خلاصه
کلاهبرداریهای بلک فرایدی عمدتاً فروشگاه‌های اینترنتی جعلی، ایمیل‌ها و پیامک‌های فیشینگ و تقلب پرداخت‌اند. نشانه‌های هشدار شامل قیمت‌های غیرعادی پایین، فوریت کاذب و فروشندگانی است که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار دارند. پرداخت با کارت اعتباری و بررسی پیشین فروشنده بهترین شانس را برای اعتراض به یک خرید بد میدهد [1][2].
نکته‌های کلیدی
- مشکلات خرید اینترنتی در داده‌های ۲۰۲۴ کمیسیون فدرال تجارت آمریکا (FTC) دومین دسته پرگزارش کلاهبرداری بود [3].
- مصرف‌کنندگان در ۲۰۲۵ خسارت کلاهبرداری معادل ۱۵٫۹ میلیارد دلار را از حدود ۳ میلیون گزارش به FTC اعلام کردند، در برابر ۲٫۶ میلیون گزارش و کمی بیش از ۱۲ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ [4].
- قربانیان بریتانیایی میان نوامبر ۲۰۲۳ و ژانویه ۲۰۲۴ از دست دادن بیش از ۱۱٫۵ میلیون پوند به مجرمان اینترنتی را گزارش کردند، به‌طور میانگین ۶۹۵ پوند برای هر قربانی، در برابر ۱۰٫۶ میلیون پوند یک سال پیش‌تر [2].
- از گزارش‌های فصل جشن‌های بریتانیا که NFIB تحلیل کرد، ۷٬۱۶۸ مورد (۴۳٪) به یک پلتفرم شبکه اجتماعی اشاره داشت [2].
- FTC میگوید فروشنده‌ای که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است و توصیه میکند در صورت امکان با کارت اعتباری پرداخت کنید تا بتوان تراکنش را اعتراض کرد [1].
در این صفحه ۱۴ بخش
- رایج‌ترین کلاهبرداریهای بلک فرایدی کدام‌اند؟
- ابعاد مشکل چقدر است؟ آمار کلاهبرداری بلک فرایدی و خرید تعطیلات
- چگونه فروشگاه اینترنتی جعلی را تشخیص دهم؟
- آیا این وبسایت معتبر است؟ فهرست بررسی پیش از پرداخت
- ایمیل‌های فیشینگ و پیامک‌های جعلی تحویل در تعطیلات چگونه کار میکنند؟
- پرداخت با کارت اعتباری، کارت نقدی یا برنامه پرداخت کدام امنتر است؟
- اگر پیش‌تر به یک فروشگاه جعلی پرداخته‌ام چه کنم؟
- چرا کلاهبرداری‌ها در بلک فرایدی افزایش مییابد و آیا تخفیف‌ها واقعی‌اند؟
- برای خوانندگان در ایران چه تفاوتی وجود دارد؟
- پیش رو چه چیزی محتمل است و چه چیزی هنوز نامطمئن است؟
- اشتباه‌های رایج
- پرسش‌های پرتکرار
- واژه‌نامه
- منابع
رایج‌ترین کلاهبرداریهای بلک فرایدی کدام‌اند؟
کلاهبرداریهای بلک فرایدی تقلب‌هایی‌اند که فوریت و قیمت‌های پایین حراج‌های تعطیلات را وسیله قرار می‌دهند. در عمل سه گروه‌اند: فروشگاه‌های اینترنتی جعلی، پیام‌های فیشینگ و تقلب پرداخت. کلاهبرداری خرید هر موردی است که در آن خریدار پول کالایی را می‌پردازد که هرگز نمی‌رسد یا با توصیف مطابقت ندارد.
فروشگاه‌های اینترنتی جعلی و آگهی‌های جعل هویت
FTC (کمیسیون فدرال تجارت آمریکا) میگوید کلاهبردارها، بهویژه در شبکههای اجتماعی، خود را جای شرکت‌های واقعی جا می‌زنند و برای کالاهای برند با قیمت غیرعادی پایین آگهی می‌دهند. پیوندها به سایت‌هایی می‌رسند که کالای تقلبی، چیزی متفاوت با آگهی یا هیچ‌چیز نمی‌فرستند [1]. مشکلات خرید اینترنتی در داده‌های ۲۰۲۴ FTC دومین دسته پرگزارش کلاهبرداری بود [3].
فیشینگ، پیوندهای مخرب و خیریه‌های جعلی
فیشینگ (Phishing) پیامی است که وانمود میکند از سوی سازمانی قابل‌اعتماد آمده تا شما را به زدن روی پیوند یا ارائه اطلاعات شخصی یا پرداخت وادار کند. در آمار ۲۰۲۵ FBI، فیشینگ پرگزارش‌ترین نوع جرم سایبری بود و اخاذی، کلاهبرداری سرمایه‌گذاری و نشت اطلاعات شخصی پس از آن قرار داشتند [5]. CISA خریداران تعطیلات را از وبسایتهای جعلی، پیوندهای مخرب و خیریه‌های جعلی برحذر می‌دارد [6].
تقلب پرداخت
FTC میگوید فروشنده‌ای که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است [1]. NCSC بریتانیا و Action Fraud به خریداران توصیه میکنند در صورت امکان از انتقال بانکی پرهیز کنند [2].
خریداران این کلاهبرداری‌ها را کجا می‌بینند؟
شبکههای اجتماعی در گزارش‌های بریتانیا جایگاه پررنگی دارند. از گزارش‌های فصل جشن‌ها که دفتر اطلاعات ملی کلاهبرداری (NFIB) برای نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ تحلیل کرد، ۷٬۱۶۸ مورد (۴۳٪) به یک پلتفرم شبکه اجتماعی و ۱۸٫۹٪ به بازارهای اینترنتی اشاره داشت [2].
آیا کلاهبرداریهای خرید پرهزینه‌ترین نوع‌اند؟
خیر. کلاهبرداریهای خرید جزو پرگزارش‌ترین‌ها هستند، اما بزرگترین منبع خسارت نیستند. در داده‌های ۲۰۲۵ Barclays، کلاهبرداریهای سرمایه‌گذاری ۴۷٪ ارزش ادعاها را تشکیل می‌دادند [7]. تصویری که باید در ذهن داشت، خریداران بسیاری با خسارت‌های اندک است، نه تسلط تقلب خرید بر کل خسارت‌ها.
