🔶بررسی کنوانسیون خزر در مجلس؛ دریای خزر متعلق به کیست؟
🔻گزارشی از امیر سلطانزاده
همزمان با بررسی لایحه الحاق ایران به کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر در مجلس شورای اسلامی و تصویب یک فوریت آن، پرسشهای زیادی درباره ماهیت این سند، آثار حقوقی آن و نسبت آن با حقوق تاریخی ایران در این دریاچه مطرح شده است.
پرسش در مورد سهم ایران از دریای خزر سوالی چالش برانگیز است. عدم شفافیت، نگرانی از واکنشهای ناشی از احساسات ناسیونالیستی و ناآگاهی عمومی باعث شده تا پرداختن به این موضوع بیش از آنکه سوالی حقوقی باشد، به یک مسئله هیجانی تبدیل شود. گاهی گفته میشود سهم ایران از خزر ۵۰ درصد بوده و از دست رفته است. گاهی هم از سهم ۲۰ درصدی سخن به میان میآید؛ به این معنا که پنج کشور ساحلی باید این پهنه آبی را به صورت مساوی میان خود تقسیم کنند.
اما واقعیت این است که سوال حقوقی و جغرافیایی خزر با این عددها توضیح داده نمیشود. دریای خزر نه مانند آبهای بینالمللی یک دریای آزاد است و نه فقط یک دریاچه که بتوان آن را به راحتی میان چند کشور تقسیم کرد. وضعیت آن پیچیده است؛ ترکیبی از حق حاکمیت، کشتیرانی، صید، امنیت، بستر دریا، منابع زیرزمینی و توافقهای دوجانبه یا چندجانبه.
ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان پنج کشور ساحلی دریای خزرند. هر کدام از این کشورها از منظر جغرافیا، امنیت، اقتصاد و انرژی به خزر نگاه میکنند. به همین دلیل، پرسش مالکیت خزر فقط یک بحث تاریخی یا احساسی نیست؛ پروندهای حقوقی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی است.l
نظرها
نظرهای برتر