
خلاصه
هنگام قطع دسترسی به اینترنت بینالملل، فایلهای آفلاین و بعضی خدمات داخلیِ در دسترس ممکن است همچنان کار کنند. تماس و پیامک تضمینشده نیستند: قطع اینترنت در ایران، طبق گزارشهای مستند، شبکههای داخلی و ارتباط تلفنی را هم مختل کرده است. [2][7] هر کار ضروری را جدا بررسی و پیش از اختلال بعدی، اطلاعات تماس و مطالب آفلاین را آماده کنید. [8]
نکتههای کلیدی
- اتصال محلی وایفای، دسترسی به اینترنت جهانی را ثابت نمیکند.
- خدمات داخلی و شبکههای تلفن در همهٔ قطعها بدون تغییر باقی نماندهاند.
- ویپیان به مسیر شبکهٔ قابلدسترسی نیاز دارد؛ درمان همهٔ قطعهای ارتباط نیست.
- پیش از تکیه بر اطلاعات ابری، دسترسی آفلاین را آماده و امتحان کنید.
- گزارشهای بازگشت اینترنت را با توجه به تاریخ، پوشش شبکه و محدودیت اندازهگیری بخوانید.
در این صفحه ۱۳ بخش
- هنگام قطع اینترنت بینالملل ایران، چه چیزهایی ممکن است کار کنند؟
- شبکهٔ ملی از دید کاربر چیست؟
- چرا ممکن است وایفای یا آنتن موبایل عادی به نظر برسد؟
- آیا بانکها، برنامههای داخلی، تماس و پیامک کار خواهند کرد؟
- آیا ویپیان میتواند قطع اینترنت بینالملل را برطرف کند؟
- چه چیزهایی را برای استفادهٔ آفلاین آماده کنید؟
- چگونه بفهمید دسترسی واقعاً برگشته است؟
- پایش مستقل چه چیزی نشان میدهد و چه محدودیتهایی دارد؟
- برنامهٔ خانوادگی چگونه با ابهام کنار بیاید؟
- اشتباههای رایج
- پرسشهای پرتکرار
- واژهنامه
- منابع
هنگام قطع اینترنت بینالملل ایران، چه چیزهایی ممکن است کار کنند؟
فایلهایی که از قبل آفلاین در دسترساند ممکن است قابلاستفاده بمانند. بعضی وبسایتها و خدمات داخلی هم، اگر شبکهها و سامانههای لازمشان در دسترس بماند، شاید کار کنند. تماس صوتی و پیامک به بررسی جدا نیاز دارند. نه نماد وایفای و نه آنتن موبایل، اتصال قابلاستفاده به اینترنت جهانی را تضمین نمیکند. [2][6][7]
پاسخ به نوع محدودیت بستگی دارد. مسدودکردن برنامه، کندکردن ترافیک، قطع اتصال بینالملل و اختلال شبکههای داخلی، رخدادهای متفاوتیاند. توضیح انجمن اینترنت دربارهٔ اختلالها این حالتها را از هم جدا میکند؛ بازنشدن یک وبسایت مشخص نمیکند کدام رخداد در جریان است. [1]
این راهنما تا ۴ نوامبر ۲۰۲۶ بر قطعها و بازگشتهای مستند تکیه دارد و وضعیت لحظهای همهٔ شبکههای ایران را اعلام نمیکند. از کاری شروع کنید که باید انجام دهید: تماس با یکی از نزدیکان، بازکردن سند ذخیرهشده، پرداخت یا دریافت خبر تازه. همان کار را مستقیم امتحان کنید و واژهٔ «متصل» را پاسخ کامل ندانید. این اطلاعات عمومی امنیتی است، نه ارزیابی شخصیِ خطر برای فردی مشخص.