ابعاد مشکل چقدر است؟ آمار کلاهبرداری بلک فرایدی و خرید تعطیلات
هیچ مجموعه داده‌ای بهتنهایی تقلب بلک فرایدی را اندازه نمی‌گیرد. ارقام زیر از نهادها، دوره‌ها و تعریف‌های مختلف آمده‌اند، پس هر کدام را بر پایه شرایط خودش بخوانید.
آخرین ارقام آمریکا چه نشان می‌دهند؟
Consumer Sentinel Network پایگاه داده شکایت‌های مصرف‌کنندگان در FTC است. FTC در Data Book 2024 گفت مصرف‌کنندگان در ۲۰۲۴ از دست دادن بیش از ۱۲٫۵ میلیارد دلار بر اثر کلاهبرداری را گزارش کرده‌اند، یعنی ۲۵٪ بیش از سال پیش [3]. FTC گفت این جهش ناشی از افزایش گزارش‌ها نبود، چون شمار گزارش‌ها ثابت ماند؛ در عوض سهم کسانی که پس از گزارش کلاهبرداری گفتند پول از دست داده‌اند از ۲۷٪ در ۲۰۲۳ به ۳۸٪ در ۲۰۲۴ رسید [3].
برای ۲۰۲۵، شهادت FTC که Finextra گزارش کرد، خسارت‌های گزارش‌شده کلاهبرداری را ۱۵٫۹ میلیارد دلار از حدود ۳ میلیون گزارش اعلام کرد، در برابر ۲٫۶ میلیون گزارش و کمی بیش از ۱۲ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ [4]. همان شهادت گفت خسارت‌های گزارش‌شده از ۲۰۲۰ نزدیک به ۴۳۰٪ افزایش یافته است [4]. اطلاعیه مارس ۲۰۲۵ بیش از ۱۲٫۵ میلیارد دلار را برای ۲۰۲۴ میگوید و گزارش‌های بعدی کمی بیش از ۱۲ میلیارد دلار، پس مجموع ۲۰۲۴ را تقریبی بدانید.
مرکز شکایت‌های جرائم اینترنتی FBI (IC3) بر پایه پوشش CyberScoop از این گزارش، حدود ۲۰٫۹ میلیارد دلار خسارت گزارش‌شده جرم سایبری را در ۲۰۲۵ شمرد، یعنی ۲۶٪ بیش از ۲۰۲۴، از بیش از ۱ میلیون شکایت [5]. FBI همچنین گفت نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ قربانی در فصل خرید تعطیلات ۲۰۲۲ کلاهبرداری را گزارش کرده‌اند و خسارت‌ها از ۷۳ میلیون دلار فراتر رفت؛ رقمی که CISA در توصیه‌های خرید ۲۰۲۴ خود به آن استناد کرد [8].
ارقام بریتانیا چه نشان می‌دهند؟
گزارش‌های Action Fraud بریتانیا نشان میدهد مردم میان نوامبر ۲۰۲۳ و ژانویه ۲۰۲۴ از دست دادن بیش از ۱۱٫۵ میلیون پوند به مجرمان اینترنتی را گزارش کردند، به‌طور میانگین ۶۹۵ پوند برای هر قربانی [2]. خسارت‌های گزارش‌شده فصل جشن‌های پیشین ۱۰٫۶ میلیون پوند بود، پس خسارت‌های گزارش‌شده در اطلاعیه ۲۰۲۴ NCSC نسبت به سال قبل افزایش یافت [2]. Action Fraud در همان اطلاعیه به بیش از ۱۶٬۰۰۰ گزارش تقلب خرید اینترنتی در فصل جشن‌های پیشین اشاره کرد [2]. قربانیان ۳۰ تا ۳۹ ساله بیشترین گزارش‌ها را ثبت کردند (۲۳٪)، پس از آن ۴۰ تا ۴۹ ساله‌ها (۲۰٪)، و میانگین سن قربانی ۴۲ سال بود [2].
Barclays، بانکی بریتانیایی، در داده‌های مشتریان خود روند دیگری نشان میدهد. از ۲۰۲۳ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ارزش میانه کلاهبرداری خرید ۴۳٪ افزایش یافت و میانگین حجم ماهانه ۱۴٪ کاهش یافت؛ یعنی کلاهبرداری‌ها ارزش بیشتری می‌یابند، هرچند افراد کمتری قربانی میشوند [9]. پیامک ۸٪ ادعاهای کلاهبرداری خرید را در ۲۰۲۵ تا ۳۰ سپتامبر تشکیل میداد، در برابر ۳٪ در ۲۰۲۳، و شبکههای اجتماعی همچنان بزرگترین منبع کلاهبرداری خرید است [9]. Barclays همچنین گزارش کرد ۴۵٪ بزرگسالان بریتانیا و ۶۴٪ نسل Z در ۲۰۲۵ هدف کلاهبرداری قرار گرفتند [7].
چرا ارقام گزارش‌شده کمتر از واقعیت‌اند؟
هر مجموع گزارش‌شده یک کف است. FTC برآورد کرده که با احتساب گزارش‌نشدن‌ها، هزینه کلی کلاهبرداری برای مصرف‌کنندگان در ۲۰۲۴ می‌توانست تا ۱۹۵٫۹ میلیارد دلار باشد، چندین برابر ۱۲٫۵ میلیارد دلار گزارش‌شده [4].
چرا این ارقام را نمی‌توان مستقیم مقایسه کرد؟
Consumer Sentinel Network در FTC گزارش‌های کلاهبرداری مصرف‌کنندگان را گردآوری میکند، در حالی که IC3 در FBI شکایت‌های جرم اینترنتی را، پس این دو مجموع از نهادها و تعریف‌های متفاوت می‌آیند [3][5]. بنابراین مجموع‌های ۲۰٫۹ و ۱۵٫۹ میلیارد دلار را نباید جمع کرد یا هم‌ارز مقایسه کرد. منابع بریتانیا نیز تفاوت دارند: Action Fraud گزارش‌های سراسر بریتانیا را می‌شمارد، اما Barclays ادعاهای مشتریان یک بانک را، در دوره‌ها و با سنجه‌های متفاوت؛ و این به توضیح اینکه چرا یکی افزایش خسارت گزارش‌شده و دیگری کاهش حجم ماهانه را نشان میدهد کمک میکند [2][9].
