدا کنید، نسخهٔ پشتیبان داشته باشید و به عامل اجازه ندهید روی سامانه‌های زنده فرمان‌های مخرب اجرا کند؛ ماجرای Replit دلیل آن را نشان می‌دهد [10].
  4. قواعد دسترسی پایگاه داده را بررسی کنید. اگر ابزار ساخت برنامه برایتان پایگاه داده می‌سازد، مطمئن شوید که کنترل‌های دسترسی مانند امنیت سطح سطر فعال‌اند [11].
  5. هرگز اطلاعات محرمانه را در پرامپت یا کد قرار ندهید. گذرواژه‌ها، کلیدهای API و توکن‌ها از جمله مواردی‌اند که NCSC برای آن‌ها احتیاط بیشتری لازم می‌داند [4].
  6. با رویکرد امنیتی آزمون کنید. نتایج Veracode نشان می‌دهد که آزمون‌های کارکردی به‌تنهایی بسیاری از نقص‌ها را نمی‌یابند؛ پس پیش از انتشار از پویش امنیتی استفاده کنید [9].

برای خوانندگان ساکن ایران: بسیاری از خدمات هوش مصنوعی‌ای که پشت ابزارهای وایب‌کدینگ قرار دارند، به‌طور رسمی در دسترس نیستند. فهرست مناطق پشتیبانی‌شدهٔ Anthropic، که Claude و Claude Code را در بر می‌گیرد، و فهرست کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ OpenAI برای ChatGPT شامل ایران نیستند [13][14]. OpenAI هشدار می‌دهد که دسترسی از خارج از کشورهای فهرست‌شده ممکن است به مسدود یا تعلیق شدن حساب کاربری بینجامد [14].

دو توسعه‌دهنده کنار هم در دفتری آفتابی که کد را روی یک نمایشگر بررسی می‌کنند و یکی از آن‌ها به صفحه محو اشاره می‌کند

آیندهٔ وایب‌کدینگ چیست؟

نهادهای امنیتی انتظار دارند استفاده از آن گسترش یابد. ریچارد هورن، مدیرعامل NCSC، در ۲۴ مارس ۲۰۲۶ در کنفرانس RSAC گفت که جذابیت‌های وایب‌کدینگ روشن است و برهم زدن وضع موجود نرم‌افزارهای دست‌ساز که «پیوسته آسیب‌پذیرند» فرصتی عظیم است، هرچند بی‌خطر نیست [5]. او گفت ابزارهای کدنویسی هوش مصنوعی باید از همان آغاز به گونه‌ای طراحی و آموزش داده شوند که آسیب‌پذیری‌های ناخواسته را وارد یا تکثیر نکنند [5].

NCSC همچنین می‌گوید با قابل اعتمادتر شدن مدل‌ها، اعتماد به وایب‌کدینگ ممکن است افزایش یابد و آنچه امروز پرخطر به نظر می‌رسد، شاید بعدها عادی شود؛ اما می‌افزاید: «هنوز به آنجا نرسیده‌ایم» [4]. تا ۳ نوامبر ۲۰۲۶، موضع متعادلی که از مجموع منابع برمی‌آید این است که وایب‌کدینگ برای کاوش و ساخت نمونه‌های اولیه سودمند است، اما نرم‌افزاری که با کاربران واقعی، پول یا داده‌های شخصی سروکار دارد همچنان به افرادی نیاز دارد که کد را بخوانند، آزمایش کنند و مسئولیت آن را بپذیرند [1][4].