شبکهٔ ملی از دید کاربر چیست؟
شبکهٔ ملی اطلاعات ایران، که اغلب NIN نامیده میشود، بخشی از زیرساخت و سیاستهایی است که میتواند خدمات داخلی را در زمان محدودشدن دسترسی به اینترنت جهانی در دسترس نگه دارد. گزارش مارس ۲۰۲۶ فیلترواچ، ارائهٔ خدمات داخلی را در کنار دسترسی گزینشی و کنترل اجتماعی توضیح میدهد. بازشدن یک سرویس داخلیِ مجاز به معنای بازگشت اینترنت بدون محدودیت نیست. [3]
پلتفرمهای داخلی و شبکهٔ ملی اطلاعات زیر کنترل و نظارت حکومتاند؛ پس صرفاً بهدلیل در دسترس ماندنشان، گفتوگوها، مدارک یا مخاطبان حساس را به آنها منتقل نکنید. [3]
تجربهٔ ژانویه نشان میدهد که حتی دسترسی داخلی را هم نمیتوان وعده داد. گزارش فنی فیلترواچ میگوید قطعی آغازشده در ۸ ژانویه، علاوه بر اتصال جهانی، شبکههای داخلی و خدمات تلفنی را هم تحت تأثیر قرار داد. بعداً بعضی اتصالها و خدمات منتخب برقرار شدند، اما اختلال اولیه فراتر از ترافیک بینالمللی بود. [2]
برای خواننده، «بعضی خدمات محلی کار میکنند» با «مردم میتوانند آزادانه ارتباط برقرار کنند» فرق دارد. بپرسید آیا به افراد و اطلاعات موردنیازتان دسترسی دارید، نه فقط اینکه صفحهٔ اصلی یک سرویس منتخب باز میشود یا نه. مجموعهٔ محدودی از خدمات مجاز، جایگزین همارز دسترسی به اطلاعات و ارتباطات مستقل نیست.
پیامد قطع اینترنت از دشوارشدن کارهای روزمره فراتر میرود. اکسسناو آسیبهای قطع اینترنت ژانویهٔ ایران به تماس خانوادهها، گزارشگری، خدمات درمانی، آموزش و مستندسازی نقض حقوق را شرح میدهد. ارزیابی قطعی باید این آثار بر زندگی مردم را در بر بگیرد؛ وابستگی اجباری به شبکهای محدود را راهحل جلوه ندهد. [5]
چرا ممکن است وایفای یا آنتن موبایل عادی به نظر برسد؟
وایفای میتواند گوشی را به روتر نزدیک وصل کند، در حالی که روتر مسیر فعالی به یک سرویس اینترنتی ندارد. راهنمای رفع مشکل Google، مشکل گوشی، شبکهٔ محلی و اتصال اینترنتِ بیرون از آن شبکه را صریحاً جدا میکند. اتصال ظاهری وایفای فقط به بخشی از پرسش پاسخ میدهد. [6]
با چند مشاهدهٔ معمول شروع کنید. آیا دستگاه فایل ذخیرهشده روی خودش را باز میکند؟ آیا دستگاه دیگری در خانه میتواند با همان اتصال به وبسایت عمومی آشنایی دسترسی پیدا کند؟ آیا یک سرویس از کار افتاده ولی دیگری کار میکند؟ زمان و نتیجه را ثبت کنید، بدون اینکه اطلاعات حساس را در صفحههای عیبیابی ناآشنا وارد کنید.
این مشاهدهها قطع سراسری را ثابت نمیکنند. انجمن اینترنت میگوید در دسترس نبودن برنامهها ممکن است ناشی از خرابی فنی، مسدودسازی یا اختلال گستردهتر باشد. فقط بهدلیل پاسخندادن چند سرویس هنگام مشکل گستردهٔ ارتباطات، نتیجه نگیرید گوشیتان آلوده شده است. [1]
عیبیابی محلی را متناسب نگه دارید. اگر چند دستگاه نشانهٔ یکسانی دارند، بازنشانی پیاپی به تنظیمات کارخانه قدم بعدی مناسبی نیست. تغییرهای پاککننده را متوقف کنید و دنبال اطلاعات مستقل دربارهٔ شبکه بگردید. اگر ارتباط ممکن است، از فردی مورداعتماد بخواهید دسترسی به سرویسی عمومی را مقایسه کند، بدون تبادل رمز یا اطلاعات محرمانهٔ ورود.