چگونه فروشگاه اینترنتی جعلی را تشخیص دهم؟
فروشگاه اینترنتی جعلی شبیه یک فروشگاه واقعی است، اما برای گرفتن اطلاعات پرداخت یا پول ساخته شده است. نشانه‌های زیر از راهنمای نهادهای حمایت از مصرف‌کننده و بانکی آمده‌اند. هیچ نشانه‌ای بهتنهایی جعلی بودن فروشگاه را ثابت نمیکند، اما چند نشانه با هم باید خرید را متوقف کنند.
آیا قیمت یا آگهی بیش از حد خوب است؟
FTC درباره آگهیهایی، بهویژه در شبکههای اجتماعی، هشدار میدهد که کالاهای برند را با قیمت غیرعادی پایین عرضه میکنند و کلاهبردارانی که خود را جای شرکت‌های واقعی جا می‌زنند آن‌ها را منتشر میکنند [1]. هشدار تعطیلات ۲۰۲۴ FTC نیز آگهی‌های شبکه اجتماعی با کالاهای گران در قیمت‌های باورنکردنی پایین را توصیف میکند که به سایت‌هایی با عکس‌ها و آرم‌های دزدیده‌شده از کسب‌وکارهای قانونی می‌رسند [10]. اگر پیشنهادی بسیار پایین‌تر از قیمت خرده‌فروشان شناخته‌شده است، تا بررسی فروشنده آن را تأییدنشده بدانید.
آیا فروشنده شما را به عجله وامی‌دارد؟
NCSC و Action Fraud میگویند فوریت کاذب، مانند پیشنهادهای زمان‌دار یا کالای کمیاب، نشانه آشکار تقلب است [2]. حراج‌های واقعی مهلت دارند، پس یک شمارنده معکوس بهتنهایی چیزی را ثابت نمیکند، اما فشار برای پرداخت پیش از آنکه بتوانید چیزی را بررسی کنید دلیلی برای کندتر شدن است.
دیگران درباره فروشنده چه میگویند؟
FTC توصیه میکند نام فروشنده و نشانی وبسایت را همراه با واژههایی مانند «review»، «complaint» یا «scam» جستوجو کنید [1]. هشدار تعطیلات ۲۰۲۴ این نهاد همین توصیه را برای نام فروشنده پیش از خرید از فروشنده ناآشنا میدهد [10]. NCSC توصیه میکند نظرها را در سایتهای معتبر بررسی کنید [2]. نظرهایی که در صفحههای خود فروشگاه قرار دارند آسان‌ترین‌ها برای دست‌کاری‌اند، پس به منابع مستقل وزن بیشتری بدهید.
شرایط و وعده‌های تحویل چه میگویند؟
توصیه تعطیلات FTC شامل بررسی شرایط فروشنده، مانند سیاست بازپرداخت، هزینه ارسال مرجوعی و هزینه‌های اضافی، پیش از پرداخت است [10]. همچنین یادآوری میکند فروشندگان باید سفارش شما را تا زمانی که خودشان یا آگهی‌هایشان گفته‌اند ارسال کنند [1].
آیا سایت شبیه‌سازی‌شده یا برنامه جعلی است؟
FDIC هشدار میدهد وبسایتهای جعلی میتوانند از خرده‌فروشان پرطرفدار دقیق تقلید کنند و برنامههای خرید جعلی ممکن است بدافزار داشته باشند. این نهاد توصیه میکند فقط از برنامههای رسمی خردهفروش استفاده کنید که از وبسایت خردهفروش یا یک فروشگاه معتبر برنامه گرفته شده باشند [11]. تایپوسکواتینگ (Typosquatting) یعنی ثبت نشانی وبی که با یک تغییر کوچک از نشانی خردهفروش واقعی فرق دارد؛ خواندن نشانی حرف‌به‌حرف پیش از وارد کردن اطلاعات کارت یک پیشگیری ارزان است.
فروشنده چگونه پرداخت می‌خواهد؟
روش پرداخت اغلب روشن‌ترین هشدار است. FTC میگوید فروشنده‌ای که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است [1].
آیا این وبسایت معتبر است؟ فهرست بررسی پیش از پرداخت
وقتی فروشگاهی ناشناخته پیشنهاد ارزان میدهد، این ترتیب بررسی را به‌کار ببرید. این فهرست تنها از راهنمای FTC، NCSC، FDIC و CISA ساخته شده و خطر را کم میکند، نه حذف.
- فروشنده را بیرون از آگهی پیدا کنید. نام فروشنده و نشانی وبسایت را همراه با «review»، «complaint» یا «scam» جستوجو کنید [1]. هشدار ۲۰۲۴ FTC همین توصیه را برای نام فروشنده پیش از خرید از فروشنده ناآشنا میدهد [10].
- نظرهای مستقل را بخوانید. به‌جای توصیه‌نامه‌های خود فروشگاه، سایتهای نقد و بررسی معتبر را ببینید [2].
- قیمت را مقایسه کنید. کالای برند با قیمتی بسیار پایین‌تر از معمول نشانه هشدار است، بهویژه وقتی در آگهی شبکه اجتماعی دیده می‌شود [1][10].
- شرایط را بخوانید. سیاست بازپرداخت، هزینه ارسال مرجوعی و هزینه‌های اضافی را ببینید [10].
- منبع برنامه را بررسی کنید. اگر فروشگاه برنامه‌ای را تبلیغ میکند، فقط برنامه رسمی خردهفروش را از وبسایت او یا یک فروشگاه معتبر برنامه استفاده کنید [11].
- روش پرداخت را آگاهانه انتخاب کنید. NCSC میگوید کارت اعتباری می‌تواند حمایت بیشتری از انتقال بانکی بدهد [2] و FTC میگوید فروشنده‌ای که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است [1].
- سوابق را نگه دارید. رسیدها و تأییدیههای سفارش را ذخیره کنید [1].
- صورتحسابها را زیر نظر بگیرید. در فصل تعطیلات صورت‌حساب‌های کارت اعتباری و بانک را مرتب برای برداشتهای متقلبانه بررسی کنید [6].
