Telefonun ehtiyat nüsxəsini necə çıxarmaq olar: iCloud, Google ehtiyat nüsxəsi və oflayn variantların müqayisəsi

Telefonun ehtiyat nüsxəsini necə çıxarmaq olar?

Ən qısa cavab telefondan asılıdır:

• iPhone, iCloud-a: Wi-Fi-a qoşulun, Settings bölməsini açın, adınıza toxunun, sonra iCloud, iCloud Backup seçin və Back Up Now düyməsinə toxunun. Avtomatik ehtiyat nüsxə üçün Back Up This iPhone funksiyasının aktiv olduğuna əmin olun və telefonu ekranı kilidli halda enerji mənbəyinə və Wi-Fi-a qoşulu saxlayın ^[2].
• iPhone, kompüterə: onu kabellə qoşun və Mac-da Finder-dən (macOS Catalina və ya daha yeni), Windows kompüterində isə Apple Devices tətbiqindən istifadə edin, sonra Back Up Now düyməsinə klikləyin ^[4][5].
• Android, Google-a: Settings bölməsini açın, Google, All services, Backup seçin və ehtiyat nüsxəni aktivləşdirin və ya Back up now düyməsinə toxunun; ilk ehtiyat nüsxə 24 saata qədər çəkə bilər ^[7].
• İstənilən telefon, oflayn: fotoları və faylları USB kabeli ilə kompüterə, sonra xarici diskə köçürün ^[10][11].

Apple bildirir ki, iCloud-dan, kompüterinizdən və ya hər ikisindən istifadə edə bilərsiniz ^[3], Böyük Britaniyanın Milli Kibertəhlükəsizlik Mərkəzi (NCSC) isə dəyər verdiyiniz hər şeyin, yəni itməsi sizə narahatlıq yaradacaq hər şeyin ehtiyat nüsxəsini çıxarmağı tövsiyə edir ^[11]. Surətləri birdən çox növ yaddaşda saxlamaq və bir surəti evdən kənarda saxlamaq aşağıda izah edilən 3-2-1 qaydasının mahiyyətidir ^[12].

Telefonun ehtiyat nüsxəsi nədir və ona niyə ehtiyac var?

NCSC ehtiyat nüsxəni ayrıca təhlükəsiz yerdə, adətən internetdəki bulud yaddaşında və ya USB fləş, SD kart və ya xarici sərt disk kimi çıxarıla bilən daşıyıcılarda saxlanılan vacib məlumatlarınızın surəti kimi müəyyən edir ^[11]. Orijinala çıxışı itirsəniz, surətdən bərpa edirsiniz ^[11]. Apple da məqsədi eyni cür təsvir edir: ehtiyat nüsxə cihazınız dəyişdirildikdə, itirildikdə və ya zədələndikdə məlumatlarınızın surətini təmin edir ^[1].

NCSC insanların ona ehtiyac duymasının geniş yayılmış səbəblərini sadalayır: yeni cihaz almaq, itki və ya oğurluq, sınmış cihaz, təsadüfən silmə, məlumatları silən və ya sizi bloklayan fidyə proqramları kimi zərərli proqramlar, həmçinin silinməli və ya dəyişdirilməli olan yaddaş ^[11].

Sinxronizasiya ehtiyat nüsxə ilə eyni şeydirmi?

Tam yox. Apple cihazın demək olar ki, bütün məlumatlarını və parametrlərini əhatə edən kompüter ehtiyat nüsxəsini sinxronizasiyadan fərqləndirir ^[3]. iCloud Photos kimi artıq iCloud ilə sinxronlaşan məlumatlar artıq iCloud-da olduğu üçün iCloud ehtiyat nüsxəsinə daxil edilmir ^[3].

3-2-1 qaydası nədir?

US-CERT üçün hazırlanmış və CISA tərəfindən dərc edilmiş tövsiyələrdə əks olunan köhnə qaydaya görə, hər vacib faylın 3 surətini (bir əsas və iki ehtiyat), 2 müxtəlif növ daşıyıcıda saxlamaq, 1 surəti isə başqa yerdə saxlamaq lazımdır ^[12].

iPhone-un ehtiyat nüsxəsini iCloud ilə necə çıxarmaq olar?