آیا بانکها، برنامههای داخلی، تماس و پیامک کار خواهند کرد؟
ممکن است، اما فهرست همگانی و تضمینشدهای برای همهٔ قطعها وجود ندارد. پایش فوریهٔ ۲۰۲۶ فیلترواچ از حفظ خدمات ضروری داخلی بهدست مقامات در اختلال پس از ۲۸ فوریه میگوید. تحلیل ژانویهٔ آن الگوی اولیهٔ متفاوتی را شرح میدهد که شامل اختلال داخلی و تلفنی هم بود. خود رخداد و مرحلهٔ بازگشت اتصال اهمیت دارند. [2][3]
برای پرداخت، بازشدن برنامه را از تأیید تراکنش جدا کنید. وضعیت واقعی را بخوانید، اگر شمارهٔ پیگیری داده شد نگه دارید و پیش از تلاش دوباره، حساب را از مسیری آشنا بررسی کنید. اگر نتیجه روشن نیست، آن را نامشخص بدانید؛ صفحهٔ قدیمی یا درخواست تأییدنشده را مدرک پرداخت یا شکست آن تلقی نکنید.
تماس و پیامک باید جای جداگانهای در برنامهٔ خانوادگی داشته باشند. گزارش ژانویهٔ اکسسناو شامل اختلال اتصال موبایل و تماس تلفنی بینالمللی است. صرفاً چون پیامرسان کار نمیکند، فرض نکنید تماس صوتی موفق میشود؛ یا چون یک برنامهٔ اینترنتی در دسترس نیست، همهٔ خدمات صوتی را قطعشده ندانید. [5]
از قبل توافق کنید کدام روش آشنای تماس را امتحان کنید و پیش از تلاش دوباره چقدر منتظر بمانید. هنگام محدودیت دسترسی، پیامها را کوتاه نگه دارید و برای اطلاعات ضروری تأیید دریافت بخواهید. از دسترفتن یک نوبت خبرگیری هنگام اختلال شبکه را خودبهخود بیمیلی عمدی به پاسخدادن تعبیر نکنید.
آیا ویپیان میتواند قطع اینترنت بینالملل را برطرف کند؟
ویپیان میتواند در برخی انواع مسدودسازی کمک کند، به شرطی که مسیر قابلاستفادهای به سرورش وجود داشته باشد. تغییر یک تنظیم نمیتواند مسیر فیزیکی یا شبکهایِ ازدسترفته را ایجاد کند. راهنمای قطع اینترنت اکسسناو، مسدودشدن سرویسهای مشخص را از قطع کامل جدا میکند؛ عبور از قطع کامل بسیار دشوارتر است. [8]
این تفاوت همچنین توضیح میدهد چرا «ویپیانم از کار افتاد» علت را مشخص نمیکند. شاید سرویس راهدور در دسترس نباشد، اتصال محلی مشکل داشته باشد یا محدودیتها تغییر کرده باشند. Security in a Box توصیه میکند خرابی سرویس از سانسور جدا شود و هر سایتِ بازنشدنی یک مشکل یکسان تلقی نشود. [13]
هنگام اختلال، ابهام را به عجله برای نصب نرمافزار تأییدنشده تبدیل نکنید. ثبت کنید کدام خدمات معمول کار میکنند و کدام نه. ادعای عرضهکننده که فایل تازهای از همهٔ محدودیتها عبور میکند، توضیحی دربارهٔ قطعی یا مدرکی برای امنبودن فایل نیست.
برای برنامهٔ خانوادگی، مشخص کنید کدام کارها میتوانند منتظر بمانند و کدام جایگزین آفلاین دارند. این پرسش اغلب در همان لحظه از عوضکردن مداوم ابزار مفیدتر است. اگر کمک میخواهید، اطلاعات ورود را محرمانه نگه دارید و کمک دربارهٔ وضعیت اتصال را از درخواست کنترل حسابها جدا کنید.