قفل مرورگر و ابزارهای بررسی وبسایت چطور؟
FDIC به خریداران میگوید https و نماد قفل را بررسی کنند [11]. صفحههای FTC و NCSC که برای این مقاله بررسی شد به آن تکیه نمیکنند و منابع نمیگویند قفل نشانه صداقت فروشنده است، پس آن را حداقل بدانید. ابزارهای بررسی وبسایت وجود دارند، اما پژوهش پشت این راهنما مستندات هیچ ابزاری را بررسی نکرد و بنابراین ابزاری توصیه نمی‌شود؛ پیش از تکیه بر هر ابزار، یک منبع رسمی مانند نهاد ملی امنیت سایبری کشورتان را ببینید.
مثال کاربردی: یک آگهی شبکه اجتماعی بیش از حد خوب
این یک سناریوی توضیحی است، نه یک مورد گزارش‌شده. در یک آگهی شبکه اجتماعی، هدفون یک برند شناخته‌شده با کمتر از نصف قیمت معمول عرضه می‌شود و بنری میگوید فقط چند جفت مانده است. با اعمال فهرست: قیمت بسیار پایین و جایگاه شبکه اجتماعی با توصیف FTC از آگهی‌های جعل هویت می‌خواند [1]؛ بنر کمیابی با هشدار فوریت کاذب NCSC می‌خواند [2]؛ جست‌وجوی نام فروشنده و نشانی وب همراه با واژه «scam» یا چیزی پیدا نمیکند یا به شکایت‌ها می‌رسد [1]؛ و تنها گزینه‌های پرداخت پیشنهادی برنامه پرداخت یا ارز رمزنگاریشده است که به گفته FTC نشانه کلاهبرداری محتمل است [1]. چهار هشدار مستقل یعنی کار درست بستن صفحه و خرید از وبسایت یا برنامه خود خردهفروش است.
ایمیل‌های فیشینگ و پیامک‌های جعلی تحویل در تعطیلات چگونه کار میکنند؟
فیشینگ اصطلاح فراگیر است؛ اسمیشینگ (smishing) فیشینگ از راه پیامک و ویشینگ (vishing) فیشینگ از راه تماس تلفنی است. در تعطیلات، خریداران پیام‌های سفارش، پرداخت و تحویل را انتظار دارند و همین پوششی برای پیام‌های متقلبانه فراهم میکند. این بخش برای مدافعان و کاربران عادی نوشته شده، پس آنچه را باید مراقبش بود شرح میدهد، نه شیوه ساخت پیامها را.
فیشینگ چقدر رایج است؟
فیشینگ در آمار IC3 سال ۲۰۲۵ FBI پرگزارش‌ترین نوع جرم سایبری بود، پیش از اخاذی، کلاهبرداری سرمایه‌گذاری و نشت اطلاعات شخصی [5]. CISA پیوندهای مخرب و وبسایتهای جعلی را در شمار خطرهای تعطیلات برای خریداران می‌آورد [6].
آیا پیامک راه رو‌به‌رشدی است؟
داده‌های Barclays نشان میدهد پیامک ۸٪ ادعاهای کلاهبرداری خرید را در ۲۰۲۵ (تا ۳۰ سپتامبر) تشکیل میداد، در برابر ۳٪ در ۲۰۲۳ [9]. شبکههای اجتماعی همچنان بزرگترین منبع کلاهبرداری خرید است، پس پیامک از پایه‌ای کوچک در حال رشد است، نه اینکه از آن پیشی بگیرد [9].
با پیام غیرمنتظره چه کنم؟
- در پیامی که انتظارش را نداشتید روی پیوندها نزنید و پیوست‌ها را باز نکنید.
- برنامه یا وبسایت رسمی خردهفروش را خودتان باز کنید و وضعیت سفارش یا تحویل را آنجا ببینید. FDIC توصیه میکند فقط از برنامههای رسمی خردهفروش استفاده کنید که از وبسایت خردهفروش یا یک فروشگاه معتبر برنامه گرفته شده باشند [11].
- به فوریت بدبین باشید. به گفته NCSC و Action Fraud، فوریت کاذب نشانه آشکار تقلب است [2].
- همان‌طور که NCSC تشویق میکند، تأیید ۲ مرحلهای (2SV) را برای مهمترین حساب‌هایتان فعال کنید [2].
آیا هوش مصنوعی تشخیص این پیامها را دشوارتر میکند؟
خریداران چنین فکر میکنند. در نظرسنجی Opinium در نوامبر ۲۰۲۵ از ۲٬۰۰۰ بزرگسال بریتانیایی برای Barclays، ۷۵٪ گفتند پیشرفتهای هوش مصنوعی کلاهبرداریهای اینترنتی را قانعکنندهتر کرده، در حالی که فقط ۳۶٪ مطمئن بودند میتوانند کلاهبرداری ساختهشده با هوش مصنوعی را تشخیص دهند [9]. پس املای درست و قالب صیقلخورده نشانه‌های ضعیف‌تری از اعتبار نسبت به گذشته‌اند؛ به‌جای آن فرستنده را از راه یک کانال جداگانه راستی‌آزمایی کنید.
پرداخت با کارت اعتباری، کارت نقدی یا برنامه پرداخت کدام امنتر است؟
راهنمای رسمی به یک سو می‌گراید: در صورت امکان با کارت اعتباری پرداخت کنید. این روش بی‌خطر نیست و به محل زندگی شما و آنچه صادرکننده کارتتان ارائه میدهد بستگی دارد.
مزیت‌های پرداخت با کارت اعتباری چیست؟
FTC توصیه میکند در صورت امکان با کارت اعتباری پرداخت کنید، چون اگر فروشنده دوبار برداشت کند، کالای اشتباه یا آسیبدیده بفرستد یا چیزی نفرستد، میتوان تراکنش را اعتراض کرد [1]. NCSC و Action Fraud نیز به خریداران توصیه میکنند از کارت اعتباری استفاده کنند و در صورت امکان از انتقال بانکی پرهیز کنند [2]. اعتراض به تراکنش کارت، که chargeback هم نامیده می‌شود، درخواستی از صادرکننده کارت برای بازگرداندن یک برداشت است.