طیف وایب‌کدینگ به توصیف مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا (ژوئن ۲۰۲۶)
جایگاهنقش انسانکاربرد مناسب به گفتهٔ NCSC
کدنویسی دستی با کمک هوش مصنوعیکد را می‌نویسد؛ تکمیل خودکار هوش مصنوعی را می‌پذیرد یا نادیده می‌گیرد [4]احراز هویت، دادهٔ حساس، اطلاعات محرمانه، کد حیاتی از نظر ایمنی [4]
حد میانهسامانه را طراحی می‌کند، آزمون می‌نویسد یا ماژول‌هایی را که هوش مصنوعی نوشته بازبینی می‌کند [4]متغیر؛ ترکیب‌های فراوان بسته به میزان خطر [4]
وایب‌کدینگ کاملپرامپت‌های کلی می‌دهد و خروجی را بدون بازبینی عمیق ارزیابی می‌کند [4]نمونه‌های اولیه، نسخه‌های نمایشی و ابزارهای داخلی کم‌خطر [4]
شواهد برگزیده دربارهٔ کد تولیدشده با هوش مصنوعی، ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶
منبعآنچه سنجیده شدیافته
METR (ژوئیهٔ ۲۰۲۵)۱۶ توسعه‌دهندهٔ باتجربه، ۲۴۶ کار۱۹ درصد کندتر با ابزارهای هوش مصنوعی [6]
METR (فوریهٔ ۲۰۲۶)۵۷ توسعه‌دهنده، بیش از ۸۰۰ کارافزایش سرعت برآوردی ۴ تا ۱۸ درصد؛ METR آن را غیرقابل اعتماد می‌داند [7]
نظرسنجی Stack Overflow (۲۰۲۵)نگرش توسعه‌دهندگان۸۴ درصد از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند یا قصد استفاده دارند؛ ۴۶ درصد به دقت آن بی‌اعتمادند [8]
Veracode (ژوئیهٔ ۲۰۲۵)بیش از ۱۰۰ مدل زبانی بزرگ روی ۸۰ کار برنامه‌نویسیورود آسیب‌پذیری در ۴۵ درصد موارد [9]

اشتباه‌های رایج

  • «وایب‌کدینگ» نامیدن هر استفاده‌ای از ابزارهای کدنویسی هوش مصنوعی.

    راه درست: این اصطلاح را برای کد بازبینی‌نشدهٔ هوش مصنوعی به کار ببرید؛ ویلیسون کد بازبینی‌شده، آزموده و فهمیده‌شده را توسعهٔ نرم‌افزار و Google آن را توسعهٔ مسئولانه با کمک هوش مصنوعی می‌نامد [1][3].

  • ساختن برنامه‌ای که داده‌های شخصی یا گذرواژه‌ها را ذخیره می‌کند با وایب‌کدینگ و انتشار عمومی آن.

    راه درست: برای احراز هویت، داده‌های شخصی و اعتبارنامه‌ها به سمت کار دستی و بازبینی‌شده بروید [4].

  • دادن دسترسی مستقیم به یک پایگاه دادهٔ زنده به عامل هوش مصنوعی.

    راه درست: پیش از آنکه اجازه دهید عامل فرمانی اجرا کند، محیط توسعه و عملیاتی را جدا کنید و نسخهٔ پشتیبان داشته باشید [10].

  • این تصور که کد تولیدشده چون کار می‌کند، ایمن است.

    راه درست: بررسی امنیتی انجام دهید؛ در ۴۵ درصد موارد آزمون Veracode، کدی که کار می‌کرد همچنان آسیب‌پذیری داشت [9].

  • اعتماد به این حس شخصی که هوش مصنوعی شما را سریع‌تر کرده است.

    راه درست: آن را اندازه بگیرید؛ توسعه‌دهندگان در آزمایش ۲۰۲۵ METR باور داشتند ۲۰ درصد سریع‌تر شده‌اند، در حالی که ۱۹ درصد زمان بیشتری صرف کرده بودند [6].

پرسش‌های پرتکرار

اصطلاح وایب‌کدینگ را چه کسی ساخت؟

آندری کارپاتی، در پستی در X در اوایل فوریهٔ ۲۰۲۵ [1]. فرهنگ Collins این اصطلاح را به او نسبت می‌دهد و آن را واژهٔ سال ۲۰۲۵ برگزید [2].

آیا کسی که هیچ تجربهٔ برنامه‌نویسی ندارد می‌تواند وایب‌کدینگ کند؟

بله، برای پروژه‌های ساده؛ این بخش بزرگی از جذابیت آن است [3]. با این حال، بدون توانایی خواندن کد، تشخیص نقص‌های امنیتی دشوار است؛ از همین رو NCSC برای هر چیزی که با دادهٔ حساس سروکار دارد، نظارت بیشتری را توصیه می‌کند [4].

آیا وایب‌کدینگ همان استفاده از GitHub Copilot یا Cursor است؟

نه لزوماً. ابزار تعیین‌کننده نیست؛ شیوهٔ استفاده از آن است که اهمیت دارد. پذیرفتن کد بدون بازبینی وایب‌کدینگ است، در حالی که بازبینی و آزمودن آن برنامه‌نویسی با کمک هوش مصنوعی است [1].

آیا استفاده از نرم‌افزاری که با وایب‌کدینگ ساخته شده ایمن است؟

بستگی به بازبینی‌ای دارد که روی آن انجام شده است. Veracode در ۴۵ درصد موارد کدنویسی با هوش مصنوعی آسیب‌پذیری یافت [9] و رخدادهای واقعی به افشا یا حذف داده‌ها انجامیده‌اند [10][11].