چه چیزهایی را برای استفادهٔ آفلاین آماده کنید؟
پیش از اختلال، اطلاعات ضروری را در دسترس قرار دهید. راهنمای آمادگی اکسسناو توصیه میکند راهنماهای مفید را بخوانید و ذخیره کنید و سختافزار، نرمافزار و اطلاعات تماس را از قبل آماده نگه دارید. مجموعهٔ کوچکی متناسب با نیازتان انتخاب کنید، نه اینکه همهٔ حسابها و اسناد را روی همهٔ دستگاهها کپی کنید. [8]
Google درایو تفاوت دیدن نام فایل در فهرست ابری با دسترسی آفلاین را نشان میدهد. مستندات آن توضیح میدهد که استفادهٔ آفلاین به آمادهسازی، نرمافزار پشتیبانیشده و فضای ذخیرهسازی نیاز دارد. در وب نیز پیشنمایش آفلاین ارائه میکند. پیش از تکیه بر سند مشخص، مطمئن شوید در حالت آفلاینِ پشتیبانیشده باز میشود. [7]
برای خانوادهٔ معمولی، فهرست کوتاه تماس، جزئیات وقتهای ضروری، اطلاعات سفر و دستورهایی را در نظر بگیرید که متخصصان مربوط قبلاً دادهاند. فقط موارد لازم را ذخیره و محل نسخههای کاغذی را مشخص کنید. صرفاً چون نامش «پوشهٔ اضطراری» است، مجموعهٔ بیدلیل گستردهای از مدارک هویتی یا رمزها نسازید.
برای تحصیل یا کار، دقیقاً اسناد موردنیاز کار بعدی را انتخاب کنید. تاریخ آنها و امکان ویرایش آفلاینشان را یادداشت کنید. با همکاران دربارهٔ هماهنگکردن تغییرهای بعدی توافق کنید. فهرست سادهای از کارهای ناتمام نگه دارید تا پس از اتصال مجدد مجبور نباشید همهٔ اقدامهای زمان اختلال را به خاطر بیاورید.
چگونه بفهمید دسترسی واقعاً برگشته است؟
بهجای تکیه بر یک بار تازهسازی موفق، چند کار معمول را در زمانهای مختلف امتحان کنید. اتصال کوتاه ممکن است نشانهٔ سرویس پایدار نباشد. تحلیل ۲۷ مه ۲۰۲۶ Cloudflare، بازگشت جزئی از ۲۶ مه را شناسایی کرد و بازگشتهای کوتاهمدت ژانویه را هم شرح داد. همچنین میزان بازگشت در منطقهها و شبکههای مختلف متفاوت بود. [4]
نمودارهای شبکه را دقیق بخوانید. ترافیک اندازهگیریشده توسط یک شبکه، شمارش مستقیم افراد دارای دسترسی نامحدود نیست. افزایش درخواستها یا بایتهای منتقلشده، نشانهٔ افزایش فعالیت در همان اندازهگیری است، نه اثبات اینکه هر خانواده به هر سرویسی دسترسی دارد. گزارش Cloudflare صریحاً بازگشت ماه مه را جزئی توصیف کرد. [4]
برای نیاز خود، فهرست کوتاهی را بررسی کنید: صفحهٔ عمومیِ بهروز، سرویس ارتباطی مورداتکا و بارگذاری کاریِ معوق. از گیرنده بخواهید دریافت مطالب ضروری را تأیید کند. پیش از تکرار پرداخت یا ارسال، کارهای بلاتکلیف را ثبت کنید.
گزارش ۱۴ اکتبر فیلترواچ در پایش سپتامبر همچنان از اختلالهای مکرر بینالملل و دسترسی ناپایدار ویپیان میگفت. این گزارش تاریخدار زمینه میدهد؛ اندازهگیری زندهٔ اتصال شما در ۴ نوامبر نیست. هنگام بازنشر خبر بازگشت اینترنت، تاریخ مشاهده را همیشه نگه دارید. [12]
پایش مستقل چه چیزی نشان میدهد و چه محدودیتهایی دارد؟
OONI Explorer اندازهگیریها را با جزئیاتی مانند شبکه، مکان و زمان آزمایش منتشر میکند. راهنمای آن، شواهد تأییدشدهٔ مسدودسازی را از ناهنجاری جدا میکند. نتیجهٔ غیرعادی ممکن است توضیح دیگری داشته باشد و به تفسیر نیاز دارد؛ یک نشانگر نارنجی نباید به ادعای قطع ارتباط یک کشور کامل تبدیل شود. [9]
دنبال مشاهدههای تکرارشده و توضیح پژوهشگر بگردید. توجه کنید چه چیزی آزمایش شده: وبسایتی مشخص، اتصال یک برنامه یا سنجهٔ گستردهتر ترافیک. نتیجهٔ یک ارائهدهنده در یک زمان، خودبهخود وضعیت ارائهدهندهٔ دیگر یا روز بعد را توضیح نمیدهد. تاریخ و دامنهٔ گزارش را کنار هر تصویری که از صفحه به اشتراک میگذارید نگه دارید. [9]
اجرای نرمافزار اندازهگیری، تصمیمی جدا از خواندن یافتههای منتشرشده است. OONI هشدار میدهد که ناظران شبکه میتوانند استفاده از OONI Probe را ببینند و دادههای اندازهگیری بهطور پیشفرض منتشر میشوند. مستندات آن خطرهایی را توضیح میدهد که به فرد، کشور و آزمایش بستگی دارند. آن را خودکار بهجای یکی از نزدیکان در ایران نصب و اجرا نکنید. [10]
برای درک روزمره، از تحلیلها و نتایج عمومی موجود شروع کنید. اگر کسی نیاز به پژوهش از محیطی حساس دارد، باید پیش از گردآوری داده خطرها را بسنجد. برای اثبات واقعیبودن قطعی لازم نیست دستگاه یا اتصال دیگری را بدون انتخاب آگاهانهٔ او در معرض خطر بگذارید.