کاستی‌ها و محدودیت‌ها چیست؟
- حمایت یکسان نیست. توصیه FTC و NCSC متمرکز بر آمریکا و بریتانیاست و منابع بررسی‌شده مبنای حقوقی را شرح نمیدهند. حمایتها بسته به کشور و نوع کارت فرق میکند، پس شرایط صادرکننده‌تان را بخوانید.
- اعتراض خودکار نیست. اعتراض یک درخواست است؛ نتیجه به فرایند صادرکننده و مدارک شما بستگی دارد، و به همین دلیل FTC توصیه میکند رسیدها و تأییدیههای سفارش را نگه دارید [1].
- کارت نقدی و برنامههای پرداخت روشن‌تر نیستند. منابع گردآوری‌شده حقوق اعتراض برای کارت‌های نقدی یا برنامههای پرداخت را شرح نمیدهند، پس پیش از تکیه بر آن‌ها از بانک یا ارائه‌دهنده برنامه بپرسید.
- برخی روش‌ها خودشان هشدارند. فروشنده‌ای که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است [1].
چه زمانی مشاوره تخصصی بگیرم؟
اگر مبلغ قابل‌توجهی را از دست داده‌اید یا از حقوق خود بر پایه قرارداد کارت یا قانون محلی مطمئن نیستید، با بانک یا صادرکننده کارت و در صورت لزوم با یک نهاد حمایت از مصرف‌کننده یا مشاور صلاحیت‌دار تماس بگیرید. این راهنما اطلاعات عمومی میدهد، نه مشاوره حقوقی یا مالی.
اگر پیش‌تر به یک فروشگاه جعلی پرداخته‌ام چه کنم؟
سریع عمل کنید و همه‌چیز را نگه دارید. سرعت عمدتاً به این دلیل مهم است که گزینه‌های بیشتری نزد ارائه‌دهنده پرداخت به شما میدهد؛ منابع مهلت همگانی تعیین نمیکنند، پس شرایط خودتان را بررسی کنید.
- مدارک را جمع کنید. رسیدها و تأییدیههای سفارش را ذخیره کنید [1]. نگه داشتن اسکرینشات آگهی و فروشگاه و هر پیام فروشنده پیشنهاد خود این راهنماست، نه یک گام دارای منبع.
- درباره اعتراض از ارائه‌دهنده پرداخت بپرسید. FTC میگوید اگر فروشنده کالای اشتباه یا هیچ کالایی بفرستد میتوان تراکنش را اعتراض کرد، پس از صادرکننده کارت بپرسید چگونه تراکنش را اعتراض کنید [1]. پیام دادن نخست به فروشنده پیشنهاد خود این راهنماست، نه گامی دارای منبع؛ فروشنده واقعی ممکن است مشکل را حل کند، اما پول یا اطلاعات شخصی بیشتری نفرستید.
- صورتحسابها را بررسی کنید. CISA توصیه میکند در خرید تعطیلات صورت‌حساب‌های کارت اعتباری و بانک را مرتب برای برداشتهای متقلبانه بررسی کنید [6]. دنبال برداشت‌هایی باشید که نمی‌شناسید، نه فقط آن یکی که می‌دانید.
- حسابها را ایمن کنید. NCSC تشویق میکند تأیید ۲ مرحلهای (2SV) را برای مهمترین حسابها فعال کنید [2]. تغییر هر گذرواژهای که در سایت فروشگاه وارد کردهاید و جای دیگر هم استفاده می‌کنید توصیه عمومی خود این راهنماست، نه نکته‌ای از منابع.
- گزارش دهید. در آمریکا از راه سایت ReportFraud مربوط به FTC گزارش دهید [1]. منابع گردآوری‌شده در اینجا راه گزارش برای کشورهای دیگر نمیدهند، پس راهنمای نهاد ملی حمایت از مصرف‌کننده یا پلیس کشورتان را بررسی کنید.
اگر برای بازگرداندن پولتان از شما پول بیشتر یا هزینه پیش‌پرداخت خواستند، متوقف شوید و درخواست را از راه اطلاعات تماس رسمی بانک‌تان با آن بانک راستی‌آزمایی کنید. برای بازیابی مبالغ قابل‌توجه، مشاوره صلاحیت‌دار یا رسمی بگیرید.
چرا کلاهبرداری‌ها در بلک فرایدی افزایش مییابد و آیا تخفیف‌ها واقعی‌اند؟
منابع بررسی‌شده علت واحدی برای افزایش در بلک فرایدی نمیدهند، اما چند قطعه به هم می‌خورند.
چرا فصل حراج برای کلاهبردارها مناسب است؟
- فوریت از پیش وجود دارد. NCSC و Action Fraud میگویند فوریت کاذب، مانند پیشنهادهای زمان‌دار یا کالای کمیاب، نشانه آشکار تقلب است [2]. حراج‌ها از پیش فشار زمانی دارند، پس پیشنهاد متقلبانه در آن گم می‌شود.
- خریداران در شبکههای اجتماعی‌اند. شبکههای اجتماعی در داده‌های Barclays بزرگترین منبع کلاهبرداری خرید است [9] و ۴۳٪ گزارش‌های فصل جشن‌های بریتانیا که NFIB تحلیل کرد به یک پلتفرم شبکه اجتماعی اشاره داشت [2].
- افراد بسیاری در بازارند. FBI در فصل خرید تعطیلات ۲۰۲۲ نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ قربانی و بیش از ۷۳ میلیون دلار خسارت ثبت کرد [8] و به گفته Barclays، ۴۵٪ بزرگسالان بریتانیا در ۲۰۲۵ هدف کلاهبرداری قرار گرفتند [7].
آیا تخفیف‌های بلک فرایدی واقعی‌اند یا ترفند؟
این پرسشی جدا از تقلب است و این راهنما نمی‌تواند با ارقام به آن پاسخ دهد. پژوهش پشت آن شواهد دست‌اول ردیابی قیمت درباره واقعی بودن تخفیف‌ها به دست نیاورد، پس هیچ آماری ارائه نمی‌شود. آنچه میتوان گفت عملی است: قیمت را در خرده‌فروشان شناخته‌شده مقایسه کنید، فروشنده را همان‌طور که گفته شد بررسی کنید و اگر قیمتی بسیار پایین‌تر از همه فروشندگان دیگر است ویژه محتاط باشید، چون FTC آگهی‌های جعل هویت را عرضه کالای برند با قیمت غیرعادی پایین توصیف میکند [1].
