🔶 چرا افزایش دوباره قیمت بنزین برای ایران پرریسک است؟

🔻 گزارشی از امیر سلطان‌زاده

ایران به یکی دیگر از حساس‌ترین تصمیم‌های اقتصادی و اجتماعی خود نزدیک می‌شود: تغییر در قیمت بنزین. دولت با شکاف رو به افزایش میان تولید و مصرف داخلی سوخت روبرو است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، گفته است اقدام در این زمینه "قطعی و اجتناب‌ناپذیر" است؛ هرچند هنوز روشن نیست این اقدام از مسیر سهمیه‌بندی تازه یا افزایش قیمت یا ترکیبی از هر دو انجام شود. رسانه‌های ایران گزارش داده‌اند که نرخ سوم و بالاترین قیمت بنزین ممکن است به ۱۰ هزار تومان، برای هر لیتر برسد. البته این رقم هنوز به‌طور رسمی تایید نشده است.

بنزین در ایران هیچ‌گاه فقط یک مسئله اقتصادی نبوده است. آخرین افزایش ناگهانی و عمده قیمت سوخت در آبان ۱۳۹۸ به اعتراضات سراسری و یکی از خونین‌ترین سرکوب‌ها در تاریخ جمهوری اسلامی انجامید.

این بار نیز دولت با مسئله‌ای پیچیده‌تر روبروست. ایران حتی پیش از جنگ اخیر، بیش از میزان تولید داخلی خود بنزین مصرف می‌کرد. خسارت به زیرساخت‌های سوختی و محدودیت‌های واردات، مدیریت این ناترازی را دشوارتر و پرهزینه‌تر کرده است.

گزارش‌ها درباره احتمال افزایش نرخ سوم به ۱۰ هزار تومان، نگرانی‌هایی ایجاد کرده است؛ هرچند دولت می‌گوید بیشتر رانندگان همچنان تحت پوشش سهمیه‌های موجود باقی خواهند ماند. بر اساس روایت رسمی، دست کم ۷۰ درصد مالکان خودروهای شخصی، بیش از سهمیه یارانه‌ای خود مصرف نمی‌کنند. بنابراین نرخ بالاتر عمدتا شامل رانندگانی خواهد شد که بیش از حدود ۱۱۰ لیتر در ماه مصرف دارند.

منتقدان اما قانع نشده‌اند. آنان می‌گویند تمرکز صرف بر نرخ جدید، اثر گسترده قیمت سوخت بر کل اقتصاد، به‌ویژه هزینه‌های حمل‌ونقل، را نادیده می‌گیرد.