برنامهٔ خانوادگی چگونه با ابهام کنار بیاید؟
وقتی ارتباط برقرار است، برنامهای کوتاه بنویسید. مشخص کنید چه کسانی باید از هم خبر بگیرند، اولین روش تماس چیست و فاصلهٔ معقول خبرگیری چقدر است. راهی آفلاین برای یافتن اطلاعات ضروری در نظر بگیرید. برنامه باید برای همهٔ کسانی که قرار است از آن استفاده کنند روشن باشد.
هنگام اختلال، یادداشت کوتاهی نگه دارید: زمان، اتصال استفادهشده، کار امتحانشده و نتیجه. حدس دربارهٔ علت اضافه نکنید. عبارتی مثل «دریافت پیام در ساعت ۱۰:۰۰ تأیید نشد» از «همهٔ شبکهها برای همیشه قطع شدهاند» مفیدتر است. این مشاهدهای مشخص برای مقایسه به نفر بعدی میدهد.
هنگام اشتراکگذاری خبر، هم از افراد محافظت کنید و هم از دقت. خلاصهٔ سیاستی انجمن اینترنت هزینههای انسانی و اقتصادی قطع اینترنت و ارزش مستندسازی جامعهٔ مدنی را شرح میدهد. اثر آن بر کار، تحصیل و تماس خانوادگی را ثبت کنید، بدون انتشار بیدلیل هویت یا اطلاعات تماس دیگران. [11]
هر بازگشت محدود را برای کار مشخص خودتان راستیآزمایی کنید. کارکردن سرویسی مجاز یا اتصال گروهی دارای امتیاز، دسترسی برابر عموم را ثابت نمیکند. گزارش مستقل و مشاهدهٔ محلی دقیق، هر کدام به بخش متفاوتی از این پرسش پاسخ میدهند. تحولات تاریخدار را از بخش خبر پویام دنبال کنید و برنامهٔ آفلاین را حتی برای اختلال بعدی با شکلی متفاوت، کاربردی نگه دارید.
| کار یا سرویس | چه چیزی شاید در دسترس بماند | چه چیزی را بررسی کنید |
|---|---|---|
| اسناد از قبل ذخیرهشده | فایلهای آفلاینِ پشتیبانیشده روی دستگاه | پیش از تکیه بر فایل، خود آن را در حالت آفلاین باز کنید. |
| وبسایتها یا برنامههای داخلی | خدمات قابلدسترسی از شبکههای داخلیِ فعال | کار مشخص را بررسی کنید، نه فقط صفحهٔ آغازین. |
| تماس صوتی و پیامک | خدماتی که شبکهٔ تلفن مربوط هنوز منتقل میکند | تحویل یا دریافت را تأیید کنید؛ تداوم را فرض نکنید. |
| وایفای | اتصال محلی به روتر | ببینید درخواست تازهٔ اینترنتی موفق میشود یا نه. |
| برنامههای بینالمللی از طریق ویپیان | فقط جایی که مسیر و سرویس قابلاستفاده باقی مانده باشد | در دسترس بودن سرور را از قطع گستردهتر جدا کنید. |
اشتباههای رایج
فرض اینکه نماد وایفای یعنی اتصال بینالملل برگشته است.