برای خوانندگان در ایران چه تفاوتی وجود دارد؟
نشانه‌های هشدار عمومی این راهنما همه‌جا کاربرد دارند: قیمت‌های غیرعادی پایین، فوریت کاذب، فروشندگان غیرقابل راستی‌آزمایی و درخواست‌های پرداخت غیرمعمول. با این حال حقوق اعتراض به روش پرداخت بستگی دارد و خوانندگان در ایران ممکن است همین‌جا تفاوت داشته باشند.
American Banker گزارش میکند ایرانیان نمی‌توانند در نظام بینالمللی کارت پرداخت انجام دهند یا در بانک‌های خارجی حساب باز کنند و ایران زیرساخت پرداخت داخلی خود را دارد. تحریم‌ها Visa، Mastercard و American Express را از فعالیت در آنجا محدود کرده است [12].
توصیه FTC برای پرداخت با کارت اعتباری تا بتوان تراکنش را اعتراض کرد، صادرکننده کارتی را فرض میکند که حقوق اعتراض ارائه میدهد [1] و NCSC میگوید کارت اعتباری می‌تواند حمایت بیشتری بدهد [2]. خوانندگانی که از کارت‌های داخلی ایران یا مسیرهای پرداخت محلی دیگر استفاده میکنند نباید همان حمایت را فرض کنند و پیش از پرداخت به فروشنده ناشناس باید از بانک یا ارائه‌دهنده پرداخت خود بپرسند چه راه چاره‌ای وجود دارد.
پژوهش پشت این راهنما آمار معتبر و قابل‌استنادی درباره خسارت‌های فروشگاه جعلی یا فیشینگ ویژه ایران، درباره اثر فیلترینگ اینترنت یا درباره خطرهای کلاهبرداری مرتبط با ابزارهای دور زدن فیلتر پیدا نکرد، پس چیزی ادعا نمی‌شود. سایتی را که پرداخت از مسیری برگشت‌ناپذیر می‌خواهد با احتیاط بیشتری ببینید، فروشنده را مستقل بررسی کنید و پرداخت در محل یا ترتیب شبیه امانت‌گذاری (escrow) را فقط وقتی ترجیح دهید که بتوانید دقیقاً راستی‌آزمایی کنید چگونه کار میکند.
پیش رو چه چیزی محتمل است و چه چیزی هنوز نامطمئن است؟
خسارت‌های گزارش‌شده در داده‌های آمریکا پیوسته افزایش یافته است. شهادت FTC گفت خسارت‌های گزارش‌شده کلاهبرداری از ۲۰۲۰ نزدیک به ۴۳۰٪ افزایش یافته [4] و FBI به گزارش CyberScoop افزایش ۲۶٪ خسارت جرم سایبری را در ۲۰۲۵ ثبت کرد [5].
روندها چه نشان می‌دهند؟
- کلاهبرداریهای با ارزش بالاتر، قربانیان کمتر. Barclays گزارش میکند ارزش میانه کلاهبرداری خرید میان ۲۰۲۳ و سپتامبر ۲۰۲۵ ۴۳٪ افزایش و میانگین حجم ماهانه ۱۴٪ کاهش یافته است [9]. اگر این ادامه یابد، خسارت‌های فردی از شمار کلی مهم‌ترند.
- پیام‌هایی که حرفه‌ای‌تر به‌نظر می‌رسند. با باور ۷۵٪ از بزرگسالان بریتانیایی نظرسنجی‌شده که هوش مصنوعی کلاهبرداری‌ها را قانعکنندهتر کرده و اطمینان تنها ۳۶٪ به تشخیص آن [9]، بررسی‌هایی که بر ظاهر پیام تکیه دارند ارزش خود را از دست خواهند داد، در حالی که بررسی فروشنده، کانال و روش پرداخت ارزش خود را حفظ میکنند.
- کلاهبرداری بیشتر مبتنی بر پیامک. سهم پیامک از ادعاهای کلاهبرداری خرید Barclays از ۳٪ به ۸٪ رسید [9].
چه چیزی نامطمئن است؟
- جدیدترین ارقام فصل جشن‌های بریتانیا که پیدا شد نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ را در بر می‌گیرد [2]؛ ارقام فصل‌های بعدی ممکن است متفاوت باشد و منابع بریتانیا بسته به دوره و جامعه آماری درباره جهت روند اختلاف دارند.
- اعداد FBI، FTC و بریتانیا از نهادها و تعریف‌های متفاوت می‌آیند و نمی‌توان آن‌ها را جمع کرد [3][5].
- خسارت‌های واقعی بسیار بیشتر از گزارش‌شده‌هاست و FTC برای ۲۰۲۴ تا ۱۹۵٫۹ میلیارد دلار برآورد میکند [4].
- تا ۳ نوامبر ۲۰۲۶، هیچ رقم کلاهبرداری بلک فرایدی ۲۰۲۶ از منابع بررسی‌شده در دسترس نیست.
