Barak Ravid, Axios

Bir ABD’li yetkili, Jared Kushner’ın (ABD Başkanı Trump’ın danışmanı) Pazartesi günü İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu’ya, ABD’nin Hamas’ın silahsızlandırma sürecini başlatmaya yönelik taahhüdünün gerçek olup olmadığını anlamak için İsrail’in Gazze’de “küçük adımlar” atmasını istediğini söyledi.

Neden önemli: Dört saat süren görüşme, Netanyahu’nun ABD’nin Gazze’ye ilişkin planına derin bir şüpheyle yaklaştığı bir dönemde gerçekleşti ve Ekim seçimleri öncesinde, konunun siyasi hassasiyeti nedeniyle önemli tavizler vermeye pek de hevesli olmadığı bir zamanda yapıldı.

Bu görüşme bazı yanlış anlaşılmaları netleştirmeye, Netanyahu’nun kaygılarının bir kısmını gidermeye ve izlenecek yol konusunda ortak bir anlayışa ulaşmaya yardımcı oldu; ancak aynı zamanda kalan ihtilafları da daha görünür kıldı ve kısa vadede ilerleme kaydetmenin ne kadar zor olacağını gösterdi.

Ana haber: Kushner, Pazar günü Mısır’da Hamas liderleriyle ve ayrıca Mısırlı, Katarlı ve Türk arabulucularla yaptığı görüşmelerin ardından İsrail’e girdi.

Kuşner, Netanyahu ile görüşmek üzere, Gazze barış süreci için Trump’ın elçisi olan Nikolay Mladenov’un yanı sıra Birleşik Krallık’ın eski başbakanı Tony Blair’i ve barış heyetinin üst düzey danışmanları Ariye Lichtstein ile Liran Tankman’ı da içeren bir heyetle geldi.

Görüşme sırasında Netanyahu, Hamas’ın derin düzeyde silahsızlandırmaya yönelik taahhüdü konusunda derin şüphelerini dile getirdi ve Kushner’a Pazar günü neden Mısır’da Hamas liderleriyle görüştüğünü sordu.

Bir ABD’li yetkili, Kushner’ın Netanyahu’ya Hamas liderlerinden silahsızlandırma sürecini ilerletmeye hazır olup olmadıklarını doğrudan duymanın önemli olduğunu anlattığını söyledi.

Bir ABD’li yetkiliye göre Kushner, Netanyahu’ya şunları söyledi: “Steve Witkoff ve ben Hamas liderleriyle son kez görüştüğümüzde, tüm rehinelerin serbest bırakılmasına yol açtı.” Kastettiği, 7 Ekim 2023 saldırıları sırasında esir alınan geride kalan rehinelerin serbest bırakılmasıydı.

Daha büyük resim: ABD’li bir yetkili ve görüşmeye aşina başka bir kaynak, Ekim seçimi öncesinde İsrail’deki siyasi atmosferin İsrail tarafında ciddi bir şüphe yarattığını söyledi; özellikle de Netanyahu’nun muhaliflerinin onu Gazze’de taviz vermekle suçlaması nedeniyle.

ABD’li yetkili ve ikinci kaynağa göre görüşmenin büyük kısmı barış heyetinin planını anlatmaya, yanlış algıları gidermeye ve Netanyahu’nun kaygılarına yanıt vermeye ayrıldı.

Netanyahu, görüşme sırasında Kushner’a iki kamuoyu araştırması gösterdi. Biri, İsraillilerin çoğunluğunun silahsızlandırmadan önce Gazze’nin yeniden inşasına karşı olduğunu gösteriyordu. Diğer anket, İsraillilerin çoğunun Gazze’deki yakın tehditlere karşı saldırıların sürmesini istediğini ortaya koyuyordu.

