هیچ دانشگاه ایرانی در رتبهبندی تاثیرگذاری تایمز ۲۰۲۶ حضور ندارد
در رتبهبندی تاثیرگذاری و پایداری دانشگاههای جهان در سال ۲۰۲۶، نام هیچ دانشگاهی از ایران دیده نمیشود؛ این در حالی است که در فهرست سال ۲۰۲۵، ۳۴ دانشگاه ایرانی حضور داشتند.
تایمز امسال نحوه مشارکت در این رتبهبندی را تغییر داده و آن را به عضویت دانشگاهها در شبکه پایداری و ارائه اطلاعات از سوی خود موسسات مشروط کرده است.
برخی رسانههای ایران این تحول را با عنوان «حذف ایران» پوشش دادهاند؛ تعبیری که اقدامی هدفمند یا تنبیهی را تداعی میکند، در حالی که هنوز مشخص نیست نبودن دانشگاههای ایرانی ناشی از تصمیم تایمز بوده یا شرکت نکردن آنها در سازوکار تازه رتبهبندی.
رتبهبندیهای موسسه تایمز از شناختهشدهترین و پرمراجعهترین نظامهای ارزیابی دانشگاهها در جهان است و نتایج آن میتواند بر اعتبار بینالمللی، جذب دانشجو و همکاریهای علمی دانشگاهها اثر بگذارد.
برای نخستینبار از زمان آغاز انتشار رتبهبندی «دانشگاههای تأثیرگذار» موسسه آموزش عالی تایمز، نام هیچ دانشگاهی از ایران در نسخه سال ۲۰۲۶ این فهرست دیده نمیشود. رخدادی که در کنار افت مداوم جایگاه دانشگاههای ایران در دیگر نظامهای معتبر رتبهبندی جهانی، بار دیگر وضعیت آموزش عالی کشور را زیر ذرهبین برده است.
بر اساس نتایج منتشر شده، در رتبهبندی سال ۲۰۲۶ تایمز، یکهزار و ۶۴۶ دانشگاه از ۱۱۶ کشور بر پایه اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد (SDGs) ارزیابی شدهاند. با این حال، برخلاف سالهای گذشته، نام ایران بهطور کامل از این فهرست حذف شده و مؤسسه تایمز نیز تاکنون توضیحی درباره علت این موضوع ارائه نکرده است.
حذف نام ایران از این رتبهبندی در حالی رخ داده که دانشگاههای کشور از زمان آغاز انتشار آن در سال ۲۰۱۹ همواره در فهرست تایمز حضور داشتند. تنها در سال ۲۰۲۵، ۳۴ دانشگاه ایرانی در این رتبهبندی ارزیابی شدند و برخی از آنها در چند شاخص توسعه پایدار، از جمله «سلامت و رفاه»، «آموزش باکیفیت»، «صنعت، نوآوری و زیرساخت» و «برابری جنسیتی»، جزو دانشگاههای برتر جهان بودند.
همزمان، نتایج تازهترین رتبهبندی جهانی QS نیز از ادامه روند نزولی دانشگاههای ایران حکایت دارد. رتبهبندی QS که از معتبرترین نظامهای ارزیابی آموزش عالی در جهان به شمار میرود، دانشگاهها را بر اساس شاخصهایی مانند اعتبار علمی، کیفیت پژوهش، میزان استناد به مقالات، نسبت استاد به دانشجو، همکاریهای بینالمللی و اشتغالپذیری فارغالتحصیلان ارزیابی میکند.
در این ارزیابی دانشگاه تهران ۴۵ پله سقوط کرده و از رتبه ۳۲۲ به ۳۶۷ جهان رسیده است. دانشگاه تبریز ۱۰۸ رتبه، دانشگاه فردوسی مشهد حدود ۱۲۵ رتبه و دانشگاههای شیراز، اصفهان و آزاد اسلامی نیز افت قابلتوجهی را تجربه کردهاند؛ بهطوری که دانشگاه آزاد از جمع هزار و ۴۰۰ دانشگاه برتر جهان خارج شده است.
در مقابل، کشورهای منطقه روندی معکوس را طی کردهاند. ترکیه با ۲۵ دانشگاه در رتبهبندی QS حضور دارد و دانشگاه فنی استانبول به رتبه ۲۷۹ جهان رسیده است. امارات متحده عربی نیز سه دانشگاه در میان ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان دارد.
حسین سیماییصراف، وزیر علوم، کاهش سرمایهگذاری در پژوهش، ضعف همکاریهای علمی بینالمللی، کمبود زیرساختهای آموزشی و پژوهشی و محدود شدن فرصتهای مطالعاتی را از عوامل افت جایگاه دانشگاههای ایران دانسته است.
شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات وزارت بهداشت، نیز اعلام کرده بود که محدودیتها و اختلالهای گسترده اینترنت در سال ۲۰۲۶، پژوهشگران ایرانی را حدود یکسوم سال از فعالیت علمی بازداشت؛ موضوعی که به گفته او میتواند به کاهش حدود ۱۰ هزار مقاله علمی و افت بیشتر جایگاه علمی ایران منجر شود.
کارشناسان آموزش عالی نیز میگویند کاهش ارتباط دانشگاههای ایران با مراکز علمی جهان، محدودیت در جذب استاد و دانشجوی خارجی، کاهش بودجه پژوهشی، ضعف زیرساختهای آموزشی و دسترسی محدود به منابع علمی بینالمللی، از مهمترین عوامل کاهش رقابتپذیری دانشگاههای ایران در رتبهبندیهای جهانی است.
رتبهبندی دانشگاههای تأثیرگذار تایمز از سال ۲۰۱۹ با هدف ارزیابی عملکرد دانشگاهها در تحقق ۱۷ هدف توسعه پایدار سازمان ملل منتشر میشود و تنها نظام رتبهبندی جهانی است که نقش دانشگاهها را در حوزههایی مانند آموزش، سلامت، برابری جنسیتی، نوآوری، محیط زیست، عدالت و توسعه پایدار میسنجد.
📡
نظرها
نظرهای برتر