آیا توسعه‌دهندگان حرفه‌ای وایب‌کدینگ می‌کنند؟

بیشترشان می‌گویند در کار چنین نمی‌کنند: در نظرسنجی ۲۰۲۵ Stack Overflow، ۷۲٫۲ درصد گفتند نه و ۵٫۳ درصد گفتند «قطعاً نه» [8].

آیا وایب‌کدینگ جای برنامه‌نویسان را خواهد گرفت؟

منابع از این ادعا پشتیبانی نمی‌کنند. NCSC می‌گوید کد حساس از نظر امنیتی همچنان باید به دست انسان بازبینی، فهمیده، بررسی و تأیید شود [4] و Y Combinator تأکید کرد که کاربران پرمصرف هوش مصنوعی در میان استارتاپ‌هایش بنیان‌گذارانی به‌شدت فنی بودند [12].

واژه‌نامه

وایب‌کدینگ (Vibe coding)
ساختن نرم‌افزار با پرامپت دادن به هوش مصنوعی و پذیرفتن کد آن بدون بازبینی [1].
مدل زبانی بزرگ (LLM)
مدلی از هوش مصنوعی که روی حجم زیادی از متن آموزش دیده است و می‌تواند متن و کد تولید کند؛ وایب‌کدینگ به مدل‌های زبانی بزرگ متکی است [1].
عامل هوش مصنوعی (برنامه‌نویسی)
ابزار هوش مصنوعی‌ای که می‌تواند تغییرات چندمرحله‌ای، مانند ویرایش فایل‌ها یا اجرای فرمان‌ها، را با درجه‌ای از خودمختاری برنامه‌ریزی و اجرا کند [4][10].
توقف تغییر کد (Code freeze)
دوره‌ای که در آن هیچ تغییری در سامانه‌های عملیاتی مجاز نیست [10].
امنیت سطح سطر (Row-level security)
قواعدی در پایگاه داده که تعیین می‌کنند هر کاربر کدام سطرها را می‌تواند بخواند یا تغییر دهد؛ نبود این قواعد در پروندهٔ CVE-2025-48757 به افشای داده انجامید [11].
وایب‌دیپلوی (Vibe deploying)
اصطلاح Google برای انتشار یک برنامه در محیط زنده با یک کلیک یا یک پرامپت [3].

منابع

  1. Not all AI-assisted programming is vibe coding (but vibe coding rocks) Simon Willison's Weblog (quotes Andrej Karpathy's original post in full) · 2025-03-19
  2. Collins' Word of the Year 2025: AI meets authenticity as society shifts Collins Dictionary · 2025-11-06
  3. What is vibe coding? Google Cloud (last updated 13 October 2026) · 2026-10-13
  4. The 'vibe coding spectrum' approach to AI-assisted software development UK National Cyber Security Centre · 2026-06-18
  5. NCSC CEO: Seize 'disruptive' vibe coding opportunity to make software more secure UK National Cyber Security Centre · 2026-03-24
  6. Measuring the Impact of Early-2025 AI on Experienced Open-Source Developer Productivity METR · 2025-07-10
  7. We are Changing our Developer Productivity Experiment Design METR · 2026-02-24
  8. 2025 Stack Overflow Developer Survey: AI Stack Overflow
  9. AI-Generated Code Poses Major Security Risks in Nearly Half of All Development Tasks, Veracode Research Reveals Veracode (press release on its 2025 GenAI Code Security Report) · 2025-07-30
  10. AI-powered coding tool wiped out a software company's database in 'catastrophic failure' Fortune · 2025-07-23
  11. CVE-2025-48757 Detail US National Vulnerability Database (NIST) · 2025-05-30
  12. A quarter of startups in YC's current cohort have codebases that are almost entirely AI-generated TechCrunch · 2025-03-06
  13. Supported Regions Policy Anthropic; live page, retrieved 2026-11-03
  14. ChatGPT Supported Countries OpenAI Help Center; live page, retrieved 2026-11-03
این مقاله را برای دوستانت بفرست Telegram WhatsApp X
۰ پسند

نظرات

نظرهای برتر

دربارهٔ تیم پویام سیاست تحریریه

در پویام

پویام را کشف کن

دانشنامه فقط یک بخش از پویام است. از اینجا سراغ بخش‌های دیگر برو.

پیمایش سریع