ABD’li yetkili, Kushner’ın Netanyahu’ya ABD’nin Hamas’ın yakın tehditlerine karşı İsrail’in eylem yapmayı durdurmasını beklemediğini anlattığını söyledi. Trump’ın barış heyetinin planının, yeniden inşa sürecinin ancak silahsızlandırma tamamlandıktan sonra başlayacağını öngördüğünü vurguladı.

Detaylar: Kushner, silahsızlandırma sürecinin şöyle işleyeceğini açıkladı: Önce Hamas, silahlarını Filistinli bir teknokrat hükümete teslim edecek; bu hükümet de silahları “uluslararası istikrar gücünün” eline verecek. ABD’li yetkiliye göre bu güç, silahları imha edecekti.

Netanyahu, Kushner’ın ekibini Hamas’ın taahhüt ihlallerine ilişkin vakalar konusunda bilgilendirmeleri için İsrail’in askeri istihbaratının ve Şin-Bet’in başlarını görevlendirdi.

Sürtüşme noktası: Kushner ile Netanyahu’nun görüşmesiyle aynı anda Trump, Fox News’e İsrail’in Gazze’deki hava saldırılarını durdurmasını istediğini söyledi.

Bir barış heyeti yetkilisi, Trump’ın kastettiğinin yakın tehditlere karşı gerçekleştirilmeyen saldırılar olduğunu söyledi.

“Yakın tehditlerin” tam olarak nasıl tanımlanacağı meselesi, barış heyeti ile İsrail hükümeti arasındaki başlıca anlaşmazlıklardan biri. Bir barış heyeti yetkilisi, bu konunun hâlâ çözülmesi gerektiğini söyledi.

Bir ABD’li yetkili, Kushner’ın ve Netanyahu’nun, sahadaki tırmanmayı önlemek için Gazze’de ihlalleri izleyen ve ortaya çıkan tehditlere ilişkin İsrail’in kaygılarını ele alan bir “uyuşmazlık giderme” mekanizması oluşturmayı kabul ettiğini söyledi. Mısırlı arabulucular da bu mekanizmaya dahil olacak.

ABD’li yetkili şunları söyledi: “İsrailliler, Hamas’ın ortaya çıkabilecek bir tehdide dönüşebilecek bir şey yaptığını görürlerse bunu uyuşmazlık giderme mekanizmasına bildirirler ve mekanizma konuyu Hamas’la gündeme getirir. Böylece Hamas, onları izlediğimizi bilecek.”

Daha geniş açıdan: ABD’li bir yetkili, Netanyahu’nun Gazze’de özellikle su ve kanalizasyon alanında insani durumu iyileştirmek için adımlar atmayı taahhüt ettiğini söyledi.

Kuşner ve Netanyahu ayrıca iki çalışma grubu kurmayı da kararlaştırdı: biri Gazze’de silahsızlandırma, diğeri insani durum hakkında.

ABD’li yetkili, “İsraillilerle aramızdaki görüş ayrılıkları o kadar büyük değil. Hiçbiri Hamas’a güvenmiyor. Ama somut ve pratik adımları başlatabileceğimize inanıyoruz. İsrail’deki siyasi alan, korku ve endişe yaratmakla dolu. Ancak Hamas’ın silahlarını teslim ettiğini görürsek, bunun bu sürecin gerçek olduğuna dair ilk somut işaret olacağını düşünüyoruz” dedi.

Netanyahu’nun ofisi, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada iki çalışma grubunun kurulmasına değindi ve silahsızlandırmanın “yeniden inşa başlamadan önce” tamamlanması gerektiğini vurguladı.

Bir barış heyeti yetkilisi, görüşmenin “uzun, derin ve çok yapıcı” olduğunu söyledi. Şunları ekledi: “[Netanyahu] ile izlenecek yol konusunda mutabakata vardık. İsrailliler bu plana şans verecek. Şimdi sıra Hamas’ta; taahhütlerini gerçekten yerine getirip getirmeyeceğini göstermesi için.”