ولکر تورک: İran makamları derhal tüm idamları durdurmalı

🔸 Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İran’da artan idamlar ve idam hükümlerine dair endişesini dile getirdi.

🔸 Türk’ün Çarşamba günü 14 Mordad’da yayımlanan bir açıklamasında, İran makamlarından “derhal tüm idamları durdurmaları ve ölüm cezasının tamamen kaldırılması yönünde adımlar atarak ilerlemeleri” istendi.

🔸 Açıklamada, “19 Mart 2026’dan bu yana en az 56 kişi, devlet güvenliğiyle ilgili iddialar kapsamında idam edildi; bunların 27’si yılın başında başlayan gösterilerle bağlantılı dosyalarda yer alan kişilerdi. Ayrıca, benzer iddialarla başka 100’den fazla kişi de idam riskiyle karşı karşıya.” denildi.

🔸 Türk, aynı zamanda İran’da uyuşturucu suçlarıyla bağlantılı idam sayısındaki artışın da endişe verici olduğunu belirtti. Uyuşturucu suçlarıyla bağlantılı idamlar, İran’daki yıllık idamların en büyük payını oluşturuyor.

🔸 İran İnsan Hakları Örgütü, 2025 yılında uyuşturucu ile bağlantılı 795 idam kaydettiğini bildirdi; bu da 2024’teki 503 vakaya kıyasla yüzde 58’lik bir artış anlamına geliyordu. Ayrıca 2026 yılının başından bu yana, en az 136 kişi uyuşturucu ile bağlantılı suç isnadıyla idam edildi.

🔸 Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, bugün yayımladığı açıklamasında şunları yazdı: “Ayrıca ölüm cezasının, toplumun içinde korku ve dehşet yaratmak ve muhalefeti bastırmak için bir araç olarak kullanılmaya devam etmesinden de endişeliyim.”

🔸 Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, İran’da adil yargılama güvencelerinin bulunmamasını ve yasal usullere uyulmamasını da “derinlemesine kaygı verici” olarak nitelendirdi.

🔸 Türk, ayrıca şunları ekledi: “İddia edildiğine göre, bazı itiraflar işkence altında ya da diğer kötü muamele biçimleri uygulanarak sanıklardan alınmış.

🔸 Ayrıca, bazı idamların aleni gerçekleştirildiği bildirildi. Bazıları da gözaltından sadece birkaç hafta sonra infaz edildi. Raporlara göre, 12 sanık yalnızca üç saatlik tek bir kapalı oturumdan sonra idam cezasına mahkûm edildi.”

🔸 BM’nin bu üst düzey yetkilisi, “idam cezası yaşama hakkı ve insan onuruyla bağdaşmaz. Böyle bir cezanın günümüz dünyasında hiçbir yeri yoktur” vurgusunu yaptı.

🔸 İran hükümeti son haftalarda yeni bir siyasi idam dalgası başlattı; ancak İsfahan’da iki kişinin siyasi idamının ardından, tepkiler daha önceye kıyasla “idam etmeyin” ve “idama hayır” hashtag’lerinin kullanımıyla çok daha geniş bir biçimde şekillendi.