🔸انتصاب محسن رضایی؛ آغاز دورهای جدید در جمهوری اسلامی؟
🔻گزارشی از میترا شجاعی
بعد از چندین روز شایعه و گمانهزنی و تایید و تکذیب، در آخرین ساعات روز یکشنبه ۱۸ مرداد رسما اعلام شد که محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی استعفا کرده و محسن رضایی از سوی مجتبی خامنهای و مسعود پزشکیان به عنوان جایگزین او معرفی شده است.
این در حالی است که انتصاب ذوالقدر به این پست فروردین ماه و پس از کشته شدن علی لاریجانی در حملات امریکا و اسرائیل صورت گرفته بود و عمر نشست او بر این صندلی تنها چهار ماه به طول انجامید.
از ابتدا نیز بر سر محسن رضایی و ذوالقدر برای نشستن بر صندلی عالی ترین نهاد تصمیمگیر امنیتی در جمهوری اسلامی گمانهزنی بود و هردو نام به عنوان نامزد این پست شنیده میشدند اما در نهایت ذوالقدر انتخاب شد.
در آن زمان و در بحبوحه حملات امریکا و اسرائیل به ایران، انتخاب یک چهره نظامی که سابقه سرکوب داخلی نیز داشت بر دبیری شورای عالی امنیت ملی پیام روشنی داشت؛ مشت آهنین در داخل و خارج.
حالا چهار ماه گذشته، جنگ فروکش کرده، توافقی با امریکا امضا شده و مذاکرات برای باز کردن تنگه هرمز که از آن زمان تا کنون اختیارش عملا در دست نیروهای سپاه پاسداران است، همچنان بدون نتیجه
حالا سران جمهوری اسلامی که خود را پیروز این جنگ ۴۰ روزه میدانند، با استعفا یا برکناری ذوالقدر به دنبال ثبات بیشتر و احتمالا رسیدن به اهدافی در میز مذاکره هستند تا میدان جنگ.
این ظن زمانی تقویت میشود که میبینیم درست یک روز پیش از این استعفا یا دستور به استعفا، شروطی از طرف ذوالقدر برای بازگشایی تنگه هرمز مطرح شد که در اصل عملا رسیدن به هرگونه توافقی در این زمینه را ناممکن میساخت.
ذوالقدر در بیانیهای که با امضای دبیر شورای عالی امنیت ملی منتشر کرد، نوشت: «تا آمریکا رفتارش را تصحیح نکند، تنگه هرمز باز نمیشود، تصحیح رفتار یعنی:
۱- ایران را هرگز و با هیچ زبانی تهدید و به مقدسات این ملت توهین نکند ۲- جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدان ایران در لبنان، فلسطین، یمن و عراق برای همیشه پایان دهد ۳- محاصره دریایی را بردارد و نیروهای نظامی (دریایی و هوایی) خود را از پیرامون ایران خارج کند ۴- خسارتهای دو جنگ تجاوزکارانه و تحمیلی به ایران را بیکم و کاست بپردازد ۵- تحریمهای ظالمانه و غیرقانونی علیه ملت ایران را بردارد ۶- دارائیهای مسدود شده و دزدیده شده مردم ایران را بیقید و شرط آزاد کند.»
چند ساعتی پس از انتشار این بیانیه نیویورک تایمز در گزارشی نوشت جمهوری اسلامی با طرح شروط تازه امید به بازگشایی سریع تنگه هرمز را کاهش دادهاست.
حدود ۳۰ ساعت پس از انتشار این بیانیه استعفای ذوالقدر اعلام و محسن رضایی جایگزینش شد.
فرزانه بذرپور، تحلیلگر سیاسی به دویچهوله میگوید: «از زمان نقض آتشبس و حمله به نفتکش قطری، اختلاف میان دولت پزشکیان و جناح جنگطلب سپاه نمود بیرونی پیدا کرد. به نظر میرسد محمدباقر ذوالقدر در رأس جریانی در سپاه قرار داشت که از ادامه تنش تا خروج کامل آمریکا از منطقه و رفع محاصره دریایی دفاع میکرد.»
این تحلیل با همزمانی انتشار شش شرط و استعفای ذوالقدر کاملا همخوانی دارد.
بذرپور در ادامه این تحلیل میگوید: «در شرایطی که پزشکیان در عراق بود و عراقچی از آمریکاییها برای عزاداری رهبر کشتهشده مهلت گرفته بود، آغاز حملات از سوی جناح تندرو عملاً موقعیت دولت پزشکیان و نیروهای میانهروتر در مذاکرات با آمریکا و کشورهای عربی را تضعیف کرد.
پزشکیان در میانه بحران تلاش کرد برهم خوردن آتشبس را به اقدامات تحریکآمیز آمریکا و عمان نسبت دهد و شکاف در رأس نظام را علنی نکند؛ اما پس از عبور از بحران، ظاهراً تصمیم به حل ریشهایتر این تعارض گرفته شد.»
او میگوید از حدود یک ماه پیش بحث کنار گذاشتن ذوالقدر مطرح بوده اما پزشکیان نمیخواسته مستقیما مسئولیت برکناری او را بر عهده بگیرد به همین دلیل این "برکناری" با ورود مجتبی خامنهای صورت گرفت.
پیش از اعلام دفتر ریاست جمهوری به پذیرش استعفای ذوالقدر و انتصاب محسن رضایی، حساب مجتبی خامنهای در شبکه ایکس اعلام کرد: «با صدور حکمی از سوی حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای صورت گرفت؛ انتصاب آقای دکتر محسن رضایی به عنوان نماینده رهبر انقلاب در شورای عالی امنیت ملی.»
حسین رزاق، تحلیلگر سیاسی معتقد است در شرایط کنونی اولویت اول نظام، تثبیت دوره جدید رهبری و حکمرانی است و فکر میکند محسن رضایی میتواند در این تثبیت به حکومت کمک کند چرا که: «بین مردم میرود، پوپولیست است و در بدنه سپاه هم به شدت طرفدار دارد و تاثیرگذار است.»
متن کامل گزارش را در وب سایت دویچه وله فارسی بخوانید.
نظرها
نظرهای برتر