🔶 آژانس اتمی مواد هستهای دوران اسد را از سوریه خارج میکند
وبسایت اکسیوس روز سهشنبه ۱۱ آگوست (۲۰ مرداد) گزارش داد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پس از دستیابی کاخ سفید به تفاهمهایی با دمشق و اسرائیل، بهزودی مواد هستهای باقیمانده از دوران اسد را از تأسیسات مخفی در سوریه خارج خواهد کرد.
طبق این گزارش، که به نقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی منتشر شده، چند ماه پیش بر سر این سایت مخفی، "تبادل چشمگیری از تهدیدها و دیپلماسی در پشت پرده" شکل گرفت و این مسئله چند هفته پیش، با دستیابی به توافقی برای خارج کردن این مواد، که احتمالاً تا پایان سال جاری انجام خواهد شد، حلوفصل شد.
اسرائیل در سال ۲۰۰۷ رآکتور "الکبر" در دیرالزور سوریه را بمباران کرد؛ جایی که طبق ارزیابیهای اسرائیل، آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بشار اسد، رئیس جمهور وقت سوریه، در حال ساخت یک برنامه مخفی تسلیحات هستهای بود.
گمان میرود این حمله، که اسرائیل تا سال ۲۰۱۸ از اظهارنظر درباره آن خودداری میکرد، به تلاشهای حکومت اسد برای ساخت سلاح هستهای پایان داده باشد. با این حال، به گزارش اکسیوس، برخی از مراکز تحقیق و توسعه و تأسیسات ذخیرهسازی این سایت دستنخورده باقی ماندهاند.
دو مقام اسرائیلی به این رسانه گفتهاند حکومت اسد از تأسیساتی که به عنوان "سایت ۹۹" شناخته میشود، برای نگهداری مواد هستهای باقیمانده پس از تخریب رآکتور الکبر استفاده میکرده است.
طبق این گزارش، این مواد شامل کیک زرد، پودر سنگ معدن اورانیوم، میشده که میتواند برای ساخت "بمب کثیف"، بمبی متعارف که مواد رادیواکتیو را نیز پراکنده میکند، مورد استفاده قرار گیرد، یا با غنیسازی بیشتر، از آن برای ساخت یک سلاح هستهای واقعی استفاده شود.
در پایان سال ۲۰۲۴، هنگامی که حکومت اسد به دست شورشیان اسلامگرایی که اکنون دولت سوریه را در اختیار دارند سرنگون شد، اسرائیل ورودی تأسیسات الکبر را بمباران کرد.
به نوشته اکسیوس، پس از آن، اسرائیل و آمریکا بیش از یک سال درباره "سایت ۹۹" گفتوگو کردند و مقامهای ارشد کاخ سفید و دفتر نخستوزیری اسرائیل در این زمینه با یکدیگر در تماس بودند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرد که سوریه با دسترسی بازرسان به تأسیسات مشکوک هستهای سابق موافقت کرده است.
به گزارش اکسیوس، اسرائیل تهدید کرده بود اگر مواد هستهای از این تأسیسات خارج نشوند یا دولت جدید سوریه شرایط دسترسی به آنها را فراهم نکند، این مرکز را هدف قرار خواهد داد؛ گرچه به گفته یک مقام آمریکایی، این تهدید هیچگاه به مرحله اجرا نرسید.
بر اساس این گزارش، اسرائیل و آمریکا تصمیم گرفتند در این زمینه با دولت جدید سوریه همکاری کنند. در همین حال، چند هفته پیش، اسرائیل فعالیتهایی را در این تأسیسات شناسایی کرد که این ظن را برمیانگیخت که دولت سوریه در تلاش برای دستیابی به این مواد است.
مقامهای اسرائیلی نگران بودند که ترکیه به عنوان متحد نزدیک دولت جدید سوریه، به دمشق برای دستیابی به این مواد کمک کند.
به گزارش اکسیوس، دولت ترامپ پس از آن آژانس بینالمللی انرژی اتمی را وارد ماجرا کرد و این نهاد با دولت سوریه به توافقی دست یافت که سه هفته پیش امضا شد.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته که واشنگتن امیدوار است «روند خارج کردن این مواد بهزودی آغاز شود و پیش از پایان سال به اتمام برسد.»
با وجود این، کاخ سفید، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دفتر نخستوزیری اسرائیل از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کردهاند.
نظرها
نظرهای برتر