1. Wi-Fi şəbəkəsinə qoşulun ^[2].
2. Settings bölməsini açın, adınıza, sonra iCloud seçiminə toxunun ^[2].
3. iCloud Backup, sonra Back Up Now seçin; proses bitənə qədər Wi-Fi-a qoşulu qalın ^[2].
4. Back Up Now altında göstərilən son ehtiyat nüsxənin tarixini və vaxtını yoxlayın ^[2].
5. Avtomatik ehtiyat nüsxə üçün Back Up This iPhone funksiyasını aktiv saxlayın və telefonu, məsələn, gecə ərzində ekranı kilidli halda enerji mənbəyinə və Wi-Fi-a qoşulu saxlayın ^[2].

iCloud yaddaşının kifayət etmədiyi barədə xəbərdarlıq alsanız, əlavə yer almaq üçün ekrandakı addımlara əməl edin ^[2]. Hər iCloud hesabına 5 GB pulsuz yer daxildir ^[6]. 3 noyabr 2026 tarixinə Apple-ın ABŞ-dakı iCloud+ qiymətləri belədir: 50 GB üçün ayda $0.99, 200 GB üçün $2.99, 2 TB üçün $9.99, 6 TB üçün $29.99 və 12 TB üçün $59.99 ^[6]. Apple bildirir ki, iCloud ehtiyat nüsxələri həmişə şifrələnir və 12 TB-a qədər, Apple One Premier tarifi ilə isə 14 TB-a qədər ola bilər ^[3].

iCloud ehtiyat nüsxəsinə nə daxil deyil?

iCloud ehtiyat nüsxəsinə artıq iCloud ilə sinxronlaşmayan məlumatlar və parametrlər daxildir ^[3]. Ona digər şeylərlə yanaşı bunlar daxil deyil: artıq iCloud-da sinxronlaşdırılmış qeydlər, iCloud Photos aktivdirsə fotolar, Messages in iCloud aktivdirsə mesajlar, Gmail və Exchange poçtu kimi digər bulud xidmətlərində saxlanılan məlumatlar, Apple Pay məlumatları, Face ID və ya Touch ID parametrləri, iCloud Music Library və App Store kontenti, həmçinin oflayn xəritələr ^[3].

iPhone-un ehtiyat nüsxəsini kompüterə necə çıxarmaq olar?

Mac-da

1. iPhone-u kabellə qoşun və soruşulsa Allow düyməsinə klikləyin ^[4].
2. Finder-i açın (macOS Catalina 10.15 və ya daha yeni) və yan paneldə cihazı seçin; macOS Mojave və ya daha köhnə versiyalarda iTunes-dan istifadə edin ^[4].
3. Soruşulsa kompüterə etibar edin və cihazın parolunu daxil edin ^[4].
4. Health və Activity məlumatlarını saxlamaq üçün Encrypt local backup seçin və parol yaradın ^[4].
5. Back Up Now düyməsinə klikləyin və son ehtiyat nüsxənin tarixi və vaxtı görünənə qədər gözləyin ^[4].

Windows-da

Apple Devices tətbiqini, kompüterdə o yoxdursa iTunes-u açın, iPhone-u qoşun, onu seçin, General (iTunes-da Summary) bölməsinə klikləyin, istəsəniz Encrypt local backup seçimini işarələyin və Back Up Now düyməsinə klikləyin ^[5]. Apple xəbərdarlıq edir ki, şifrələnmiş ehtiyat nüsxələri parol olmadan bərpa etməyin heç bir yolu yoxdur, buna görə onu yazıb təhlükəsiz yerdə saxlayın ^[5].

Kompüter ehtiyat nüsxəsinin ölçüsü yalnız kompüterdəki boş yerlə məhdudlaşır, şifrələməsi isə standart olaraq söndürülüb ^[3]. Ona App Store və Apple Books kontenti, kompüterdən sinxronlaşdırılmış kontent, iCloud Photos və iMessages kimi artıq iCloud-da olan məlumatlar, Face ID və ya Touch ID parametrləri, Apple Pay məlumatları, Apple Mail məlumatları, oflayn xəritələr, ehtiyat nüsxə şifrələnmədikdə isə Activity, Health və Keychain məlumatları daxil deyil ^[3].

Android telefonun ehtiyat nüsxəsini necə çıxarmaq olar?