| منبع | دوره | رقم اصلی | آنچه می‌سنجد |
|---|---|---|---|
| Consumer Sentinel Network Data Book 2024 در FTC | ۲۰۲۴ | بیش از ۱۲٫۵ میلیارد دلار خسارت گزارش‌شده، ۲۵٪ بیش از سال پیش [3] | گزارش‌های کلاهبرداری مصرف‌کنندگان آمریکا |
| شهادت FTC به گزارش Finextra | ۲۰۲۵ | ۱۵٫۹ میلیارد دلار از حدود ۳ میلیون گزارش؛ ۲۰۲۴ شامل ۲٫۶ میلیون گزارش و کمی بیش از ۱۲ میلیارد دلار بود [4] | گزارش‌های کلاهبرداری مصرف‌کنندگان آمریکا |
| مرکز شکایت‌های جرائم اینترنتی FBI (IC3)، به گزارش CyberScoop | ۲۰۲۵ | حدود ۲۰٫۹ میلیارد دلار، ۲۶٪ افزایش؛ بیش از ۱ میلیون شکایت [5] | شکایت‌های گزارش‌شده جرم سایبری |
| رقم FBI به نقل از CISA | فصل خرید تعطیلات ۲۰۲۲ | نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ قربانی؛ بیش از ۷۳ میلیون دلار خسارت [8] | گزارش‌های کلاهبرداری خرید تعطیلات |
| Action Fraud و NFIB بریتانیا، از راه NCSC | نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ | بیش از ۱۱٫۵ میلیون پوند خسارت به مجرمان اینترنتی؛ میانگین ۶۹۵ پوند برای هر قربانی؛ فصل پیشین ۱۰٫۶ میلیون پوند [2] | گزارش‌های بریتانیا به Action Fraud |
| Barclays | ۲۰۲۳ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ | ارزش میانه کلاهبرداری خرید ۴۳٪ افزایش؛ میانگین حجم ماهانه ۱۴٪ کاهش [9] | ادعاهای کلاهبرداری مشتریان یک بانک |
| روش پرداخت | راهنما چه میگوید |
|---|---|
| کارت اعتباری | FTC در صورت امکان آن را توصیه میکند، چون اگر فروشنده دوبار برداشت کند، کالای اشتباه یا آسیبدیده بفرستد یا چیزی نفرستد میتوان تراکنش را اعتراض کرد؛ NCSC و Action Fraud نیز استفاده از آن را توصیه میکنند [1][2] |
| انتقال بانکی | NCSC و Action Fraud توصیه میکنند در صورت امکان از انتقال بانکی پرهیز کنید [2] |
| کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده | FTC میگوید فروشنده‌ای که بر این‌ها اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است [1] |
اشتباه‌های رایج
اعتماد به یک فروشگاه فقط چون نشانی آن با https شروع می‌شود یا قفل دارد.
راه درست: قفل را حداکثر یک بررسی کوچک بدانید. FDIC به جست‌وجوی https و نماد قفل اشاره میکند [11]، اما راهنمای FTC و NCSC که در اینجا بررسی شد به آن تکیه نمیکند. پس نام فروشنده و نشانی وبسایت را همراه با «review»، «complaint» یا «scam» جستوجو کنید [1].
پرداخت شتاب‌زده به این دلیل که شمارنده معکوس یا بنر «فقط چند عدد باقی مانده» میگوید تخفیف رو به پایان است.
راه درست: مکث کنید و بررسی کنید. NCSC و Action Fraud فوریت کاذب، مانند پیشنهادهای زمان‌دار یا کالای کمیاب، را نشانه آشکار کلاهبرداری می‌دانند. پس پیش از پایان شمارش معکوس فروشنده را بررسی کنید [2].
پذیرفتن پرداخت با کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامه پرداخت، ارز رمزنگاریشده یا انتقال بانکی برای گرفتن تخفیف.
راه درست: اگر ممکن است با کارت اعتباری پرداخت کنید، زیرا به گفته FTC اگر کالایی نرسد میتوان تراکنش را اعتراض کرد. FTC میگوید فروشنده‌ای که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار کند احتمالاً کلاهبردار است، و NCSC توصیه میکند در صورت امکان از انتقال بانکی پرهیز کنید [1][2].
زدن روی پیوند در یک پیامک، ایمیل یا آگهی شبکه اجتماعی غیرمنتظره و نصب هر برنامه‌ای که پیشنهاد می‌شود.
راه درست: روی پیوند نزنید. برنامه یا وبسایت رسمی خردهفروش را خودتان باز کنید و برنامههای خرید را فقط از وبسایت خردهفروش یا یک فروشگاه معتبر برنامه نصب کنید، زیرا برنامههای خرید جعلی میتوانند بدافزار داشته باشند [11].
نگاه نکردن به صورتحسابها تا ماه ژانویه.
راه درست: همان‌طور که CISA توصیه میکند، صورت‌حساب‌های کارت و بانک را در سراسر فصل تعطیلات مرتب بررسی کنید و رسیدها و تأییدیههای سفارش را نگه دارید تا هر اعتراضی مستند باشد [6][1].
پرسش‌های پرتکرار
چگونه بفهمیم یک فروشگاه اینترنتی جعلی است؟
FTC به آگهیهایی، بهویژه در شبکههای اجتماعی، اشاره میکند که کالاهای برند را با قیمت غیرعادی پایین عرضه میکنند، و به فروشندگانی که بر کارت هدیه، حواله بانکی بینالمللی، برنامههای پرداخت یا ارز رمزنگاریشده اصرار دارند [1][10]. NCSC فوریت کاذب را نیز نشانه آشکار میداند [2]. پیش از خرید، نام فروشنده و نشانی وبسایت را با «review»، «complaint» یا «scam» جستوجو کنید [1].
این وبسایت معتبر است؟ چگونه بررسی کنم؟
هیچ بررسی تنهایی درستی یک سایت را ثابت نمیکند. نام فروشنده و نشانی وب را با واژههایی مانند «review»، «complaint» یا «scam» جستوجو کنید [1]، نظرها را در سایتهای معتبر ببینید [2]، شرایط بازپرداخت و ارسال را بخوانید [10] و رسیدها را نگه دارید [1]. FDIC به بررسی https و نماد قفل هم اشاره میکند، اما آن را فقط حداقل بدانید [11].
آیا در بلک فرایدی پرداخت با کارت اعتباری امنتر است؟
FTC توصیه میکند در صورت امکان با کارت اعتباری پرداخت کنید، چون اگر فروشنده دوبار برداشت کند، کالای اشتباه یا آسیبدیده بفرستد یا چیزی نفرستد، میتوان تراکنش را اعتراض کرد. NCSC و Action Fraud هم کارت اعتباری را توصیه میکنند و میگویند در صورت امکان از انتقال بانکی پرهیز کنید. حمایتها بسته به کشور و صادرکننده فرق میکند؛ شرایط کارت خود را بررسی کنید [1][2].
اگر از یک وبسایت جعلی خرید کردهام چه کنم؟
رسیدها و تأییدیههای سفارش را ذخیره کنید [1] و از آگهی و پیامها اسکرینشات نگه دارید (این پیشنهاد خود این راهنماست). سپس از صادرکننده کارت بپرسید چگونه تراکنش را اعتراض کنید؛ FTC میگوید اگر فروشنده کالای اشتباه یا هیچ کالایی بفرستد میتوان تراکنش را اعتراض کرد [1]. صورتحسابها را برای برداشتهای دیگر بررسی کنید [6]. در آمریکا در سایت ReportFraud مربوط به FTC گزارش دهید [1]. تأیید ۲ مرحلهای را برای مهمترین حسابها فعال کنید [2]. تماس نخست با فروشنده و تغییر گذرواژهای که جای دیگر هم استفاده کردهاید، پیشنهاد خود این راهنماست و در منابع ذکرشده نیامده است.
