🔶 رادیوی برد بلند؛ شبکه‌ای که بدون اینترنت هم کار می‌کند

ایران، ژانویه ۲۰۲۶؛ همزمان با بزرگ‌ترین اعتراضات از زمان انقلاب اسلامی، حکومت اینترنت را به طور کامل قطع کرد. وب‌سایت "سامانه شناسایی و تحلیل اختلال اینترنت" (IODA) سازمانی که اتصال‌های اینترنتی جهان را پایش می‌کند، اعلام کرد که عملا دیگر هیچ ترافیک داده‌ای وجود ندارد. داگ مادوری، کارشناس زیرساخت اینترنت، از این رویداد به عنوان "بدترین قطع اینترنت در جهان" یاد می‌کند. دور از چشم افکار عمومی جهان، طی همین هفته‌ها تا ۱۸ هزار نفر در جریان سرکوب حکومتی کشته شدند.

این صرفا یک مورد استثنایی نیست. از روسیه و بلاروس گرفته تا میانمار و سودان، هر جا که حکومت‌ها از شکل‌گیری مقاومت، هراس دارند، اینترنت به سلاحی در دست آن‌ها تبدیل می‌شود. این یکی از درس‌های کتابچه راهنمای حکومت‌های اقتدارگرا است: کسی که نتواند با دیگران ارتباط برقرار کند، نمی‌تواند سازماندهی شود. به همین دلیل، فعالان در سراسر جهان با یک پرسش مشترک روبه‌رو هستند: اگر حکومت همه ارتباطات را به طور کامل زیر نظر بگیرد یا اینترنت را به کلی قطع کند، چگونه می‌توان ارتباط برقرار کرد؟ یکی از پاسخ‌ها از جایی غیرمنتظره می‌آید: از دنیای علاقه‌مندان به رادیو آماتوری.

نام این فناوری "لورا" (LoRa) است که مخفف عبارت Long Range Radio به معنای "رادیوی برد بلند" است. این فناوری در اصل برای حسگرهای صنعتی توسعه داده شد، اما ایده آن بسیار ساده است: ماژول‌های رادیویی کوچکی در اندازه تقریبی یک پاکت سیگار که از حدود ۲۰ یورو قابل خرید هستند، بسته‌های داده رمزگذاری‌شده را تا چندین کیلومتر ارسال می‌کنند. بدون وای‌فای، بدون شبکه تلفن همراه و بدون اتصال به اینترنت.

این دستگاه‌ها که "نود" (Node) نامیده می‌شوند، از باندهای فرکانسی بدون نیاز به مجوز استفاده می‌کنند. همان باندهایی که در سراسر جهان برای تجهیزات غیرنظامی مانند ایستگاه‌های هواشناسی و دربازکن‌های گاراژ اختصاص یافته‌اند.