Android ehtiyat nüsxəni Google hesabınıza çıxarır. Google-un addımları belədir: Settings bölməsini açın, Google, sonra All services seçin; Backup and restore altında Backup seçin; ehtiyat nüsxəni aktivləşdirin və ya əl ilə ehtiyat nüsxə üçün Back up now düyməsinə toxunun ^[7]. Foto və videoları, cihaz məlumatlarını və ya hər ikisini seçə bilərsiniz, ehtiyat nüsxə isə 24 saata qədər çəkə bilər ^[7]. Menyular istehsalçıdan və Android versiyasından asılı olaraq fərqlənir və Google cihaz sahiblərini kömək üçün cihaz istehsalçısına yönləndirir ^[7].

Nəyin ehtiyat nüsxəsi çıxarılır?

Standart olaraq: tətbiqlər və tətbiq məlumatları, zəng tarixçəsi, kontaktlar, cihaz parametrləri, SMS və MMS mesajları ^[7]. Google Messages-dan istifadə etdikdə RCS mesajları, Phone by Google-dan istifadə etdikdə zəng parametrləri və bloklanmış nömrələr, Google Photos-dan istifadə etdikdə isə foto və videolar da daxil edilir ^[7]. Google xəbərdarlıq edir ki, bütün tətbiqlər bütün parametrlərinin və məlumatlarının ehtiyat nüsxəsini çıxara və ya bərpa edə bilmir ^[7].

Nə qədər yer var və nə dərəcədə təhlükəsizdir?

15 GB-a qədər ehtiyat nüsxəni pulsuz çıxara bilərsiniz ^[7], lakin bu 15 GB Gmail, Google Drive və Google Photos arasında paylaşılır ^[9]. Google bildirir ki, məlumatlar telefon ilə onun məlumat mərkəzləri arasında ötürülərkən şifrələnir, bəzi məlumatlar isə əlavə olaraq ekran kilidinin PIN kodu, nümunəsi və ya parolu ilə uçdan-uca şifrələnir; Google Photos-dakı foto və videolar ekran kilidi ilə şifrələnmir ^[7]. Ehtiyat nüsxəsi çıxarılmış məlumatları qorumaq üçün Google sürüşdürmə və ya Smart Lock əvəzinə PIN kod, nümunə və ya parol tövsiyə edir ^[7].

Bilinməli məhdudiyyətlər

• Daha yüksək Android versiyasından olan ehtiyat nüsxəni daha aşağı versiya ilə işləyən telefona bərpa etmək olmaz ^[7].
• İş profilləri və ya şirkətə məxsus telefonlar üçün ehtiyat nüsxə mövcud deyil ^[7].
• Google Photos eyni anda yalnız bir Google hesabına ehtiyat nüsxə çıxarır; fotolar 200 MB və ya 200 MP-yə, videolar isə 10 GB-a qədər ola bilər ^[8].
• WhatsApp ehtiyat nüsxələri Google hesabının idarə panelində cihaz ehtiyat nüsxələri ilə birlikdə idarə olunur və orada Delete all data seçmək hər ikisini həmişəlik silir ^[7].
• Hesab 2 il ərzində yaddaş kvotasını aşmış qalarsa, Google bildirir ki, Android cihazının ehtiyat nüsxəsi də daxil olmaqla bütün kontenti silinə bilər ^[9].

Telefonun oflayn ehtiyat nüsxəsini necə çıxarmaq olar?

Oflayn surət hesabdan, abunəlikdən və ya internet bağlantısından asılı deyil.

1. Android: telefonun kilidini açın, onu USB vasitəsilə Windows kompüterinə qoşun, Charging this device via USB bildirişinə toxunun, File Transfer seçin və faylları sürüşdürüb köçürün; ayırmazdan əvvəl cihazı çıxarın (eject) ^[10]. Bütün USB kabelləri fayl ötürə bilmir, buna görə heç nə görünməsə, başqa kabeli sınayın ^[10].
2. iPhone: Finder, Apple Devices tətbiqi və ya iTunes ilə kompüter ehtiyat nüsxəsi çıxarın ^[4][5].
3. Çıxarıla bilən daşıyıcıya köçürün. NCSC xarici sərt disk, USB fləş, SD kart və ya diskləri təklif edir və qeyd edir ki, çıxarıla bilən daşıyıcılar bulud tariflərinin təklif etdiyindən daha çox məlumat saxlaya bilər ^[11]. Telefonunuz birbaşa çıxarıla bilən daşıyıcıya yaza bilmirsə, əvvəlcə kompüterə, sonra diskə ehtiyat nüsxə çıxarın ^[11].
4. Sonra diski ayırın. Fidyə proqramları kimi zərərli proqramlar qoşulmuş daşıyıcılara yayıla bilər və sizi təmiz ehtiyat nüsxəsiz qoya bilər ^[11].
5. 3-2-1 qaydasına əməl etmək üçün bir surəti başqa yerdə, məsələn, evdən kənarda saxlayın ^[12].