راه درست: درخواستی تازه و کاری را که واقعاً نیاز دارید انجام دهید بررسی کنید.
وعدهدادن اینکه بانکها، برنامههای داخلی یا پیامک همیشه در دسترس میمانند.
راه درست: هر کدام را مشروط بدانید و رخداد و شبکهٔ فعلی را بررسی کنید.
تلقی ناهنجاری OONI بهعنوان اثبات قطعی مسدودسازی سراسری.
راه درست: شبکه، زمان و توضیح نتیجه را بخوانید و با شواهد دیگر مقایسه کنید.
عقبانداختن آمادهسازی اسناد آفلاین تا زمان قطع اینترنت.
راه درست: مجموعهٔ کوچکی را از قبل آماده کنید و مطمئن شوید تکتک فایلها بدون اتصال زنده باز میشوند.
پرسشهای پرتکرار
آیا کارکردن یک وبسایت داخلی یعنی قطعی تمام شده است؟
خیر. خدمات داخلی میتوانند در دسترس بمانند، در حالی که دسترسی بینالمللی بهصورت گزینشی محدود است. [3]
آیا دیدن نام سند ابری برای فرض دسترسی به آن کافی است؟
خیر. گزینهٔ دسترسی آفلاین سرویس را به کار بگیرید و خود فایل را بررسی کنید. دیدن نام در فهرست این را تأیید نمیکند. [7]
آیا همه باید برای بررسی قطعی OONI Probe را اجرا کنند؟
خیر. OONI قابلمشاهدهبودن فعالیت آزمایش و انتشار پیشفرض اندازهگیریها را مستند کرده است. خواندن نتایج موجود و اجرای آزمایش تازه دو تصمیم متفاوتاند. [10]
آیا افزایش ترافیک ثابت میکند همه اینترنت بدون محدودیت دارند؟
خیر. افزایش فعالیت در محدودهٔ همان اندازهگیری را نشان میدهد. ممکن است محدودیتهای منطقهای، ارائهدهنده یا سرویس باقی مانده باشد. [4]
واژهنامه
- شبکهٔ ملی اطلاعات
- چارچوب شبکهٔ داخلی ایران که میتواند هنگام محدودشدن دسترسی به اینترنت جهانی، بعضی خدمات محلی منتخب را پشتیبانی کند.
- کاهش عمدی سرعت
- کندکردن عمدی ترافیک که میتواند استفاده از اتصال یا سرویس را دشوار یا عملاً ناممکن کند.
- دسترسی آفلاین
- امکان استفاده از اطلاعاتی که از قبل روی دستگاه آماده شدهاند، بدون دریافت آنها از اتصال زندهٔ اینترنت.
- ناهنجاری اندازهگیری
- نتیجهٔ آزمایشی با رفتار غیرمنتظره که پیش از تعیین علت به بررسی نیاز دارد.
منابع
- From Content Blocking to National Shutdowns: Understanding Internet Disruptions Internet Society · 2019-12-18
- Total Blackout: A Technical Breakdown of the January 2026 Shutdown Filterwatch · 2026-01-16
- The Digital Frontline: Tiered Internet, Infrastructure Control, and Information Warfare in Iran Filterwatch · 2026-03-06
- Iran's Internet is partially restored, Cloudflare Radar data shows Cloudflare · 2026-05-27
- #KeepItOn: Iran plunged into digital darkness, concealing human rights abuses Access Now · 2026-01-13
- How to fix Wi-Fi connection problems Google
- Use Google Drive files offline Google
- Internet shutdowns and elections handbook Access Now · 2022-11-17
- User Guide: OONI Explorer Open Observatory of Network Interference
- Risks: Things you should know before running OONI Probe Open Observatory of Network Interference
- Policy Brief: Internet Shutdowns Internet Society · 2025-10-28
- Iran’s Government Fears Its Filtering Is Failing: From the “Blackout” to Declaring War on Starlink - Filterwatch Filterwatch · 2026-10-14
- Circumvent internet blockages and monitoring Security in a Box
نظرات
نظرهای برتر