آیا قفل یا https یعنی وبسایت خرید امن است؟
بهتنهایی نه. FDIC به خریداران میگوید https و نماد قفل را بررسی کنند، اما صفحههای FTC و NCSC که در اینجا بررسی شد به آن تکیه نمیکنند و منابع نمیگویند قفل نشانه صداقت فروشنده است. آن را حداقل بدانید، سپس فروشنده و روش پرداخت را بررسی کنید [11][1][2].
چرا در بلک فرایدی و Cyber Monday کلاهبرداری افزایش مییابد؟
منابع علت واحدی نمیدهند. NCSC فوریت کاذب را نشانه آشکار کلاهبرداری مینامد و Barclays میگوید شبکههای اجتماعی بزرگترین منبع کلاهبرداری خرید است. FBI در فصل خرید تعطیلات ۲۰۲۲ نزدیک به ۱۲٬۰۰۰ قربانی و بیش از ۷۳ میلیون دلار خسارت ثبت کرد؛ رقمی که CISA به آن استناد کرد [2][9][8].
چگونه پیامک جعلی تحویل یا ایمیل فیشینگ را در تعطیلات تشخیص دهم؟
روی آن نزنید. برنامه یا وبسایت رسمی خردهفروش را خودتان باز کنید و سفارش را آنجا ببینید. FDIC توصیه میکند فقط از برنامههای رسمی خردهفروش استفاده کنید و CISA از پیوندهای مخرب و وبسایتهای جعلی هشدار میدهد. Barclays دریافت که پیامک ۸٪ ادعاهای کلاهبرداری خرید را در ۲۰۲۵ تا ۳۰ سپتامبر تشکیل میداد، در برابر ۳٪ در ۲۰۲۳ [11][6][9].
آیا کلاهبرداریهای نوشتهشده با هوش مصنوعی سختتر تشخیص داده میشوند؟
بسیاری از خریداران چنین فکر میکنند. در نظرسنجی Opinium در نوامبر ۲۰۲۵ از ۲٬۰۰۰ بزرگسال بریتانیایی برای Barclays، ۷۵٪ گفتند پیشرفتهای هوش مصنوعی کلاهبرداریهای اینترنتی را قانعکنندهتر کرده است و فقط ۳۶٪ مطمئن بودند میتوانند کلاهبرداری ساختهشده با هوش مصنوعی را تشخیص دهند. بنابراین متن صیقلخورده اطمینانبخشی کمتری از گذشته دارد [9].
واژه‌نامه
- فیشینگ (Phishing)
- فیشینگ پیامی است که وانمود میکند از سوی یک سازمان قابل‌اعتماد آمده تا شما را به زدن روی پیوند یا ارائه اطلاعات شخصی یا پرداخت وادار کند.
- اسمیشینگ (Smishing)
- اسمیشینگ فیشینگی است که از راه پیامک (SMS) انجام می‌شود.
- ویشینگ (Vishing)
- ویشینگ فیشینگی است که از راه تماس تلفنی یا پیام صوتی انجام می‌شود.
- فروشگاه اینترنتی جعلی
- فروشگاه اینترنتی جعلی وبسایت یا فروشگاه شبکه اجتماعی است که پول می‌گیرد اما کالای تقلبی، کالای اشتباه یا هیچ کالایی نمی‌فرستد.
- تایپوسکواتینگ (دامنه شبیه‌سازی‌شده)
- تایپوسکواتینگ ثبت نشانی وبی است که با یک تغییر کوچک از نشانی یک خردهفروش واقعی متفاوت است تا بازدیدکنندگان بی‌دقت به نسخه جعلی برسند.
- اعتراض به تراکنش کارت (Chargeback)
- اعتراض به تراکنش کارت (chargeback) درخواستی از صادرکننده کارت برای بازگرداندن یک برداشت است، مثلاً وقتی کالا نمی‌رسد.
- تأیید دومرحله‌ای (2SV)
- تأیید دومرحله‌ای (2SV) افزون بر گذرواژه هنگام ورود، مدرک دومی مانند یک کد را می‌خواهد.
- Consumer Sentinel Network
- Consumer Sentinel Network پایگاه داده شکایت‌های مصرف‌کنندگان در FTC است که آمار سالانه کلاهبرداری این نهاد بر آن استوار است.
منابع
- How to avoid an online shopping scam this holiday season (2025 edition; page last modified 2026-08-14) US Federal Trade Commission (FTC), Consumer Advice · 2025-11-24
- Black Friday warning: shoppers urged to protect themselves online as figures reveal rising losses to scams (2024 edition; figures cover Nov 2023 to Jan 2024; newest edition found) UK National Cyber Security Centre (NCSC) with Action Fraud and the National Fraud Intelligence Bureau
- New FTC Data Show a Big Jump in Reported Losses to Fraud to $12.5 Billion in 2024 (Consumer Sentinel Network Data Book 2024 edition) US Federal Trade Commission (FTC) · 2025-03-10
- US FTC: Consumers lost $15.9bn to fraud in 2025 (reports a US Congress Joint Economic Committee hearing with FTC testimony; month approximate) Finextra
- Cybercrime losses jumped 26% to $20.9 billion in 2025 CyberScoop · 2026-04-07
- #SecureTheSeason: Holiday Online Shopping Safety (undated campaign page) US Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA)
- Scams hit half of UK adults this year, Barclays data shows (Barclays Scams Bulletin, 2025 edition) Barclays
- Shop Safely Online This Holiday Season with Tips from Secure Our World (2024 edition; cites FBI 2022 holiday data) US Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA)
- Three in four shoppers believe AI advances have made scams more convincing, fuelling Black Friday fraud fears (2025 edition) Barclays · 2025-11-21
- Don't let scammers get in the way of your holiday shopping (2024 edition) US Federal Trade Commission (FTC), Consumer Advice
- Avoid Scams While Shopping Online for Bargains (undated consumer page) US Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC)
- Inside Iran's payments system (month not confirmed) American Banker