Oflayn variant nə vaxt daha yaxşı seçimdir?

NCSC bildirir ki, bağlantınız yavaş və ya qeyri-sabitdirsə, trafikə görə ödəniş edirsinizsə və ya ehtiyat nüsxələriniz çox böyükdürsə (məsələn, çoxlu video), bulud ehtiyat nüsxəsi sizə uyğun olmaya bilər ^[11]. Ödənişli bulud yeri də hər yerdə satılmır: Google əlavə yaddaşı Google One vasitəsilə «əlçatan olduğu yerlərdə» təklif edir ^[9], 3 noyabr 2026-da yoxlanılmış Apple-ın iCloud+ qiymət siyahısına isə İran daxil deyil ^[6]. Belə hallarda kompüter və xarici disk etibarlı seçimdir.

Ehtiyat nüsxənin həqiqətən işlədiyini necə yoxlamaq olar?

Heç vaxt yoxlanılmamış ehtiyat nüsxədə gözlədiyiniz məlumatlar olmaya bilər. NCSC ehtiyat nüsxələrin vacib məlumatlarınızı ehtiva etdiyini, məsələn, bulud surətində son fotoların və yeni yaradılmış faylların olduğunu təsdiqləməyi tövsiyə edir ^[11].

• iPhone: son uğurlu ehtiyat nüsxənin tarixi və vaxtı iCloud parametrlərində Back Up Now altında ^[2], kompüter ehtiyat nüsxəsindən sonra isə Finder-də və ya Apple Devices tətbiqində görünür ^[4][5].
• Android: hansı məlumatların və tətbiqlərin daxil olduğunu görmək üçün Settings, Google services, Backup bölməsini açın və Backup details-ə baxın ^[7].
• Hesabı qoruyun: bulud hesabınıza daxil olan hər kəs ehtiyat nüsxələrinizə çata bilər, buna görə güclü paroldan istifadə edin və 2 addımlı doğrulamanı aktivləşdirin ^[11].
• Bərpanın necə işlədiyini bilin: Android-də bərpa yeni telefonun ilkin quraşdırılması zamanı və ya zavod parametrlərinə sıfırlamadan sonra həyata keçirilir ^[7]. iPhone-da başqa növ cihazın ehtiyat nüsxəsindən, məsələn, iPad ehtiyat nüsxəsindən iPhone-a bərpa edə bilərsiniz, lakin səsli qeydlər və uyğun olmayan tətbiqlər daxil olmaqla bəzi kontent köçürülmür ^[3].

Bulud və ya oflayn ehtiyat nüsxə: üstünlüklər və çatışmazlıqlar hansılardır?

Bulud ehtiyat nüsxəsi

• Üstünlüklər: ehtiyat nüsxələr avtomatik işləyə bilər, buna görə onların təzə olma ehtimalı daha yüksəkdir və onları yadda saxlamağa ehtiyac yoxdur ^[11]; surət telefonun itirilməsindən və ya yerli fəlakətdən salamat çıxır ^[12].
• Çatışmazlıqlar: etibarlı bağlantı və kifayət qədər bulud yeri tələb edir ^[11]; pulsuz həcmlər kiçikdir, iCloud-da 5 GB ^[6], Google-da isə paylaşılan 15 GB ^[9]; istifadəçilərin provayderin infrastrukturu üzərində birbaşa nəzarəti azdır ^[12].

Oflayn ehtiyat nüsxə

• Üstünlüklər: böyük həcmdə məlumatların öhdəsindən gəlir ^[11]; internetsiz işləyir ^[10]; ayrılmış disk kompüterdəki fidyə proqramlarından qorunur ^[11].
• Çatışmazlıqlar: avtomatik bulud ehtiyat nüsxələrindən fərqli olaraq, onu işə salmağı yadda saxlamalısınız ^[11]; çıxarıla bilən disklər itirilməyə və ya oğurlanmağa meyillidir, 3-2-1 qaydasının bir surəti başqa yerdə saxlamasının səbəbi də budur ^[12].

Hər ikisindən istifadə etmək hər birinin zəif tərəflərini örtür və 3-2-1 qaydasının mənası da budur ^[12].